tranhung09

Nếu mấy ông, bà ngủ quên để chó nó tha cái trách nhiệm công dân với vận Nước, thì quả Mao Trạch Đông nói không sai.

2012-02-07T15:15:00.000+07:00

Tôi cóc biết các ông, bà học hàm tới đâu, nó sang trọng thế nào! Tôi chỉ quan tâm coi các ông, bà đang thức hay ngủ với vận Nước, thế thôi! Nếu mấy ông, bà ngủ quên để chó nó tha cái trách nhiệm công dân, thì quả Mao Trạch Đông nói không sai. (Th09)

......

Kính thưa các trí thức & góc nhìn:

Hoàng Ngọc Hiến: "Chủ nghĩa hiện thực phải đạo"-"Cái nước mình nó thế!"

Nguyễn Khải: Đi tìm cái tôi đã mất

Tô Hải: Hồi ký một thằng hèn

Đảng có hẳn một Nghị quyết 27-NQ/TW (6/8/2008) định nghĩa trí thức là “những người lao động trí óc, có trình độ học vấn cao về lĩnh vực chuyên môn nhất định, có năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, truyền bá và làm giàu tri thức, tạo ra những sản phẩm tinh thần và vật chất có giá trị đối với xã hội.”

Ngô Bảo Châu khẳng định: ”Giá trị của trí thức là giá trị của sản phẩm mà anh ta làm ra, không liên quan gì đến vấn đề phản biện xã hội”.

Nguyễn Văn Tuấn: "Ngược lại, Ngô Bảo Châu, người Việt Nam thành tựu nhất về khoa học từ xưa đến nay, chưa thể được gọi là một nhà trí thức. Ông là một người lao động bằng trí óc, và đã đóng góp rất lớn trên cương vị này."

Hồ Quang Huy: "Cần phải phân biệt khái niệm trí thức với khái niệm trách nhiệm công dân của trí thức. Phát biểu của GS Ngô bảo Châu về thế nào là trí thức không sai tuy nhiên lại có phần nào đó dể giải với trách nhiệm công dân của trí thức. Còn những người đòi hỏi trí thức phải phản biện xã hội cũng hoàn toàn chính đáng nhưng không nên coi phản biện là một điều kiện để gọi một người nào đó là trí thức."

BS Ngọc: "Học vấn cao hay lao động trí óc không phải là một đặc tính làm nên người trí thức..."

Phạm Thị Hoài: Tư cách của trí thức việt nam

(trích)

"...Người Việt Nam không có truyền thống đem cả một dân tộc ra mà tự phê bình...

Tính cách phò chính thống của trí thức Việt Nam...khi tự đồng nhất mình ở mức độ cao như vậy với giai cấp thống trị, bất kể là giai cấp nào, thì cái bộ phận ưu tú nhất của dân tộc Việt Nam là trí thức Việt Nam mặc nhiên phải đánh mất cái thôi thúc cải thiện, thay đổi và cải cách xã hội...

Người Việt vừa học vừa chửi, giống hệt như vừa học vừa chửi Pháp, vừa học vừa chửi Liên Xô, và bây giờ vừa học vừa chửi Mỹ...chẳng có một chủ trương chiến lược nào cả, cứ tiện lúc nào sướng cái hay của Tây của Tầu thì khen lấy được, học lấy được, lúc nào cáu lên thì vứt hết, dẹp hết, quay về trâu ta ăn cỏ đồng ta. Và tôi ngờ rằng sự tuỳ tiện này chính là cách ứng xử của chúng ta. Người ta có thể cho sự tuỳ tiện này một cái tên quan trọng hơn, "sự linh hoạt" chẳng hạn...hắn không bao giờ học cho hết chữ của thầy. Mới học được nửa trang, mới đọc được nửa trang, học đến nửa quyển sách thì cái phanh của lòng yêu nước, lòng căm thù ngoại xâm - tất nhiên đấy là một tình cảm rất chính đáng- đã chặn đứng tất cả lại và hắn nhất quyết quay ra với khẩu hiệu "tự lực cánh sinh", hoặc phương châm "sáng tạo, ứng dụng vào hoàn cảnh Việt Nam"...

Một mặt thì chưa học đến nơi đã sốt sắng sáng tạo, để rồi toàn đi đến những kết quả nửa vời như vậy. Mặt khác, khi chỉ còn một mình với cái đống sáng tạo dở dang không dùng được đó thì người trí thức Việt Nam mới lại thành một học trò ngoan, thậm chí rất ngoan. Ngoan tới mức thành một kẻ nô lệ, thành bảo hoàng hơn vua. Thậm chí Khổng Tử hơn cả Khổng Tử, ga-lăng hơn cả người Pháp, mác-xít hơn cả cha đẻ của mác-xít...

bảo rằng: "Tây nó làm như thế, Tây nó khác, Tây nó phải như thế... Không được thế này, không được thế kia..." Nhưng Tây nó làm như thế nào thì không còn nhớ, thế là lại đi học nữa! Xã hội Việt Nam sinh ra một tầng lớp trí thức không làm điều gì khác hơn là suốt đời đi học như vậy. Cứ đến lớp thì chê thầy, cứ về nhà thì lại nhớ thầy, xin cắp cặp theo học lại...

Dường như trí thức Việt Nam có thể rất yên tâm mà nghĩ rằng: "Không có chúng ta thì thế giới vẫn tiến bộ ầm ầm". Thế thì đợi người ta tiến bộ mà ăn nhờ có phải đỡ mất công hay không? Mà đằng nào, nếu mình làm thì có ra gì mà làm? Thế nhưng ăn sẵn cũng có rất nhiều cách ăn sẵn. Cái cách ăn sẵn của trí thức chúng ta cũng chẳng giống ai, còn chọn chán, còn chê chán, còn chặt miếng ra, miếng nào vừa mồm mình thì mới dùng, vừa khẩu vị mình, dễ cho cái bụng mình tiêu hoá. Tất nhiên điều đó cũng có cái hợp lí của nó, song vì sao không thử xem lại cái miệng mình có nhỏ quá hay không, khẩu vị của mình có cần thay đổi đi hay không, và bụng dạ mình có còn đủ tốt để tiêu hoá cái gì đó hay không?..."

Chu Hảo: Đảng 'cần lắng nghe trí thức'

(trích)

Giáo sư Chu Hảo cho rằng vẫn nên tiếp tục đặt hy vọng vào ông Nguyễn Phú Trọng, người đã làm việc với Vusta năm qua.

"...Tầng lớp trí thức theo định nghĩa mà tôi hiểu chưa hình thành ở Việt Nam từ sau năm 1954 và sau năm 1975 ở Miền Nam."

"Khả năng độc lập tư duy, khả năng dám bảo vệ chính kiến của mình, khả năng dự báo và tạo ra dư luận lành mạnh trong xã hội chưa có nhiều. Và đó là điều đáng thất vọng."

Giáo sư Hảo cho rằng chưa nhất thiết giải thể sự lãnh đạo của đảng với tầng lớp trí thức ở trong nước và đưa ra điều kiện đi kèm:

"Không nhất thiết. Nếu như đảng cộng sản Việt Nam mở rộng dân chủ và thực sự tôn trọng tự do học thuật, thực sự tạo ra những cơ chế dân chủ để thực sự phát huy sự năng động, sáng tạo tư duy, để có thể bảo vệ được những người có những ý kiến thiểu số, nhưng chưa hẳn đã là sai trong thời điểm hiện tại..."

Phạm Thị Hoài: "Sự lạc quan vô tận"

Nhà văn Phạm Thị Hoài nhấn mạnh đang có một tầng lớp đối lập trung thành tại Việt Nam.

Sau bài phỏng vấn với Giáo sư Chu Hảo về trí thức trong xã hội và hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay, BBC nhận được nhiều bài viết đáp lời. Xin giới thiệu với quý vị bài của nhà văn Phạm Thị Hoài từ Berlin:

Ông Chu Hảo là mẫu mực của một người đối lập trung thành.

Đối lập trung thành tại Việt Nam là ai? Theo quan niệm của tôi, họ là những người không hài lòng với hệ thống chính trị trong nhiều vấn đề lớn, công khai phản biện và tìm giải pháp thay đổi trong phạm vi các vấn đề đó, nhưng không đụng chạm, hay tránh đụng chạm đến nền tảng tồn tại của hệ thống.

Họ gắn bó với hệ thống vì xác tín, vì thói quen hoặc vì không có, hay không biết đến lựa chọn nào khác. Họ góp phần tích cực xây dựng và duy trì hệ thống, và qua đó có địa vị, uy tín và những quyền lợi nhất định trong hệ thống. Mong muốn của họ là cải tạo hệ thống nhằm ngăn chặn sự sụp đổ của nó. Sự sụp đổ này đồng nghĩa với sự phủ định họ ở một số phương diện căn bản. Điều đó chắc chắn là đau đớn.

"Dĩ nhiên không có chuẩn để so sánh nỗi đau tâm lí. Ở người không được đếm xỉa, nó có thể lớn hơn ở người bị trừng phạt."

Phạm Thị Hoài

Họ thường là đảng viên Đảng Cộng sản, lực lượng chính trị duy nhất độc quyền cầm quyền và độc quyền xác quyết sự độc quyền của mình trong Hiến pháp Việt Nam. Giới hạn xa nhất mà họ có thể đi là thỉnh cầu Đảng của họ nhượng cho những lực lượng chính trị khác thuê vài mét vuông để ngụ cư trong lãnh địa mênh mông của Đảng mà hợp đồng thuê đương nhiên do Đảng soạn thảo. Như thế là đã quá nhiều hào phóng.

So với một số nhà đối lập trung thành đi trước, ông Chu Hảo còn đứng vững ở bên này giới hạn cho phép. Thay vì bị trừng phạt như Nguyễn Hữu Đang, Nguyễn Hộ hay bị thanh lí như Trần Độ, bị vô hiệu hóa như Trần Xuân Bách, những người đã đặt ít nhất là một nửa bàn chân sang phía bên kia hoặc ở giai đoạn cuối đã đoạn tuyệt hệ thống, ông Chu Hảo còn được đảm đương những chức vị tuy không có thực quyền nhưng có một bục đứng để phát ngôn trong một không gian nhất định, còn được phép dấn thân vào những Bấm dự án tâm huyết chừng nào chúng chưa bị hệ thống coi là nguy hiểm, còn được xuất hiện như một Bấm nhân vật của công chúng chừng nào ông biết làm cho hình ảnh của mình giống một bông hoa cài lên ve áo chế độ hơn là một cái gai.

Ông cũng còn được yên ổn sau khi phát biểu trên những cơ quan truyền thông ngoại quốc như Bấm BBC hay Bấm RFA Việt ngữ, chừng nào ông vẫn đủ cảnh giác trước nguy cơ "các thế lực thù địch có thể lợi dụng" "thông tin sai lệch", như mới đây ông đã Bấm cảnh báo. Lê Công Định và Cù Huy Hà Vũ cũng phát biểu trên những cơ quan truyền thông này và họ đang ngồi sau song sắt.

'Trả giá mềm'

Giáo sư Chu Hảo cho rằng chưa nhất thiết giải thể sự lãnh đạo của đảng cộng sản đối với trí thức ở trong nước.

Đối lập trong một chế độ toàn trị tất nhiên là phải trả giá. Tuy những người cộng sản nổi tiếng về sự thanh trừng nội bộ trong chính hàng ngũ của mình không thua gì sự đàn áp kẻ thù bên ngoài, nhưng cái giá của đối lập trung thành chưa bao giờ cao chạm trần và có thể thỏa thuận, tùy ở tài mặc cả của những người trong cuộc và cũng tùy thời giá. Thời giá hôm nay, theo tôi, thuận lợi cho những người đối lập trung thành hơn hẳn các đồng chí của họ vài thập kỉ trước.

Cái giá duy nhất mà họ phải trả, như ông Chu Hảo phàn nàn, là tiếng nói phản biện của họ Bấm không có hồi âm. Tôi nghĩ, đó là một cái giá rất mềm, so với những ví dụ chúng ta được biết từ hơn nửa thế kỉ qua. Thay vì bị trừng phạt, bị thanh lí, bị vô hiệu hóa, họ chỉ không được đếm xỉa.

Dĩ nhiên không có chuẩn để so sánh nỗi đau tâm lí. Ở người không được đếm xỉa, nó có thể lớn hơn ở người bị trừng phạt.

Từng là một quan chức nhà nước tương đối cao cấp, dù chỉ ở một chức vụ không có nhiều quyền bính, ông Chu Hảo hiểu rõ hơn hàng chục triệu người, vì sao số phận của phản biện ở Việt Nam lại hẩm hiu như thế. Được hỏi, vì sao các trí thức phản biện chỉ phản biện khi đã về hưu, Bấm ông giải thích rằng khi đang còn chức quyền, “họ là con người của guồng máy đó nên phải tôn trọng những kỉ luật của guồng máy” đã được xác lập.

Tình thế thực ra quá rõ ràng. Hoặc là bạn đứng trong guồng máy và tôn trọng kỉ luật của nó, bạn chẳng phản biện gì hết và cũng không buồn nghe ai phản biện. Hoặc là bạn vẫn đứng trong guồng máy và thử giới hạn khoan dung của nó cũng như giới hạn chịu đựng của bạn, bạn hơi phản biện một chút và nó khạc bạn ra như một miếng đờm.

Hoặc là bạn tự nguyện ra khỏi guồng máy và xắn tay lên phản biện, nhưng xin đừng gửi về địa chỉ của guồng máy và cũng đừng trách nó dửng dưng với bạn. Với nó, bạn đã không còn tồn tại và bạn nên lấy đó làm mừng, đừng gửi gắm nốt phần đời vừa được giải phóng của bạn vào chính cái cũi đã nhốt bạn chừng ấy năm trời.

"Với tôi, phát ngôn của ông Chu Hảo, rằng “chưa nhất thiết giải thể sự lãnh đạo của Đảng với tầng lớp trí thức ở trong nước”, là thông điệp tệ nhất."

Phạm Thị Hoài

Ra khỏi guồng máy dễ hơn thoát khỏi hệ thống. Hệ thống bủa vây những người đối lập trung thành trong tư duy, trong diễn đạt, trong cả vốn từ vựng của họ.

Vì sao cùng một người, ở đây là ông Chu Hảo, vừa có thể phàn nàn rằng Việt Nam không có tầng lớp trí thức đích thực theo ông định nghĩa, tức những người có một số phẩm chất, trong đó nổi bật là năng lực tư duy độc lập, lại vừa có thể nhận định rằng cái giới trí thức (chưa có) đó tiếp tục cần đến sự lãnh đạo (có thực) của Đảng Cộng sản Việt Nam, như trong Bấm phát biểu mới đây của ông trên BBC?

Tôi xin thử một câu trả lời: nửa thế kỉ qua, hệ thống toàn trị của Đảng đã biến đổi thành công bộ nhiễm sắc thể của các đảng viên, “sự lãnh đạo của Đảng” đã ăn vào gen trong cơ thể họ và tự động phát tiết, trong cả những tình huống không phù hợp nhất.

Năm 2012 mở đầu với nhiều tin xấu: vụ bắt giữ nhà báo Hoàng Khương, vụ xung đột ở Tiên Lãng, vụ xét xử Lê Văn Luyện, những vụ xe cứ cháy người cứ chết từ cuối năm ngoái chưa dứt…

Với tôi, phát ngôn của ông Chu Hảo, rằng “chưa nhất thiết giải thể sự lãnh đạo của Đảng với tầng lớp trí thức ở trong nước”, là thông điệp tệ nhất. Nếu nó đến từ ông Đinh Thế Huynh, sếp tư tưởng đương chức của Đảng, thì tôi có chút cảm thông. Ông ấy cần công ăn việc làm, vì chắc chắn không được đâu Bấm mời làm trưởng thôn như Bộ trưởng Đinh La Thăng nếu mất chức, mà cũng không làm thơ hay như ông Nguyễn Khoa Điềm, người tiền nhiệm của ông hai khóa trước, để cuộc sống tiếp tục có ý nghĩa.

Hơn hai mươi năm trước, các nhà lãnh đạo tư tưởng Đông Đức cũng rất bế tắc khi bỗng nhiên không ai cần đến sự lãnh đạo của họ nữa. Nhưng thông điệp nói trên đến từ vị giám đốc, linh hồn và trụ cột của Nhà xuất bản Tri Thức, cái nôi quý giá cho những tác phẩm quan trọng của tri thức nhân loại có thể lọt lòng tại Việt Nam.

Tinh thần toát lên từ khối tri thức mà ông Chu Hảo tổ chức truyền bá bằng một sự dấn thân đáng khâm phục ấy là tình yêu, ý thức và khát vọng tự do, trước hết là tự do tư tưởng. Vừa cổ vũ cho tự do tư tưởng, vừa biện minh cho sự cần thiết của chiếc gông tròng vào cổ trí thức Việt Nam và đè nặng lên họ, khiến họ chỉ còn nhận thức độ cao trí tuệ bằng khoảng cách từ cổ xuống đất chứ không bằng khoảng cách từ đầu lên trời? Nghịch lí, những điều chỉ có ở Việt Nam, cũng không chừa ông Chu Hảo.

Nghịch lí ấy hẳn có tên khác, "biện chứng cách mạng", trong từ vựng chính thống. Không để ý tên tác giả, có thể nhầm phát biểu của ông Chu Hảo với phát biểu của nguyên Tổng Bí thư Đảng CSVN Bấm Lê Khả Phiêu đăng trên Quân đội Nhân dân hay phát biểu của đương kim Tổng Bí thưBấm Nguyễn Phú Trọng, người mà ông Chu Hảo Bấm thiết tha đặt kì vọng, vì cả ba ông đều sử dụng vô tư và vô trách nhiệm vốn từ vựng sáo mòn đang từng ngày làm tổ trong năng lực ngôn ngữ, công cụ và thành quả của tư duy, của cộng đồng.

“Đổi mới” thì luôn đi kèm “quyết tâm” như thuở nào và hai thứ này cộng lại luôn phải “triệt để và sâu rộng” cũng như "chỉ đạo" thì cần "quyết liệt", “sửa đổi” thì phải “căn bản”, “thực hiện” thì “nghiêm túc”; các “thảo luận” thì không tránh khỏi “thẳng thắn, dân chủ” và chỉ có cách "ưu tiên, mở rộng” chúng; “hạn chế, yếu kém” thì Đảng cần “khắc phục” và “chủ nghĩa cá nhân” thì cần “đấu tranh triệt để”.

Lại "triệt để" rồi. Có doping "triệt để" lên nữa và lên nữa cũng vô ích, nhờn ngôn từ không khác nhờn thuốc kháng sinh. Không một nội dung cụ thể nào có thể sờ được trong cái cẩm nang từ vựng chính trị lười biếng đó.

Nếu cách tư duy, cách diễn đạt, nếu ngôn ngữ chính thống này hoàn toàn thắng thế thì trong vòng ba thế hệ tới, sẽ không còn ai đọc và hiểu những cuốn sách do Nhà xuất bản Tri Thức ấn hành.

'Lạc quan vô tận'

Đảng Cộng sản vẫn có ảnh hưởng lãnh đạo đối với nhiều trí thức Việt Nam

Nhiều người đối lập trung thành tin rằng mình phải đứng trong hệ thống, phải thuộc về nó mới có cơ hội thay đổi nó, hay ít nhất mới có điều kiện để “làm một cái gì đó có ích” như cách nói nôm na. Những cống hiến của ông Chu Hảo và nhiều trí thức đứng trong hệ thống nhưng đứng ngoài guồng máy đủ lớn để bỏ qua sự xỉa xói vô liêm sỉ từ phía những người thường xuyên đem họ ra dè bỉu, trong khi mình thì đóng tất cả các vai, từ vai em ngoan biết phận qua vai đàn anh đàn chị khinh bạc, chưa kể vai chỉ điểm, chỉ trừ vai bồi bàn trong đại tiệc thủ lợi khổng lồ của các cá nhân do hệ thống đẻ ra.

Và cũng đủ lớn để bỏ qua sự mạt sát bạt mạng từ những người hùng Việt kiều ẩn danh trên mạng, những kẻ thừa khí phách để chê bai giới trí thức trong nước xu phụ quyền lực, trong khi mình thì chỉ thiếu một giọt can đảm để chính danh. Tôi kính trọng những cống hiến của ông Chu Hảo, nhưng không chia sẻ tọa độ chính trị của ông. Tôi cũng tin rằng những lựa chọn đối lập khác có thể có ích không kém, nếu không muốn nói là càng ngày càng cần thiết hơn.

Song mỗi lựa chọn đều là một thực đơn trọn gói chứ không phải một buffet trong tiệc đứng để ta lẩy riêng những món vừa miệng. So với các lựa chọn đối lập khác, vị đắng trong gói đối lập trung thành còn là ít hơn cả.

Tôi biết rằng mình đứng từ xa, không thể nhìn thấu những họa tiết đang từng ngày biến hóa trong bức tranh toàn cảnh của xã hội Việt Nam, nơi vài thập niên trước có nằm mơ cũng không thấy những cánh cửa đã mở của hôm nay. Những bước đi rất nhỏ, rất chậm, rất vất vả, đã gộp thành một chặng đường.

"Giải phẫu thẩm mĩ cho một chế độ toàn trị là giúp nó tồn tại mĩ miều hơn."

Phạm Thị Hoài

Tôi biết rằng từ một vị trí ưu đãi, không có gì để mất trừ hi vọng gặp lại quê hương và gia đình, mình dễ bất công hay dễ đánh mất sự cảm thông với những thỏa hiệp không tránh khỏi của những người phải tồn tại trong một chế độ toàn trị. Nhưng từ vị trí nào thì cuối cùng chúng ta cũng đứng trước câu hỏi phải làm gì với nó. Giải phẫu thẩm mĩ cho một chế độ toàn trị là giúp nó tồn tại mĩ miều hơn.

Đến tận những ngày cuối cùng của Cộng hòa Dân chủ Đức, một số trí thức và văn nghệ sĩ hàng đầu của quốc gia này còn theo đuổi mô hình một chủ nghĩa xã hội nhân đạo. Họ cũng là những nhà đối lập trung thành, muốn cải tạo chứ không phá bỏ hệ thống.

Sứ mệnh không thành của họ, ở thời lịch sử sắp cáo chung, còn dễ định nghĩa. Chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam nay chỉ còn trên giấy tờ, trong sách giáo khoa và trong tâm tưởng của thế hệ những người từng coi nó là lí tưởng sống. Các nhà đối lập trung thành ở Việt Nam phải theo đuổi một chủ nghĩa xã hội hồng có bộ mặt người trên lí thuyết và đối diện với một chủ nghĩa tư bản đỏ có bộ mặt rừng rú trong thực tế. Sứ mệnh của họ là cải tạo hệ thống nào để ngăn chặn sự sụp đổ của hệ thống nào, thật không dễ trả lời, chưa nói tới việc thực hiện.

Nhưng ông Chu Hảo là Bấm người lạc quan. Lạc quan vô tận. Tạp chí Xây dựng Đảng Xuân Nhâm Thìn này có bài “Bấm Tết đến rồi…!” của ông. Cứ từ từ, "tất cả mọi sự tốt đẹp bao giờ cũng ở phía trước", như ông tuyên bố.

Lữ Phương: Về một bài viết của nhà văn Phạm Thị Hoài

Xét cho cùng, thì tất cả đều chỉ là cuộc đánh vật về những khái niệm, và do bà Hoài quá tin vào chữ nghĩa nên bà đã bị lừa về mặt chữ nghĩa để khi sử dụng khái niệm “đối lập trung thành” bà đã đương nhiên khẳng định sự tồn tại của thực tại đó trong đời sống chính trị hiện nay ở Việt Nam.

Đó là bài “Sự lạc quan vô tận” *, xuất hiện trên BBC ngày 17.1.2012.[1] Bà Phạm Thị Hoài, đang ở Đức, tác giả bài này, viết về một nhà hoạt động văn hoá, xã hội nổi tiếng trong nước hiện nay là ông Chu Hảo, và qua ông Chu Hảo, bà Hoài nhận ra tính chất mẫu mực của một lớp trí thức gọi là “đối lập trung thành” mà bản chất vẫn gắn liền với hệ thống chính trị tư tưởng bấy lâu nay mệnh danh là “chủ nghĩa xã hội” ở Việt Nam. Bà Hoài cho rằng trong khi thực tế chỉ ra rằng hệ thống này đã trở nên bất lực và lỗi thời, thay vì thoát ra ngoài để phủ nhận từ nền móng, những nhà “đối lập” nói trên vẫn ôm ấp thứ chủ nghĩa xã hội ấy như một lý tưởng, căn cứ vào đó phản biện một số sai lầm trong thực tế lãnh đạo của Đảng cộng sản, với hy vọng cải tạo hệ thống để cứu nó khỏi sự sụp đổ.

Nhiều người làm công việc này trước đây đã bị chế độ thanh trừng nhưng hiện nay có vẻ như những người kế tục đang trở nên có giá. Họ được Đảng để cho công khai ăn nói thoải mái (kể cả lên tiếng nơi những phương tiện truyền thông bị xem là “thù địch”) chỉ có điều là ý kiến của họ thường không được Đảng quan tâm trả lời đàng hoàng. Bà Hoài vẫn tỏ vẻ kính trọng họ, có ý cho rằng vị trí của họ cao hơn nhiều lần loại người cũng thoát khỏi guồng máy như họ nhưng lại thiếu hẳn nhân cách để lên mặt dè bỉu họ. Những trí thức này cũng nhận những “mạt sát bạt mạng từ những người hùng Việt kiều ẩn danh trên mạng” nhưng bà Hoài cho rằng việc đó có thể bỏ qua, có lẽ vì không đáng để họ quan tâm.
Tuy thế, một thái độ “đối lập” trí thức như vậy lại được bà Hoài cho là có tính chất nước đôi, nghịch lý: “vừa cổ vũ cho tự do tư tưởng, vừa biện minh cho sự cần thiết của chiếc gông tròng vào cổ trí thức Việt Nam và đè nặng lên họ”, chỉ vì sự lãnh đạo của Đảng đối với trí thức (qua phát ngôn của ông Chu Hảo) vẫn còn được duy trì. Do vậy mà xét đến cùng thì điều đó chỉ mang đến cho cuộc sống tinh thần nhiều tệ hại: vẫn ảo tưởng về khả năng lãnh đạo của Đảng đối với trí thức do đó cũng còn tin rằng Đảng vẫn còn khả năng nghe theo những đề nghị của trí thức để thay đổi. Một cách khách quan bà Hoài cho rằng những phản biện như vậy chỉ mang ý nghĩa một cuộc giải phẫu thẩm mĩ cho một chế độ toàn trị xấu xí, già nua để “giúp nó tồn tại mĩ miều hơn”.
Nguyên nhân của cung cách suy tưởng này được bà Hoài quy về sự nhồi sọ của hệ thống toàn trị của Đảng: hệ thống này “đã biến đổi thành công bộ nhiễm sắc thể của các đảng viên, ‘sự lãnh đạo của Đảng’ đã ăn vào gen trong cơ thể họ và tự động phát tiết, trong cả những tình huống không phù hợp nhất”. Nói cách khác, tuy có mục đích phê phán đường lối của Đảng nhưng những trí thức “đi theo Đảng” đó mãi mãi vẫn không thoát khỏi sợi dây trói buộc về các công thức tư duy mòn sáo của Đảng. Bà Hoài cho rằng thái độ phù hợp hiện nay không phải chỉ thoát ra khỏi bộ máy để phản biện mà là rời bỏ cả hệ thống để tìm đến một thứ đối lập khác, có ích và cần thiết hơn.

Khi sử dụng khái niệm “đối lập trung thành” để chỉ thị xu hướng phản biện trên đây, chắc hẳn bà Hoài đã có tham khảo và lấy nguồn cảm hứng từ một tác giả viết về đề tài này, cách đây 6 năm (2006), đó là Zachary Abuza với bài “Loyal Opposition: The Rise of Vietnamese Dissidents”,[2] trong bài viết này học giả người Mỹ nói trên đã nhắc đến khái niệm “đối lập trung thành” để nghiên cứu sự chuyển động chính trị ở Việt Nam sau thời kỳ “đổi mới”, trong đó nhiều khuôn mặt trí thức tiêu biểu đã được phân tích để chỉ ra những phần tích cực lẫn giới hạn của họ. Các thuộc tính khác nhau trong phân tích nói trên cũng có thể tìm thấy trong bài viết của bà Hoài.
Tuy vậy vẫn có điều khác là những mặt tích cực và giới hạn trong công trình của Abuza nếu được trình bày một cách khách quan, theo ngôn ngữ của một văn bản nghiên cứu thì trong bài của bà Hoài những mặt giới hạn và tiêu cực lại được chú trọng để phê phán nhiều hơn, hơn nữa sự phê phán ấy lại được làm nổi bật và gây được ấn tượng nhiều hơn vì được diễn đạt bằng một thứ ngôn ngữ cường điệu, cảm tính rất quen thuộc của một tác giả từng nổi tiếng về viết tiểu thuyết. Ở đây các nguyên nhân khách quan, lịch sử tạo nên hiện tượng cần nêu ra để lý giải đã không được nói đến mà lại được quy giản thành những huyễn hoặc tâm lý có tính chất chuyển giao thế hệ của những con người cấu thành hiện tượng.
Cách lập luận của tác giả vì vậy có nhiều điều không thuận lý lắm. Đáng chú ý hơn hết là cái cách tác giả dựa vào những phát biểu cụ thể của ông Chu Hảo khái quát cho toàn bộ xu hướng mệnh danh là “đối lập trung thành” để giảng giải, bàn luận. Trong khi đó thì thực tế cho chúng ta biết nếu có ai đó tin tưởng thành khẩn vào điều mình trình bày (giống như cách trình bày của ông Chu Hảo) thì cũng có không ít người (trong đó không loại trừ cả bản thân ông Chu Hảo) chỉ coi kiểu diễn ngôn đó, vừa như một thủ thuật để tự bảo vệ, vừa là một cách thức thích hợp để tác động vào chính guồng máy mà họ đang phải sống chung. Trong hoàn cảnh này không ít tác giả đã coi việc đề cao vai trò của Đảng như một thủ tục để lồng vào đó nhiều điều mà nếu bùi tai nghe theo, Đảng sẽ không còn là cộng sản nữa! Thử đọc Nguyễn Trung hoặc nghe Nguyễn Văn An mà xem!
Xét cho cùng, thì tất cả đều chỉ là cuộc đánh vật về những khái niệm, và do bà Hoài quá tin vào chữ nghĩa nên bà đã bị lừa về mặt chữ nghĩa để khi sử dụng khái niệm “đối lập trung thành” bà đã đương nhiên khẳng định sự tồn tại của thực tại đó trong đời sống chính trị hiện nay ở Việt Nam. Như vậy là có nhiều điều không giống với Abuza: nếu trong bài viết của mình, tác giả này chỉ coi “đối lập trung thành” như là khả năng có thể hình thành trong tương lai từ những hoạt động bất đồng chính kiến có giới hạn hiện nay, thì qua sự biện giải trong bài viết của bà Hoài, “đối lập trung thành” đã được khẳng định như một tồn tại minh nhiên, hiện thực. Khẳng định này thiếu sự chính danh nghiêm nhặt, vì trong sự diễn đạt của bà Hoài, việc xác nhận khái niệm nói trên chỉ được coi như một tu từ ở đó sự “trung thành” đã mang ý nghĩa tiêu cực của một thái độ chính trị cần phê phán.
Thật sự thì khái niệm “đối lập trung thành” đã có nguồn gốc từ nghị viện nước Anh quân chủ vào thế kỷ 19: “đối lập” ở đây là đối lập với đảng đa số đang cầm quyền, còn “trung thành” ở đây là trung thành với vị Vua đang trị vì, cho nên tên gọi đầy đủ của khái niệm là “Her (or His) Majesty’s Most Loyal Opposition” (còn được gọi là “The Official Opposition”). Nội dung này về sau đã được khái quát hoá thành một khái niệm chính trị có tính chất định chế trong các nước theo thể chế dân chủ đa đảng: các đảng thiếu số có quyên tồn tại và được luật pháp bảo vệ để tham gia nghị trường với tư cách đối lập với đảng đương quyền, qua sự phản biện các chính sách đang thực hiện, đưa ra đường lối mới hy vọng thay thế đảng đương quyền trong kỳ bầu cử sắp tới. Trung thành bây giờ không phải trung thành với bất cứ thực thể cụ thể nào mà là với những nguyên lý tạo nền cho một thể chế dân chủ đích thực.

Thực thể gọi là “đối lập trung thành” với nội dung nói trên hiển nhiên không thể nào tồn tại được trong chế độ gọi là “chủ nghĩa xã hội hiện thực”. Nó hoàn toàn không thể tồn tại vì cái xã hội công dân tạo nền cho các hoạt động của các lực lượng “đối lập” mang cùng tính chất đã không được thừa nhận theo lý luận chuyên chính gọi là “vô sản” của Đảng. Tất cả mọi hoạt động xã hội đều phải do Đảng nắm chặt bằng Nhà nước cùng với hệ thống chính trị đặt nền trên đường lối chuyên chính đó. Cho rằng chủ trương này là do K. Marx đẻ ra là không thoả đáng: trong xã hội cộng sản lý thuyết do triết gia này đề xuất, nhà nước sẽ dần dà bị xã hội công dân nuốt chửng rồi sau đó nhường bước cho sự ra đời một nhân loại phổ biến chứ không thể là ngược lại như trong chế độ “chủ nghĩa xã hội hiện thực”: sau khi triệt tiêu xã hội công dân rồi nhà nước trở thành tuyệt đối và vĩnh viễn.
Cần lưu ý là trong một chế độ “toàn trị ” mang danh chủ nghĩa xã hội đó, hiện tượng người ta thường gọi là “bất đồng chính kiến” vẫn tồn tại qua mọi thăng trầm. Nhìn vào lịch sử các chế độ cộng sản thực tế hiện tượng này rất đễ dàng nhận ra, dưới nhiều hình thức và danh nghĩa, hầu hết đều diễn ra hết sức bạo liệt . Dù vậy, để duy (trì) tính cách mạng cho phê phán và tranh đấu, người ta không thể nhân danh một cái gì đó bên ngoài thứ lý luận gọi là “vận dụng học thuyết Marx-Lenin”, căn cứ vào đó phê phán những chủ trương bị xem là sai lầm trong sự vận dụng của Đảng vào việc “xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Và hiển nhiên sự phê phán ấy đã không thể trở thành cương lĩnh của một lực lượng có tổ chức công khai được thừa nhận là “đối lập trung thành” trong một chế độ có tham vọng kiểm soát con người từ đầu cho đến chân.
Cũng cần lưu ý thêm là sự mạnh yếu, rộng hẹp của hiện tượng bất đồng chính kiến nói trên trong chế độ ấy không phải lúc nào cũng như nhau. Tất cả đều tuỳ theo tình hình chung, tuỳ theo tương quan giữa xã hội và nhà nước mà diễn ra dưới nhiều mức độ. Nếu trước đây phong trào “Nhân Văn-Giai phẩm”, “chủ nghĩa xét lại”… xét về căn bản tỏ ra khá “trung thành” với hệ thống mà vẫn bị trấn áp tàn tệ thì ngày nay, trong thời kỳ “đổi mới”, nhiều phê phán đạt đến mức “chạm trần” mà vẫn tồn tại được dưới những hình thức nào đó. Tại sao? Chắc chắn không phải do Đảng đã trở nên dân chủ hơn, khoan dung hơn để không thèm “đếm xỉa” các phản biện rất “phản động” trên đây mà chỉ vì trong thực tế đã đến lúc Đảng không còn đủ sức để lùa vào vòng kiểm soát của mình những ai không “nghĩ trong điều Đảng nghĩ” nữa. Nhìn vào những gì diễn ra ở Việt Nam sau 1986, nhất là sau sự tan rã của “phe xã hội chủ nghĩa”, có thể nhận ra điều đó dễ dàng!
Đặt vào quá trình đấu tranh dân chủ hoá xã hội ở Việt Nam, hiện tượng phản biện trên đây, dù mang trong bản thân nhiều hạn chế và những hạn chế ấy được chấp nhận như điều kiện để tồn tại, cách nói của bà Hoài, xem đó là một “cuộc giải phẫu thẩm mỹ giúp chế độ toàn trị tồn tại mỹ miều hơn” là không thoả đáng, nếu không nói là hoàn toàn phản thực tế. Vì thực tế cho chúng (ta) thấy phải hiểu ngược lại mới đúng: ra đời từ những nỗ lực cực kỳ gian khổ để dân chủ hoá đời sống xã hội, những nỗ lực trên đây, cho đến nay đang có tác dụng làm suy yếu chế độ toàn trị ngay trong sân chơi của nó, làm cho chế độ ấy mau chóng mất đi tính chính danh ngay trên chính những nguyên lý của nó. Nếu không khó giải thích việc chế độ toàn trị luôn tỏ ra rất khó chịu, bực bội với hiện tượng này, thì cũng rất dễ hiểu khi thấy trong khi không dám đối thoại sòng phẳng với những phản biện gai góc, những cái lưỡi gỗ của chế độ đã không biết làm gì để đối phó, ngoài việc nhét tất cả vào cái phạm trù gọi là “diễn biến hoà bình” và “tự diễn biến hoà bình” để quy chụp và kết án là “cơ hội”.

Khi xác định vị trí tranh đấu của mình, những người phản biện từ bên trong không hề coi phương thức lên tiếng của họ là duy nhất đúng, duy nhất có ích. Đó chỉ là một chọn lựa trong nhiều chọn lựa nhưng khi đã đứng vào vị trí ấy rồi thì sự cân nhắc về tác dụng của hành động và lời nói phải trở thành điều cần thiết: chẳng hạn không thể lúc nào cũng ngang nhiên đòi “giải thể” cái này cái nọ tức khắc cho hả giận và cho sướng miệng, không phải vì sợ bị bỏ tù mà chỉ vì không thích hợp. Từ những giới hạn buộc phải chấp nhận một cách chính danh thì chỉ nên gọi như người ta thường gọi họ là những người phản biện, hoặc ồn ào hơn một chút, có thể gọi họ là những người bất đồng chính kiến – những người như vậy ngày càng nhiều thêm, thái độ của họ ngày càng mạnh mẽ, quyết liệt. Đây không phải chỉ là kết quả của một quá trình giải hoặc về tư tưởng mà chính yếu đã bắt nguồn từ cái thực tế chuyển động của xã hội đang tác động vào bản thân họ: là sự thất bại hiển nhiên của chế độ toàn trị mạo danh xã hội chủ nghĩa giao thoa với cái xã hội công dân đã bị chế độ toàn trị ấy thủ tiêu cũng mạo danh chủ nghĩa xã hội, nay đang phục hồi do sự thất bại của thứ chủ nghĩa xã hội bị mạo danh ấy.
Tất cả đã tác động đến bản thân các đảng viên với tư cách là những công dân và những con người, làm cho cả một lớp trí thức một thời “đi theo Đảng” khi nhìn lại mọi thứ, ngày càng nhận ra sự cách bức trầm trọng giữa Đảng và xã hội, cuối cùng đã chọn đứng về phía xã hội để, từ tư thế của mình, đòi hỏi Đảng phải dân chủ hoá bản thân, tiến hành những cải cách để thực hiện những thay đổi có lợi cho xã hội.
Chừng nào thì hành vi phản biện mạnh mẽ nói trên có khả năng chuyển hoá thành một xu hướng chính trị có tổ chức mệnh danh là “đối lập trung thành” theo đúng nguyên nghĩa của nó? Không thể biết được nhưng chắc chắn đó là điều thật đáng mong mỏi. Nhưng để điều đó trở thành thực tế thì bản thân chế độ toàn trị phải có sự chuyển hoá thật mạnh mẽ về chất, sự chuyển hoá ấy cốt yếu phải được thúc đẩy bởi sự lớn mạnh của cái xã hội công dân hiện diện bên ngoài sự tồn tại của Đảng: không có sự lớn mạnh của xã hội công dân này thì mọi sự chuyển biến trong Đảng, có tính tới áp lực nội tại của thành phần phản biện nói trên, vẫn chỉ loay hoay trong những hứa hẹn, nếu không mị dân để đối phó thì cũng hoang tưởng, nửa vời.
Xét về logic của sự chuyển hoá hoà bình có thể khẳng định rằng chỉ có một xã hội công dân đã trưởng thành về mọi mặt (kinh tế, văn hoá lẫn chính trị) mới có khả năng hạn chế các chính sách chuyên chế của Đảng, từng bước tác động vào Đảng, mang đến cho những trí thức của Đảng nhiều tính chất dân chủ hơn trong những đề xuất cải cách, qua đó dọn đường dần dà cho sự hoá thân của Đảng, từ một đảng toàn trị thành một đảng dân chủ. Logic thì như vậy và mong ước cũng là như vậy. Nhưng thực tế hiếm khi đi theo logic của sự suy tưởng lý tính, trong trường hợp này, bạo lực có thể sẽ lại lên ngôi một lần nữa, bạo lực cách mạng và cả bạo lực phản cách mạng. Mọi sự bàn luận về thực thể gọi là “đối lập trung thành” bây giờ sẽ mất hoàn toàn ý nghĩa, không cần thiết.
Lữ Phương

[1] http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2012/01/120117_phamthihoai_vn_intelligentsia.shtml).

[2] http://asiaquarterly.com/2006/01/28/ii-35/

Giáo sư Ngô Bảo Châu: Bạn trẻ vẫn đầy niềm tin tương lai

(trích)

"...Tôi không đồng ý với việc coi phản biện xã hội như chỉ tiêu để được phong hàm “trí thức”. Đến bao giờ chúng ta mới thôi thi đua để được phong hàm “trí thức”?

Đối với tôi, trí thức là người lao động trí óc. Cũng như những người lao động khác, anh ta cần được đánh giá trước hết trên kết quả lao động của mình. Theo quan niệm của tôi, giá trị của trí thức là giá trị của sản phẩm mà anh ta làm ra, không liên quan gì đến vai trò phản biện xã hội.

Mặt khác, cần trân trọng những người trí thức, hoặc không trí thức, tham gia công tác phản biện xã hội. Không có phản biện, xã hội đã chết lâm sàng.

Những người có học, có tri thức thật ra cần phải rất tỉnh táo khi tham gia việc phản biện xã hội. Học hàm, học vị không thể đảm bảo rằng cái anh nói ra là mặc nhiên đúng. Với thói quen làm việc khoa học của mình, cái mà anh có thể làm là đưa ra những lập luận vững chắc và có tính thuyết phục...

Tôi quan niệm vai trò của trí thức là như vậy, anh ta có vai trò gây sức ép lên người lãnh đạo, nhưng cũng như lãnh đạo, anh ta không độc quyền chân lý...

Nhưng thật ra cởi mở thông tin, tranh luận với trí thức, với những người nằm ngoài bộ máy chính là một cách tiếp năng lượng cho anh lãnh đạo, vẫn với giả thiết lãnh đạo văn minh và có bản lĩnh. Để làm được việc, anh lãnh đạo luôn phải phụ thuộc vào bộ máy của mình. Nếu không cởi mở, dừng tranh luận, những quyết định của anh sẽ dần dần chịu ảnh hưởng của bộ máy, phục vụ lợi ích của bộ máy chứ không ưu tiên phục vụ xã hội nữa..."

Nguyễn Huệ Chi: GS Ngô Bảo Châu 'tự mâu thuẫn'?

Giáo sư Nguyễn Huệ Chi đã tham gia phản biện nhiều vấn đề xã hội trong nước

Giáo sư Nguyễn Huệ Chi, đồng chủ trì một trang mạng phản biện của giới trí thức Việt Nam, trang Bấm Bauxite Việt Nam, nói với BBC rằng Giáo sư Ngô Bảo Châu đã "tự mâu thuẫn" khi bàn về vai trò phản biện của trí thức trong một phỏng vấn đăng ở Việt Nam gần đây.

Trước đó, phát biểu trên Bấm Tuổi trẻ Online hôm 20/01, nhà toán học được trao trải thưởng Fields của Việt Nam nói ông "không đồng ý với việc coi phản biện xã hội như chỉ tiêu để được phong hàm 'trí thức' và cho hay, theo quan niệm của ông "giá trị của trí thức là giá trị của sản phẩm mà anh ta làm ra, không liên quan gì đến vai trò phản biện xã hội."

Bình luận về quan điểm này của Giáo sư Ngô Bảo Châu, Giáo sư Huệ Chi cho BBC hay hôm 23/01:

"Nếu anh cặm cụi với chuyên môn của anh, để anh làm ra một loạt sản phẩm cho xã hội, thì anh mới chỉ là một người chuyên nghiệp trong một chuyên ngành nào đấy thôi, chứ không phải là trí thức, hiểu theo nghĩa là người hiểu biết và dẫn dắt xã hội."

Theo Giáo sư Huệ Chi, đã nói tới trí thức là phải nói tới những ai có "tầm nhìn" vào xã hội và "lương tri" của trí thức phải có một "ánh sáng" để hướng dẫn xã hội.

"Muốn thế, trước những vấn đề lớn của đất nước và của cộng đồng, anh phải có ý kiến. Mà ý kiến này là một ý kiến độc lập, tự anh, chứ không phải lệ thuộc bởi một thế lực nào hết, thì đó mới là trí thức. Còn nếu không, anh chỉ là người làm chuyên nghiệp thôi."

Chuyên gia về văn học, văn hóa Việt Nam cổ, cận đại cho rằng cách nghĩ của các trí thức "trùm chăn" hay tự giới hạn mình ở trong "tháp ngà" trong quá khứ nay không còn phù hợp nữa. Ông nói:

"Đã là trí thức thì phải là người có tầm, có trách nhiệm và nghĩa vụ xã hội. Cho nên tôi nghĩ phản biện xã hội là chức năng của trí thức, chứ không phải là chức năng của ai hết"

Giáo sư Nguyễn Huệ Chi

"Ngày xưa người ta gọi là trí thức trùm chăn. Tức là chỉ nằm trong tháp ngà, rồi nói những điều cao đạo, hoặc là chỉ làm những việc chuyên môn của mình để kiếm đồng tiền, kiếm lương. Tôi nghĩ cách nghĩ như thế không toàn diện về trí thức."

Người từng nắm cương vị Chủ tịch Hội đồng khoa học của Viện Văn học Việt Nam khẳng định: "Đã là trí thức thì phải là người có tầm, có trách nhiệm và nghĩa vụ xã hội. Cho nên tôi nghĩ phản biện xã hội là chức năng của trí thức, chứ không phải là chức năng của ai hết."

Không 'sống lơ lửng'

Giáo sư Ngô Bảo Châu (phải) nhấn mạnh trước hết tới yếu tố "chuyên môn" trong công việc của người "trí thức."

Tuy nhiên, trong bài trả lời phỏng vấn với truyền thông trong nước hôm thứ Sáu, Giáo sư Châu cũng thừa nhận tầm quan trọng của phản biện xã hội, cũng như sự trân quý đối với trí thức và những ai phản biện xã hội. Ông nói với tờ Tiền Phong:

"Mặt khác, cần trân trọng những người trí thức, hoặc không trí thức, tham gia công tác phản biện xã hội. Không có phản biện, xã hội đã chết lâm sàng."

Song chính tại điểm này, một lần nữa, Giáo sư văn học Nguyễn Huệ Chi tiếp tục "phản biện" nhà toán học năm nay ở tuổi 40, và cho rằng Giáo sư Ngô Bảo Châu "mâu thuẫn".

Ông nói với BBC: "Giáo sư Ngô Bảo Châu cũng đã nói đến cái phần sau là nếu không có phản biện thì xã hội chết lâm sàng. Nhưng trách nhiệm của cái xã hội chết lâm sàng ấy không đặt vào vai của trí thức thì đặt vào vai ai?"

"Cho nên tôi nghĩ chính Giáo sư Ngô Bảo Châu mâu thuẫn, bị rơi vào mâu thuẫn, chứ thực ra thì anh ấy nói cũng không sai."

"Giáo sư Ngô Bảo Châu cũng đã nói đến cái phần sau là nếu không có phản biện thì xã hội chết lâm sàng. Nhưng trách nhiệm của cái xã hội chết lâm sàng ấy không đặt vào vai của trí thức thì đặt vào vai ai"

Giáo sư Nguyễn Huệ Chi

Người chủ trì trang mạng Bauxite Việt Nam tỏ ra tán thành với Giáo sư Châu rằng trí thức phải làm rất tốt phần chuyên môn "chuyên sâu rất chuyên biệt của anh mà người khác không thể làm được."

Thế nhưng ông nhấn mạnh thêm một đặc điểm nhận thức luận mà ông gọi là "nghĩa vụ xã hội" và "nghĩa vụ cộng đồng" được xem là quan trọng để xác định căn cước, tư cách và vai trò trí thức trong xã hội.

"Nhưng đồng thời anh vừa là lương tri, vừa là ánh sáng của lương tri, mà vừa là nghĩa vụ mà do quá trình hình thành trí thức của anh, anh ý thức được - tức là nghĩa vụ đối với xã hội, nghĩa vụ đối với cộng đồng, thì anh phải làm việc hướng dẫn cộng đồng.

"Mà hướng dẫn cộng đồng, tất nhiên là anh phản biện. Mà phản biện thì anh phải phản biện trên tinh thần độc lập, không bị lệ thuộc vào bất cứ thế lực nào khác, thì đó mới là trí thức."

Chuyên gia văn học Việt Nam còn lưu ý rằng "trí thức sống ở trong một cộng đồng, chứ không phải là anh ta tách rời và sống lơ lửng ở trên không trung."

Giáo sư Huệ Chi, ngoài ra cũng đưa ra một số nhận xét đáng chú ý liên quan tới các động thái, hoạt động có liên quan tới Việt Nam trong thời gian vừa qua của ông Ngô Bảo Châu, cũng như bình luận về quan điểm của một số Bấm trí thức, Bấm nhân sỹ được BBC đăng tải gần đây trên bbcvietnamese.com xung quanh Bấm chủ đề trí thức và Đảng lãnh đạo.

Bùi Tín: Trí thức và phản biện xã hội

Nhà toán học Ngô Bảo Châu vừa phát biểu về trí thức và vấn đề phản biện xã hội. Có một câu rất lạ, lẽ ra không thể từ mồm anh, vì trái hẳn với những điều anh từng nói và từng làm. Anh khẳng định: ”Giá trị của trí thức là giá trị của sản phẩm mà anh ta làm ra, không liên quan gì đến vấn đề phản biện xã hội”.

Vậy thì tại sao anh lại phản biện khi ký chung văn kiện chống khai thác bauxite ở Tây Nguyên? Tại sao anh phản biện xã hội hay, sâu sắc, có sức thuyết phục cao đến thế về vụ xử án phi lý luật sư Cù Huy Hà Vũ?

Anh đã làm theo điều mà anh nói là người trí thức phải dũng cảm, sống có trách nhiệm với xã hội.

Xin hỏi anh nếu cứ mũ ni che tai, chỉ làm theo nghề mình – như anh, nhà toán học Ngô Bảo Châu chỉ nên nghiên cứu về toán – bỏ qua mọi điều ngang trái, bất công, phi lý trong xã hội, cũng vẫn có thể được coi là trí thức thật sự ư? Người trí thức phải có ý thức trước hết về trách nhiệm công dân kia mà. Nhất là khi đất nước lâm nguy, xã hội băng hoại, người trí thức-công dân phải dũng cảm dấn thân hết mình, bền bỉ và thông minh đấu tranh cho kỳ đạt mục đích cứu dân cứu nước.

Vấn đề thứ hai là khi anh nói rằng ”bám theo lề là việc của con cừu, không phải việc của con người tự do”. Nhưng khi anh hạ bút ký tên vào kiến nghị đòi đình chỉ khai thác bauxite, chính anh đã chọn lề trái, nghĩa là trái với cơ quan ngôn luận chính thống bên lề phải. Ngay cả khi anh tự lập ra mạng Nghiên cứu toán học Ngô Bảo Châu hay khi anh gửi bài viết cho mạng Dân làm báo, anh đã có sự lựa chọn rõ ràng bên lề trái, không theo lề phải, nghĩa là anh đã chọn quyền tự do, không chịu sự kiểm duyệt của nhà nước. Anh đâu có như con cừu, buộc mình phải theo ai.

Chỉ trong hai vấn đề trên, anh Ngô Bảo Châu trước sau hình như chưa thật nhất quán với chính mình, có lúc tự mâu thuẫn, lập luận chưa thật lô-gích, thiếu chặt chẽ. Do thiếu mạch lạc, thiếu nhất quán như thế nên rất có lợi cho phía quan phương, phía lề phải quan liêu giáo điều, thường xa rời nhân dân và lẽ phải, chuyên lừa dối và ngụy biện; họ sẽ ra sức tận dụng sơ hở của anh.

Hay là trong suy luận của anh có chỗ nào người khác chưa thể thông hiểu được rõ ràng, mong anh lý giải cho ra lẽ.

Tôi không tin những phỏng đoán cho rằng anh mập mờ vì bị bả danh lợi quá lớn, là ngôi nhà sang trọng và Viện toán với ngân khoản to đùng không cần dự chi trước. Tôi không nghĩ đến chuyện đáng buồn như thế. Anh từng tuyên bố luôn luôn cảnh giác với mặt tiêu cực tệ haị của tiền bạc vật chất.

Là nhà khoa học lớn, anh thừa hiểu rằng khoa học phát triển là do không ngừng phủ định những định đề tương đối đúng để thay thế bằng những định đề gần với chân lý hơn. Khoa học là gì nếu không phải là một chuỗi dài vô tận của những phản biện liên miên không bao giờ chấm dứt, làm cho khoa học cả tự nhiên và xã hội phát triển vô cùng tận, vai trò của trí thức do đó ngày càng có ích lớn lao cho cộng đồng nhân loại văn minh.

Giản Tư Trung: Trách nhiệm xã hội của những người hiểu biết

(trích)
Tôi cho rằng, trí thức là người có trí và luôn dùng cái trí của mình để góp phần thức tỉnh xã hội nhằm hướng mọi người đến cái đúng và cái đẹp.
Nếu ai đó “có trí” (sự hiểu biết) nhưng lại “không thức” (không thức tỉnh xã hội) mà để cho xã hội “ngủ” thì bị gọi là “trí ngủ”, chứ không phải là “trí thức”. Nếu ai đó thích làm cái việc của trí thức là “đánh thức xã hội” nhưng lại “thiểu trí”, “lệch trí” hay “vô trí” thì gọi là “trí dỏm” (cũng có học hàm, học vị nhưng đầu óc lại trống rỗng, hoặc cũng có chút hiểu biết nhưng hiểu biết đó lại thể hiện sự lệch lạc và ẫu trĩ). Và nếu ai đó “có trí”, “có thức”, nhưng “thiếu tâm” (thiếu động cơ trong sáng) thì gọi là “trí gian” (gian manh, xu thời, cơ hội). Cả 2 loại “trí dỏm” và “trí gian” đều là “ngụy trí thức”, còn “trí ngủ” là “trí thức vô trách nhiệm”.
Bàn về trí thức hay bàn về vai trò của trí thức thực chất cũng chính là bàn về trách nhiệm xã hội của những người hiểu biết.

Hoang Anh (nhớ câu vè):
"Xưa kia nô lệ một thời
Vênh vang kẻ sĩ coi trời bằng vung
Giờ đây Cách mạng thành công
Lom khom trí thức coi vung bằng trời"

Xuân Lộc:

Trí thức là gì em nhỉ
Mà sao trên net râm ran ,
Trí thức là gì em nhỉ
Mà sao đời cứ luận bàn ?

Trí thức là thằng có học
Không thích cầm búa cầm cày
Chỉ khoái đi bằng đầu gối
Lượn lèo như rắn leo cây.

Trí thức là bồ chữ nghĩa
Bằng xanh bằng đỏ ngút trời
Nói toàn lời vàng ý ngọc
Làm thì như lũ đười ươi.

Trí thức là quân đểu cáng
Cúi trên nẹt dưới làm càn
Mủ ni che tai,bịt mắt
Không màng đến chuyện thế gian.

Trí thức là loài tầm gửi
Bám vào thế lực cha anh
Đầu óc đặc như củ chuối
Chức quyền thì vọt rất nhanh.

Trí thức là bà bác sĩ
Là anh nhà báo,nhà văn
Trí thức là nhà khoa học
Là thầy,là bạn của dân.

Trí thức toàn anh sợ vợ
Công đường như thép như gang
Về nhà vợ la một tiếng
Thì hai chân đã quáng quàng.

Trí thức nhìn ai cũng đẹp
Tâm xà miệng Phật, than ôi.
Trí thức nếu ai không hiểu
Coi như tong cả cuộc đời.

Trí thức một người một kiểu
Chẳng đứa nào giống đứa nào
Đứa ham làm quan làm tướng
Đứa mê ruộng lúa,vườn, ao...

Trí thức nói nhiều,nói mãi
Chẳng bao giờ hết anh ơi.
Trí thức theo Mao chủ tịch
Chỉ là ... một cục phân thôi !

Thuận An,chiều mồng 4 tết Nhâm Thìn

Xem thêm:
BBC: Lời 'trần tình' của GS Ngô Bảo Châu

BS Ngọc: Lạm bàn về trí thức và nguỵ trí thức

GS Nguyễn Huệ Chi: Phẩm cách quan trọng của người trí thức

Giáo sư Tương Lai: "Đừng nói trí thức không xuống đường là trùm chăn"

Hồ Quang Huy: Cần phân biệt trí thức với trách nhiệm công dân của trí thức
Kami: Bàn về hai chữ trí thức
Trần Đình Bá: Trí thức không thể “trùm chăn” chờ hiến kế!
Đinh Phương -Ai là người trí thức hãy ngồi xuống

--------------------------

Tranhung09 Đã đăng:
TRÍ THỨC, TRÍ NGỦ VÀ TRÍ TRÁ
Tư cách của trí thức việt nam
"Trí thức không bằng cục phân" - Phan Thanh Bình
Tin được gì ở loại "trí thức kính mong" !
Nên có “Ngày trí hèn Việt Nam”?
Mối tương quan giữa trí thức và nhà nước

--------------------------

THÔNG BÁO VỚI BẠN BÈ THÂN HỮU CÙNG BẠN ĐỌC:

THỢ CẠO KIÊM LANG BĂM HẠ GIỚI ĐI MÒ TÔM BẮT ỐC, BLOG TRANHUN09 TẠM NGỪNG ĐĂNG BÀI. CHÂN THÀNH CẢM ƠN MỌI NGƯỜI ĐÃ GHÉ THĂM VÀ ỦNG HỘ MÌNH TRONG THỜI GIAN QUA.

*****

Nhân dân hay Công an HP - Ai đã lập công phá hủy “boong-ke với hầm công sự” ?

2012-01-30T09:35:00.000+07:00

(Xem tiếp 3 video liền nhau của đài Truyền hình Hải Phòng)

--------------------------

Đăng bỡi: Tranhung09

*****

CHUYỆN ĐỘNG TRỜI Ở TIÊN LÃNG- THÔNG TIN LẦN ĐẦU CÔNG BỐ

2012-01-20T10:51:00.000+07:00

Nguyễn Quang Vinh:

Đây là nhà của Lê Văn Hiền, chủ tịch Tiên Lãng ( đối diện với cơ quan huyện ủy)

Trưởng thôn Khoai Lang tôi đã có trong tay băng ghi âm quan trọng, ghi lại lời kể của hai cán bộ cốt cán có chức sắc tại xã Vinh Quang huyện Tiên Lãng và một chiến sĩ dân quân, người trực tiếp vụ cưỡng chế đất và nhà anh Đoàn Văn Vươn. Lời lể chân thật, không giấu diếm, tuy nhiên chúng tôi chưa thể công bố tên của họ. Nghe xong cuộc nói chuyện này, chắc chắn không một ai không giật mình trước một sự thật khó tưởng tượng về chủ tịch xã Vinh Quang Lê Văn Liêm, về hành vi cưỡng chế, mục đích cưỡng chế và những bí mật bỉ ổi của vụ việc này.
Trong quá trình rã băng ghi âm, chúng tôi giữ nguyên cách nói, cách dùng từ của người kể.
Đây là một câu chuyện động trời.

Ông Liêm chủ tịch xã Vinh Quang trước đây chỉ là một thằng bán bia chứ là gì. Dân người ta bảo xã này thiếu cha gì mà lại đưa thằng bán bia lên làm chủ tịch. Ông ấy có phải là cán bộ nguồn đâu. Đầu tiên làm bí thư chi bộ, rồi sau đó mấy tháng làm phó chủ tịch HĐND và lên làm chủ tịch luôn. Nhanh thôi!. Ngay trong năm 2008, khi Lê Văn Hiền lên chức Chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng thì cùng thời điểm đó, Lê Văn Liêm được “cấu” vào nhân sự làm bí thư chi bộ thôn Đồn Dưới, tiếp đến cấu lên chức Phó chủ tịch Hội đồng nhân dân xã và cuối cùng cả hai anh em Lê Văn Hiền và Lê Văn Liêm người lên chức chủ tịch huyện, người lên chức chủ tịch xã ngay trong năm 2008.
Hôm xảy ra chiến sự, một chị nhà báo phải vào nói với dân là cho mượn cái giỏ, một bộ quần áo để cải trang làm người dân đi bắt cáy mới tiếp cận được gần đầm để tác nghiệp. Còn lại một số phóng viên, báo chí phải đứng trên đê, bí mất chụp ảnh, ghi hình, ghi âm.
Em nghĩ sai lầm lớn nhất của lãnh đạo thành phố là đổ tội cho dân, chết ở cái chỗ đấy. Em nói thế này để anh hiểu này: Sau khi vợ ông Vươn, vợ ông Quý được thả, đi xe máy về đến cái đầu đê dốc chỗ Cống Rộc ý, đến nỗi người dân người ta móc tiền trong túi ra, người thì 50.000, người thì 100.000 đ, như kiểu là vợ ông Vươn hành khất luôn, họ vui lòng bỏ tiền ra. Hôm nọ anh Ngọc ở Đài THVN về tí nữa thì bị công an đánh. Xã chỉ thị cho công an, cho dân quân, nếu mà phóng viên báo chí về, thứ nhất là mời họ đi, nếu họ không đi, đuổi họ đi, nếu đuổi không đi thì cứ tự xử rồi là tội vạ đâu xã chịu. Anh tính, xã chỉ thị như thế đấy…! – Ông Liêm chỉ thị như thế. Nói thật là bây giờ người dân ta bức xúc lắm!
Ngày cưỡng chế, ông Liêm cho tập hợp một số dân quân, một số công an viên và nó giao nhiệm vụ tại trụ sở Ủy ban.. Chính ông Ngô Ngọc Khánh, Chánh VP UBND huyện nói rằng cấm các đồng chí không được bỏ máy điện thoại ra chụp, quay. Đấy, chính cái hôm nổ súng đấy.
Anh là phóng viên, em không biết là anh bênh ai, bênh huyện hay bênh ông Vươn, nhưng các anh nên lắng nghe người dân, bênh cái lẽ phải.. Phải gặp dân cơ, không gặp cán bộ được. Mấy xã này người dân ta bức xúc lắm. Cứ bảo được lòng dân nhưng thực chất toàn dối trên, chúng nói cứ nói điêu, dân người ta chán rồi đấy! Ông Vươn sử dụng vũ khí trái phép, chống người thi hành công vụ thì phải đi tù, nhưng ông Vươn không làm thế liệu trên có biết không? Chính đốn Đảng thì hãy bắt đầu từ Tiên Lãng đi.
Hôm nay thằng P ở Hải Phòng gọi điện về bảo, người dân ngoài Hải Phòng người ta bảo ông Hiền sắp không có đất mà chui xuống nữa.
Em biết nhiều chuyện, nhưng bây giờ em nói ra không khéo mà lộ, tối bọn xã hội đen đến nhà đâm chết em ngay. Vì bây giờ cái đầm ấy xã hội đen quản lý. Lấy của dân về giao cho xã hội đen, công an xuống đánh bạc cả đêm. Anh biết không? Biên phòng cũng vào đấy đánh bạc cả đêm. Đấy! anh thấy đấy! Còn gọi gì là chính quyền nữa. Đấy nói thẳng là đi ăn cướp! Hỏng hết rồi!
Đổ tội oan cho nhân dân Vinh Quang! Đặc biệt là nhân dân xóm Chùa. Không nghĩ ông Đỗ Trung Thoại lại phát ngôn hồ đồ thế!
Chính vì cái vị trí quan trọng của cái đầm đấy cho nên ông Vươn mới bị thế. Nếu không có cái sân bay ở đấy xem người ta có đòi lại không? Không bao giờ có chuyện đòi lại!
Cái đầm của ông Luân kia nữa, nếu không có đường cao tốc duyên hải đi qua đấy thì liệu có cưỡng chế ông Luân không? Đấy cái đường đi qua đấy! Đi qua Tiên Lãng sang Thái Bình, vào Ninh Bình đấy! Đấy, đều là lý do kinh tế hết.
Người dân nói, từ hôm đấy đến nay, Báo An ninh Hải Phòng, Báo Hải Phòng, Đài Truyền hình Hải Phòng nói về vụ việc này có bài nào ra hồn đâu. Báo Trung ương với báo mạng người ta nói sắc nét đấy chứ! Đài truyền hình Hải Phòng có nói nhưng mà nói bênh vực. Đấy cho nên là thối nát rồi, dân không tin vào chính quyền nữa đâu anh ạ! Nếu mà không làm khéo thì khắp nơi họ bùng nên liệu có giữ được Đảng không? Muốn giữ được Đảng thì phải giữ được dân đã! Tôi cũng chỉ là nông dân thôi, hiểu đến đâu nói đến thế thôi! Nếu lần này mà cứ bênh thì mất hết, dân không còn tin Đảng nữa! Bây giờ Hải Phòng này với huyện, với xã, chúng tôi không tin đâu. Chúng tôi chỉ còn hy vọng và tin ở Trung ương nữa thôi.
Em lại nói với anh, sau khi cưỡng chế người ta xem có bao nhiêu đồ đạc thì phải niêm phong đúng không? Niêm phong đưa về xã hay đưa về huyện, rồi sau này bàn giao lại cho người ta. Đấy gọi là tang chứng, vật chứng. Họ phá xong rồi họ hôi của. Ông nào nhặt được cái gì thì nhặt! Bây giờ em nói thẳng nói thật luôn, ngay cả tay Xã đội phó nó còn bê trộm cả cái ổn áp của nhà ông Vươn về, chả còn cái gì để nói nữa. Di ảnh của bố và con ông Vươn bị đốt – Đấy là vấn đề tâm linh đấy. Bây giờ anh cứ vào hỏi toàn bộ người dân xóm Chùa đấy, ông Vươn không phải người ở đây, dân người ta khách quan nói khách quan thôi. Anh chứ vào đấy người ta sẽ trả lời cho anh hết. Còn bây giờ cứ cố ra đầm ấy là người ta đánh anh đấy. Công an không đánh đâu, họ giật dây cho xã hội đen đánh đấy. Anh cứ xuống đấy người ta đuổi anh lên đê là có bọn khác nó làm việc anh ngay. Xe máy, xe ô tô có biển HP còn đỡ đấy, chứ biển 29, 30, 80 và biển lạ là về đây không ổn rồi. Bọn em được chỉ thị là hàng ngày ngồi uống nước, mỗi ngày trả 100.000, cơm nuôi trưa, cơm nuôi tối, chỉ ngồi để săn các nhà báo thôi. Em đi mấy ngày, hôm qua hôm nay em mới nghỉ đấy chứ! Ừ thì mình làm đầy tớ cho chính quyền, người ta bảo sao thì nghe vậy, có điều mình thấy bức xúc! Ông Liêm nói là cứ ra kia ngồi, nhà báo đi đâu thì các đồng chí đi theo. Chính ông Liêm nói đấy nhé! Các ông cần vào đâu, vào nhà ông A, ông B, ông C tôi dẫn ông vào. Ông phỏng vấn tôi ngồi nghe, nếu người dân nói, phát ngôn hay nhà báo hỏi cái gì quá tôi có quyền can thiệp, tội vạ đâu chính quyền lo. Đấy chính là ông Liêm nói đấy! Còn những cái chỉ đạo ngầm kia thì em không muốn nói ra. Ông Liêm nói đấy!
Hôm em nói với anh Ngọc bên THVN đấy, là hôm nay em nói với anh, nếu lộ ra mà bọn xã hội đen nó biết thì ngày mai cái mạng em không chắc đã còn….
Không còn gì để bình luận.
Trưởng thôn Khoai Lang có trách nhiệm liên hệ và giao băng ghi âm, giao trực tiếp cho anh Vũ Trọng Kim, Tổng thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận TQ Việt Nam làm tài liệu để chuyển cho Đoàn thanh tra cuả Chính phủ về Hải Phòng sắp tới.

--------------------------

Đăng bỡi: Tranhung09

*****

Nhân sự kiện Tiên Lãng, xem lại Vụ chính quyền Hà Đông cào mồ mả của dân...

2012-01-20T10:49:00.000+07:00

Xem video vụ cưởng chế:

Ba bài trên Tuanvietnam.net

Đổ phế thải lấp mộ: Khi đạo đức bị nhấn xuống bùn

Tác giả: Hoàng Hường

Bài đã được xuất bản.: 03/09/2010 07:00 GMT+7

Bàng hoàng, phẫn nộ, xót xa... là cảm giác của người dân phường Dương Nội, Hà Đông. Nhưng những câu chuyện đằng sau sự vụ đang gây ầm ĩ tại nghĩa trang Đồng Trưa còn xa hơn thế.

Sau một đêm ngủ dậy...

Giữa trưa nắng gắt ngày 30/8, gần 200 công nhân của Công ty Môi trường Đô thị Hà Nội và hàng trăm người dân phường Dương Nội, quận Hà Đông vẫn đang mải miết lầy lội dưới đống bùn nhão tanh khẳn.

Một nữ công nhân chừng 40-45 tuổi bỗng ngất xỉu được đưa vào nơi râm mát nghỉ ngơi. Những người dân, người nghì ngụp múc bùn xúc đất, người đứng trên bờ gào khóc chửi rủa... Tất cả họ đang chịu đựng sự vất vả khổ sở vì một việc làm vô lý, thất đức đến khó tin: Những người thân đã chết của họ bỗng nhiên bị đống rác rưởi phế thải do những kẻ bất lương thẳng tay đổ xuống.

Bà Nguyễn Thị Lan, có mộ con trai đang bị chôn vùi dưới bùn cho biết, đã đứng suốt ở đây canh chừng từ hôm phát hiện ra vụ việc. Mộ con trai bà cũng mới được xác định cùng với nhiều người khác.

Bà nói: "Nghĩa trang này ai cũng biết, đều là những người trong làng, các phần mộ được chăm sóc tử tế, bảo để hiểu nhầm là bãi đất trống hay thế nào là không thể xảy ra. Đây chỉ có thể nói là những kẻ táng tận lương tâm nhất mới dám làm như vậy. Xót lòng lắm, con tôi chết rồi mà vẫn không được yên. Sáng hôm xảy ra sự việc, nhìn cảnh tượng như thế, tôi không khóc được. Chỉ ước giá như những kẻ bất lương đó xuất hiện, để tôi chôn luôn xuống bùn...".

Bà Nguyễn Thị Lan: "Chỉ ước giá như những kẻ bất lương đó xuất hiện, để tôi chôn luôn xuống bùn..." Ảnh Hoàng Hường

Chuyện đổ trộm phế thải hầu như không còn xa lạ ở các đô thị. Thi thoảng các khu dân cư hay các đường phố, người dân lại ngỡ ngàng, sau một đêm tỉnh dậy đã thấy những đống phế liệu xây dựng ngồn ngộn ngay cửa ngõ, hoặc chính giữa đường phố, khiến Công ty Môi trường Đô thị phải theo sau thu dọn.

Rất nhiều vụ tai nạn đã xảy ra khi những người tham gia giao thông đâm vào gạch đá phế thải và va vào phương tiện khác. Thế nhưng, vấn nạn đó vẫn tồn tại, ngang nhiên giữa cộng đồng, và vụ nghĩa trang Đồng Trưa là đỉnh điểm của sự vô đạo đức.

"Không ai có thể chấp nhận được hành vi này, chà đạp lên mồ mả người chết như thế chỉ có thể những kẻ mất hết nhân tính mới làm". Chị Dương Thị Chung, người dân phường Dương Nội quả quyết.

Chị khẳng định thêm: "Được biết những kẻ đổ trộm đã bị bắt và sẽ đưa ra truy tố, người dân chúng tôi rất mừng. Nhưng tôi vẫn cho rằng không thể không truy cứu trách nhiệm của lãnh đạo địa phương trong vụ việc này. Nghĩa trang Đồng Trưa nằm giữa đoạn đường Lê Trọng Tấn đang được làm, hai đầu đều có barie chắn, nếu không có người bật đèn xanh, chắc chắn hai chiếc barie đấy không được mở để kẻ xấu chở cả chục xe tải phế liệu vào như thế."

Gần 200 công nhân đào bới tìm mộ dưới trời nắng gắt, Ảnh Hoàng Hường

Không phải lần đầu tiên

Bà Nguyễn Thị Tỉnh chỉ vị trị mộ mẹ bà đang nằm dưới lán công nhân, Ảnh Hoàng Hường

Bà Nguyễn Thị Tỉnh, một người dân khác trong làng Dương Nội lại lâm vào cảnh ngộ cũng éo le không kém. Theo bà kể, khoảng giữa và đầu tháng 7, bà vào miền Trung dự đám cưới người cháu và ở lại chơi vài hôm.

Khi về nhà, ngôi mộ của người mẹ, bà được chăm sóc thường xuyên bỗng chốc... biến mất dưới biển cát và đất ủi. Được biết khu đất này nằm trong dự án Tái định cư LK 19 AB do Công ty Cổ phần Xây dựng Long Thành thi công.

Giữa cánh đồng mênh mông, bà Tỉnh căn cứ vào hàng cột điện còn sót lại và xác định được mộ mẹ bà hiện đang nằm... ngay dưới lán công nhân hàng ngày đang ăn ở sinh hoạt.

"Tôi bàng hoàng quá, nhà lại neo người, tôi cũng chưa biết phải kêu ai. Mấy hôm tôi đến lán định nói chuyện thì những người công nhân nói tôi phải đến gặp chủ công trình, nhưng tôi không biết tìm chủ công trình ở đâu. Hàng ngày cứ nghĩ mẹ tôi bỗng nhiên phải nằm dưới cái lán đó, xót hết ruột..."

Bà Lan, chị Chung cho biết thêm, ngay đầu năm 2010, nghĩa trang Na Dương nằm trong khu vực bị giải tỏa lấy mặt bằng cho đường Lê Trọng Tấn đã bị cưỡng chế di dời. Tháng 7 vừa rồi, chính quyền địa phương và đơn vị thi công giải phóng mặt bằng cho dự án Tái định cư LK 19 AB cũng đã san lấp nghĩa trang Đường Mía, trong đó có rất nhiều ngôi mộ chưa kịp di dời.

Biên bản làm việc giữa Ban Chỉ huy công trường Tái định cư LK 19 AB (do ông Nguyễn Hùng Cường chỉ huy công trường ký ngày 28/7/2010), và gia đình anh Nguyễn Tài Chung và chị Nguyễn Thị Tâm, đại diện người có thân nhân ở nghĩa trang Đường Mía ghi rõ: "Do thiếu sót và vô trách nhiệm trong thi công đã dẫn đến việc đơn vị thi công ủi mất 05 (năm) ngôi mộ tại Xứ Đồng, Đường Mía thuộc địa bàn phường Dương Nội. Trong đó có 01 (một) ngôi mộ là thân nhân của ông Nguyễn Tài Chung và bà Nguyễn Thị Tâm".

Theo phản ánh của chị Tâm, hôm đó gia đình không hề biết trước việc di dời, chỉ khi người dân cấp báo mới biết chạy ra đã thấy các ngôi mộ đã bị lật tung, lẫn lộn không rõ ai vào ai. Sau khi gia đình và người dân phản ứng dữ dội, phía thi công đã dừng và cho mời pháp y tới đưa những bộ xương bị lật lên đi xét nghiệm. Biên bản làm việc trên ghi rõ: Trong ngày 29/7/2010 đơn vị thi công phải có trách nhiệm mời cơ quan chuyên môn về xét nghiệm ADN để xác định chính xác đâu là thân nhân ông Nguyễn Tài Chung.


Biên bản làm việc giữa Đại diện đơn vị thi công và gia đình	anh Nguyễn Tài Chung, Ảnh Hoàng Hường

"Hy hữu" hay "cố hữu"?

Ông Trịnh Như Hà: "Đây là sự cố hy hữu", Ảnh Hoàng Hường

Khi đặt câu hỏi tại sao địa phương để xảy ra tình trạng này, ông Trịnh Như Hà - Phó Chủ tịch UBND phường Dương Nội trả lời: "Đây là sự hiểu lầm vì nghĩ rằng bãi đất trống".

Nhưng vài câu sau đó ông Hà lại tả: "Có ngôi mộ đắp đất, có ngôi mộ đã được xây kiên cố" (!) Vậy sự "hiểu lầm" ở đây là gì?

Ông Hà cũng nhận là người trực tiếp chỉ huy buổi giải phóng mặt bằng nghĩa trang Đường Mía, và khẳng định: "Sự việc ủi nhầm là có nhưng hôm đó máy ủi chỉ xới và làm vỡ các tiểu và các phần mộ phía trên, chứ không tung hài cốt" (?!) và "có sự lẫn lộn không xác định được vị trí các mộ nữa, buộc phải đưa hài cốt đi giám định"

Ông Hà trần tình, "đây là sự việc hiểu lầm đáng tiếc, chúng tôi rất thông cảm với các gia đình nạn nhân".

Một Phó Chủ tịch phường mà không phân biệt nổi bãi đất trống và nghĩa trang gồm toàn mộ người dân trong địa bàn mình quản lý, thì đúng là đáng tiếc thật!

Trở lại sự việc đang diễn ra tại nghĩa trang Đồng Trưa, trên thực tế đây không phải là lần đầu tiên những ngôi mộ bị xâm phạm. Chị Đặng Thị Mai Lâm, có mộ bố là ông Đặng Văn Sinh cũng nằm trong nghĩa trang Đồng Trưa, ngay phía tiếp giáp đường Lê Trọng Tấn cho biết, đây là lần thứ ba mộ bố chị bị chôn vùi. Lần thứ nhất gia đình phải tự xử lý, lần thứ hai chính quyền phường Dương Nội thuê máy xúc cùng hỗ trợ gia đình. Sự việc lần này là nghiêm trọng nhất, mộ bố chị Lâm cùng khoảng gần 40 ngôi mộ khác hoàn toàn biến mất dưới lớp bùn.


Nghĩa trang Đường Mía sau khi bị cày ủi, ngôi mộ họ Đinh mới được người nhà đắp lại	Phần còn lại của một ngôi mộ sau khi bị cày ủi, Ảnh Hoàng Hường

Chị Dương Thị Chung: "nếu không có người bật đèn xanh, chắc chắn hai chiếc barie đấy không được mở để kẻ xấu chở cả chục xe tải phế liệu vào như thế." Ảnh Hoàng Hường

Trong buổi gặp gỡ giữa chính quyền địa phương và các thân nhân người bị mất mộ, nhiều người dân đã đặt cho ông Trịnh Như Hà nhiều câu hỏi bức xúc.

Chị Đặng Thị Mai Lâm: "Ngay từ khi vụ việc xảy ra lần đầu tiên, chúng tôi đã báo cáo chính quyền địa phương nhưng không hiểu sao tình trạng này vẫn tái diễn, ngày càng nghiêm trọng. Thậm chí lần đầu tiên chúng tôi lên trình bày vấn đề, phường còn không tiếp".

Ông Trịnh Như Hà bày tỏ sự "thông cảm sâu sắc" đến gia đình chị Lâm và nói rằng: "Chính quyền địa phương đã hết sức nỗ lực. Trong lần mộ ông Sinh bị xâm phạm lần thứ hai chính tôi đã cho thuê máy xúc giúp gia đình chị Lâm thu dọn hiện trường". Thế nhưng, cách đây mấy ngày, trên một tờ báo, ông Hà có nói rằng: "Đây là sự cố hy hữu chúng tôi chưa bao giờ gặp phải. Chúng tôi hết sức phẫn nộ"??

Trả lời câu hỏi của phóng viên về nghi vấn của người dân, sự liên đới của chính quyền địa phương trong vụ "bật đèn xanh" mở barie cho nhóm xe tải vào, ông Hà nói: "Chúng tôi nói sẽ không khách quan, và barie không nằm trên địa bàn phường Dương Nội. Sự việc này sẽ có cơ quan điều tra kết luận".

Đồng thời ông Hà cũng nhắc lại "đây là sự cố hy hữu xảy ra trên địa bàn'.

Được hỏi trách nhiệm của chính quyền địa phương ở đâu khi sự việc phần mộ của ông Đặng Văn Sinh bị xâm phạm đến 3 lần mà địa phương không có động thái gì ngăn chặn, dẫn đến sự việc ngày càng trở nên nghiêm trọng như vụ việc hôm nay? Ông Hà trả lời: "Chúng tôi đã nỗ lực hết sức nhưng vẫn không ngăn chặn kẻ xấu làm những việc này...Về góc độ quản lý nhà nước, để xảy ra chuyện, trước hết chúng tôi là lãnh đạo địa phương xin nhận lỗi với người dân"

Hỏi: "Chuyện đã quá tam ba bận, sao có thể nói là 'sự cố hy hữu', và sắp tới địa phương đưa ra giải pháp gì để đảm bảo sự việc không tiếp tục tái diễn?" Ông Hà lại: "Rất tiếc...Chưa bao giờ gặp phải việc thế này" và hứa: "Ngay sau khi thu dọn sạch sẽ hiện trường, đắp những ngôi mộ nguyên vẹn như cũ, chúng tôi sẽ cho xây một bức tường chắn khu nghĩa trang với đường Lê Trọng Tấn để đảm bảo những kẻ đổ trộm không thể xâm phạm người đã khuất nữa".

Thôi thì "sự cố hy hữu" cũng đã xảy ra, những kẻ thất đức sẽ bị trừng trị, nhưng đằng sau tất cả những câu chuyện này là những gì nữa chắc hẳn phải là câu chuyện khác, rất dài. Xin tạm kết thúc ở đây bằng lời nói của bà Nguyễn Thị Lan: "Sự việc hiện nay đã được chính quyền đứng ra giải quyết. Chúng tôi đặt cả lòng tin vào sự nghiêm khắc của pháp luật".

Sau lấp mộ là xới mộ: Quá nhiều chuyện "động trời"!

Tác giả: Hoàng Hường

Bài đã được xuất bản.: 08/09/2010 00:00 GMT+7

Người dân phản ánh, những thùng mỳ đựng hài cốt đã bị chính quyền sở tại phi tang, nên đến nay họ vẫn không biết tìm thân nhân ở nơi nào (?)

Sau khi Tuần Việt Nam đưa tin về vụ lấp mộ và cày ủi nghĩa trang tại phường Dương Nội, quận Hà Đông, Hà Nội, chúng tôi nhận được phản ánh của nhiều người dân tiết lộ thêm các vụ việc "động trời" xung quanh vấn đề này.

Ngày 3/9, người dân thông báo vừa tìm thấy thêm một cái tiểu trong đó còn hài cốt bị lật lên ở nghĩa trang Đường Mía. Hiện phần tiểu này được người dân tạm che lại chờ chính quyền xử lý và giám định ADN. (Trước đó, khi ra nghĩa trang thực địa hiện trường, phóng viên từng được người dân cảnh báo: "Cẩn thận có khi dẫm phải các mảnh xương còn sót lại")

Những tường thuật kinh hoàng

Các tài liệu, biên bản, ảnh và băng ghi hình tại buổi giải phóng mặt bằng nghĩa trang La Dương (còn gọi là Tha ma Giải Phướn), thuộc địa bàn thôn La Dương, phường Dương Nội, quận Hà Đông. Sự việc như sau: Ngày 9/3/2010, nhiều người dân Dương Nội bất ngờ khi thấy một đoàn xe ủi, dưới sự điều hành của lãnh đạo phường Dương Nội, do ông Lê Khánh Đồng, Chủ tịch phường trực tiếp chỉ huy, đang cày ủi cánh đồng thuộc thôn La Dương, trong đó có nghĩa trang Tha ma Giải Phướn - như người dân mô tả - chôn vài trăm ngôi mộ từ những năm 1945 trở lại đây, trong đó có những mộ chôn tập thể nhiều người, có mộ mới hung táng, có cả mộ các trẻ em xấu số.

Vào thời điểm đó, tháng 3/2010, cánh đồng lúa đang thì con gái cùng nhiều hoa màu, và hầu hết các ngôi mộ bị san ủi hoàn toàn.

Chiếc tiểu thứ 6 vừa tìm thấy ở nghĩa trang Đường Mía, Ảnh do người dân cung cấp

Trong Đơn khiếu nại khẩn cấp của người dân Dương Nội gửi UBND TP Hà Nội có ghi rõ: "Tại khu vực cưỡng chế có rất nhiều ngôi mộ, có những ngôi chôn đã lâu, nhưng cũng có ngôi chôn cách đó vài tháng. Trước khi chính quyền cưỡng chế các gia đình có mồ mả tại bãi Tha ma Giải Phướn có đề nghị với chính quyền cho di chuyển mồ mả trước khi chính quyền cho máy móc san ủi, nhưng họ không chấp nhận.

Sau đó chính quyền chỉ đạo cho hàng đoàn máy ủi, máy xúc cày xới hết sạch cánh đồng lúa và cả các ngôi mộ. Một cảnh tượng thật thương tâm đã diễn ra trước mắt mọi người là những mảnh xương người, mảnh tiểu, mảnh ván thiên đã bị vỡ nhào lộn trong bùn đất. Bây giờ các gia đình bị san ủi mồ mả không còn phân biệt được vị trí các ngôi mộ. Sau khi sự việc xảy ra chúng tôi đã nhặt một số mảnh xương người, mảnh tiểu, mảnh ván thiên đã mục đựng trong thùng mỳ tôm.

Bà Nguyễn Thị Thoa (phải) nức nở: "Gia đình tôi bị ủi phá 3 ngôi mộ gồm 2 ngôi của con và một cháu ngoại. Con tôi đã quỳ xuống xin ông Đồng" Ảnh Hoàng Hường

Đến ngày 15/3/2010 tất cả các gia đình có mồ mả bị san ủi đến Công an phường Dương Nội để đề nghị xem xét nhưng không ai tiếp. 16 giờ chiều ngày 17/3/2010 các gia đình lên văn phòng Hợp tác xã Nông nghiệp La Dương (nơi để các thùng mỳ tôm chứa xương cốt) hỏi thì các ông trả lời phải xuống hỏi Ủy ban, còn hỏi đến việc tang chứng vật chứng thì các ông trả lời là bên Công an phường đã mang đi chôn (?)".

Bà Nguyễn Thị Thoa, một người dân cho biết: Khoảng 9giờ ngày 9/3/2010 được tin quận Hà Đông tổ chức cưỡng chế phá lúa và mồ mả. Tôi chạy ra thấy một đoàn máy ủi tại bãi Tha ma Giải Phướn. Tôi có đề nghị người lái máy ủi dừng lại, nếu không sẽ báo chính quyền can thiệp. Nhưng người này vẫn tiếp tục ủi. Sau đó tôi chạy đến gặp ông Lê Khánh Đồng, Chủ tịch UBND phường Dương Nội đang đứng chỉ đạo cuộc cưỡng chế, đề nghị ông Đồng cho dừng ngay lại không được san ủi tiếp. Ông Đồng không nghe và hô tự vệ bắt hết những người này lại. Gia đình tôi bị ủi phá 3 ngôi mộ gồm 2 ngôi của con và một cháu ngoại. Con tôi đã quỳ xuống xin ông Đồng.

Chị Nguyễn Thị Thùy cho hay: gia đình chị có hai ngôi mộ, 1 của con, 1 của cháu. "Con tôi mới chôn ngày 8/5/2009 tính đến ngày giải phóng mặt bằng và bị san ủi, con tôi mới chôn được gần 10 tháng.: Khi tôi và bố tôi ra, bố tôi bảo họ rằng để mai gia đình xin được chuyển. Chồng tôi bức xúc đã nói nặng lời và bị công an bắt, nhân dân kéo lại không được. Chồng tôi bị bắt vì tội gây rối và bị phạt 1 triệu đồng.

Chị Nguyễn Thị Thùy: "Con tôi mới chôn được gần 10 tháng..." Ảnh Hoàng Hường

Đây mới chỉ là hai trường hợp đại diện cho các gia đình bị san ủi mồ mả.

Nghe chuyện, người viết sửng sốt không tin đó là sự thực. Tuy nhiên, với đoạn băng ghi hình, sấp đơn từ, biên bản, ảnh, cuộc thực địa tại các nghĩa trang cho thấy tính chất nghiêm trọng của vụ việc.

Theo người dân phản ánh, những thùng mỳ đựng hài cốt đã bị chính quyền sở tại phi tang, nên đến nay người dân vẫn không biết tìm thân nhân ở nơi nào.

Có chuyện 'tiền trảm hậu tấu'?

Nghịch lý là sự việc diễn ra ngày 9/3/2010, vậy mà đến ngày 27/3/2010 tổ trưởng dân phố mới cho họp xóm để thông báo về việc di chuyển mồ mả (!) UBND phường Dương Nội đề nghị nhân dân di chuyển mồ mả về nghĩa trang 3 thôn và thông báo về việc UBND quận Hà Đông đưa ra dự thảo xây dựng góp ý kiến vào việc chi trả đất dịch vụ cho dân và triển khai thu tiền hạ tầng để gắp thăm bốc phiếu giá đất.
Nội dung biên bản cuộc họp (ngày 27/3) ghi: "Về việc di chuyển mồ mả, bà con trong xóm không đồng ý di chuyển. Đề nghị ông Lê Khánh Đồng về khu Tha ma Giải Phướn tìm trả lại hài cốt để trả lại cho dân. Về dự thảo cấp đất dịch vụ cho dân: Bà con không nhất trí. Chính quyền trả tiền cho dân theo Nghị định 84CP mà lại không cho họp dân, tự áp giá, tự kiểm kê, không họp bàn dân chủ, không thỏa thuận giá cả. Bà con chưa lấy tiền chính quyền đã ủi toàn bộ cánh đồng lúa đang xanh".
Theo đó thì đến thời điểm dân được thông báo về việc di dời mồ mả và dự thảo thỏa thuận về việc đền bù đất đai họ bị thu hồi (theo biên bản làm việc của thanh tra TP Hà Nội, đây là khu đất nằm trong dự án Xây dựng khu đô thị mới Lê Trọng Tấn) thì chính quyền địa phương đã thực hiện vụ giải phóng mặt bằng trước đó nửa tháng.

Bà Nguyễn Thị Kỳ (phải), Ảnh Hoàng Hường

Trong buổi làm việc với phóng viên VietNamNet ngày 4/9, người dân Dương Nội chua xót: "Trong phút chốc, tất cả hài cốt người thân giờ không biết lưu lạc nơi nào".
Chị Cấn Thị Thêu, người chủ đơn đại diện hơn 300 hộ dân bị thu hồi đất dự án chia sẻ: "Với chính sách đền bù thế này, khác gì chúng tôi trở lại cảnh chết đói. Khi thu hồi đất, chính quyền bồi thường cho chúng tôi 201.600đồng/m2, giá trị một m2 đất chỉ bằng 10 bát phở bình dân trên thị trường hiện nay, mà thu hồi vĩnh viễn. Thử hỏi những người nông dân chúng tôi sẽ sống thế nào? Mà khi thu hồi, cũng không ai cho chúng tôi được thỏa thuận, thương lượng. Họ tự áp giá, rồi tự định ngày giải phóng mặt bằng khi chưa thỏa thuận, chưa trả tiền cho dân, thậm chí chưa thông báo để dân di dời mồ mả. Liệu đó có phải là cách làm đúng đạo lý và pháp luật?"

Theo quan sát của phóng viên, cả ba nghĩa trang (Đồng Trưa, Đường Mía, La Dương) thuộc địa bàn phường Dương Nội đều nằm ở vị trí sát cạnh hoặc gần con đường mới mở Lê Trọng Tấn. La Dương (Tha ma Giải phướn) và Đường Mía nằm trong dự án tái định cư, đang chờ được xây chung cư cao tầng.

Nghĩa trang Đồng Trưa ngay sát đường Lê Trọng Tấn hứa hẹn trở thành khu đất 'kim cương' bị đổ phế thải hết lần này đến lần khác. Nghĩa trang Đường Mía bị 'ủi nhầm' như bài trước nêu, , nghĩa trang La Dương 'tiền trảm hậu tấu'.


Đơn kiến nghị người dân Dương Nội gửi VietNamNet sau khi	bài báo đầu tiên được đăng, Ảnh Hoàng Hường

Ông Nguyễn Tài Chung, người dân bị mất mộ ở Đường Mía cho biết, cứ sau mỗi lần như thế, thay vì giải quyết triệt để, truy tìm thủ phạm, người dân lại được chính quyền 'động viên' chuyển mộ đến nơi khác. Mức đền bù di chuyển được "mặc cả như mớ rau, nhà nào ghê hơn được trả nhiều, nhà nào hiền lành được trả ít" - nguyên văn câu của ông Chung. Trên thực tế đã có nhiều gia đình chuyển mộ đi nơi khác.

Ngày 17-8-2010, sau khi tiếp xúc với một số người dân ở Dương Nội, Hà Đông bức xúc phản ánh vụ việc nêu trên, Báo Việt Nam Net đã có công văn số 492/CV- VNN kính gửi Chủ tịch UBND Tp Hà Nội nêu rõ việc người dân bị thu hồi vĩnh viễn gần 100% đất nông nghiệp mà không được họp bàn dân chủ, không được đóng góp ý kiến vào phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng như quy định tại Nghị định số 84/2007/ NĐ- CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ. Không có hướng đào tạo ngành nghề nhằm bảo đảm cuộc sống, trong khi tiền bồi thường chỉ có 201.600 đ/ m2, tiền hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp chỉ có 30.000 đ/m2 đất.

Báo VNN cũng đề nghị ông Chủ tịch UBND t/p HN xem xét, cho biết kết qủa giải quyết trong thời hạn luật định để trả lời bạn đọc theo quy định của Luật Báo chí và Luật Khiếu nại , tố cáo. Rất tiếc, đến thời điểm này, báo VNN cũng vẫn chưa nhận được hồi âm.

Vụ xới mộ: 'Dàn kịch' để chống đối chính quyền?

Tác giả: Hoàng Hường

Bài đã được xuất bản.: 09/09/2010 06:00 GMT+7

Ông Chủ tịch phường Dương Nội cho rằng người dân ‘dàn kịch’ để “chống đối” chính quyền chứ các thùng mỳ tôm chỉ có xương động vật, không có xương người và ‘những người đang đi khiếu kiện đều có kinh phí tài trợ của các doanh nghiệp vi phạm đất đai’(!)

LTS: Xung quanh các vụ việc lấp mộ, xới mộ ở các nghĩa trang thuộc phường Dương Nội (Hà Đông- Hà Nội), khiến tâm lý xã hội phẫn nộ và bức xúc, Tuần Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn ông Lê Khánh Đồng, Chủ tịch phường Dương Nội, về vấn đề này.

"Toàn vấn đề chống đối"

- Vụ 'lấp mộ' hiện đã được địa phương giải quyết đến đâu thưa ông?

Ông Lê Khánh Đồng: Hiện vụ án đã được khởi tố, các cơ quan chức năng đang điều tra, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, có căn cứ sẽ khởi tố bị can. Vừa rồi có ba người bị bắt, báo chí đã đưa là hai nhân viên bảo vệ và một nghi can chỉ chỗ đổ.

- Nhưng người dân phản ánh là do chính quyền phường 'bật đèn xanh'?

Đấy là người dân bảo. Vậy họ tố cáo đi. Ở phường này, tình hình an ninh trật tự những năm gần đây không được tốt lắm. Cơ bản do công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi đất đai theo quy định của Nhà nước. Ở đây có những thành phần xấu kích động nhân dân và các thành phần vi phạm pháp luật thường xuyên chống đối chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, không chịu giao đất và đi khiếu kiện rồi tung thông tin lung tung.

- Ông có thể nói cụ thể hơn họ đã kích động và chống đối thế nào, họ chống đối vì lý do gì?

Chả có lý do gì. Cứ hết người nọ đến người kia không chấp hành chính sách pháp luật, kêu ca: Giá thấp, không bán đất... kéo dài cả mấy năm nay rồi.

- Giá thấp cụ thể là bao nhiêu thưa ông?

Giá thì không thể nói được vì có chính sách hỗ trợ mà UBND phường và các ngành chức năng theo quy định của pháp luật. Chúng tôi đã làm theo đúng trình tự của pháp luật.

- Nhưng người dân phản ánh khi chính quyền tổ chức cưỡng chế nghĩa trang Tha ma Giải phướn và Đường Mía thì trước đó phường chưa thông báo với người dân, và sau buổi cưỡng chế mới tổ chức họp dân phố để thông báo?

Cái này thì... Riêng về tổ chức họp cưỡng chế là đúng quy định của pháp luật: Thông báo cưỡng chế, thời gian địa điểm, và đủ quy trình cưỡng chế. Đối với chỗ Tha ma Giải phướn, UBND phường đã chấp hành chỉ đạo của quận (Hà Đông - PV), cũng như Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng của quận để thực hiện các dự án, kể cả nghĩa trang chung trong toàn phường đã được thông báo từ năm 2007. Đến nay, tổng số nguyên mộ có chủ, đã có gần 3000 ngôi mộ được quy tập về nghĩa trang theo quy hoạch.

Gần đây nhất chúng tôi đưa lên cả phương tiện thông tin đại chúng thông báo đến ngày giờ này người dân không chuyển đi, sẽ bị coi như mộ vô chủ, chúng tôi sẽ tổ chức giải phóng mặt bằng.

Việc ở khu Tha ma Giải Phướn vẫn là vấn đề "chống đối". Hôm qua tôi có nghe UBND TP Hà Nội trả lời việc khiếu kiện, trong đó có khu Giải Phướn, đã được giao cho quận Hà Đông làm rõ.

Tôi khẳng định khu Giải Phướn không có mộ. Ở đây là bờ ruộng, trước đây người ta cho là thai nhi chết sẽ được mang ra đó chôn. Tại hội nghị có thanh tra thành phố về thanh tra, toàn bộ khu Giải Phướn gồm những mộ có chủ, có mộ dòng tộc chưa chuyển, vẫn còn nguyên. Còn lại là bờ ruộng... "Họ" cho là có thai nhi, nhưng làm gì có quan tài. "Họ" chỉ lợi dụng để kích động người dân, cho là có mồ mả này khác chứ hoàn toàn không có.

- Trước khi thực hiện giải phóng mặt bằng, chính quyền có thực nghiệm hiện trường xem có mộ hay không, thưa ông?

Có. Tôi đã ra tận nơi cắm cọc tiêu. Những ngôi mộ có nấm, có chủ hoặc vô chủ chưa ai nhận chúng tôi đều cắm cọc tiêu và để nguyên vẹn. Riêng phần bờ ruộng người ta cho là có mộ nhưng có đâu. Khi người dân không chịu giao đất cho Nhà nước theo quy định giải phóng mặt bằng thì phải cưỡng chế theo quy định của pháp luật.

Xương người hay xương động vật?

"Mỗi lần chúng tôi lên khiếu nại việc mồ mả bị xâm phạm, thay vì việc giải quyết thì chính quyền hoặc làm ngơ, hoặc cố tìm cách gây khó dễ. Như sau khi mộ cô tôi bị cày ủi, tôi lên trình báo, họ bắt tôi phải chứng minh quan hệ với người chết mới giải quyết. Rằng cô tôi sinh năm nào, chết thế nào, giấy tờ chứng minh... trong khi cô tôi sinh khoảng năm1920, sống sót qua nạn đói 1945, và mất khi bố tôi mới lên 10. Đòi hỏi thế khác nào đánh đố chúng tôi.
Ngay hôm mộ cô tôi bị cày xới lên cùng nhiều người khác, họ còn bắt gia đình chúng tôi cam kết: Nếu giám định ADN có cô anh thì chúng tôi trả tiền, còn không, gia đình phải chịu toàn bộ chi phí" - Ông Nguyễn Tài Chung, người dân mất mộ ở Dương Nội.

- Theo người dân tố cáo: Trong buổi giải phóng mặt bằng ở Tha ma Giải phướn còn nhiều bộ xương vương vãi, người dân phải đi nhặt và gom góp lại mang đến bắt đền chính quyền. Chuyện đó có hay không, thưa ông?

Việc đó xảy ra là có. Nhưng tôi khẳng định đó không phải là xương người mà là xương động vật (!). Hôm đó tôi đã giao cho cơ quan công an làm rõ việc này. Cơ quan công an đã động viên các gia đình không cần kiểm tra giám định, họ phải đăng ký mồ mả nhà họ, nhưng họ không đưa được bằng chứng đấy là mộ của gia đình họ. Hơn nữa họ không xác định được đó là xương người (?)

- Vậy sao ông khẳng định được đó là xương động vật? Ông có cho đưa mẫu vật đi giám định không?

Không cần giám định, bởi vì có ai yêu cầu giám định đâu, mà các đồng chí ấy (công an - PV) đã giải quyết xong rồi và đưa vào chôn ở khu vực nghĩa trang.

- Tức là công an đã chôn số xương mà ông nói là xương động vật đó?

Cơ quan công an đã tổ chức lực lượng đưa về nghĩa trang quy tập.

- Ông có thông báo cho người dân địa điểm chôn số xương đó không?

Có. Người ta cùng phối hợp mang đi mà.

- Ông có thể nói rõ hơn về tình huống này?

Sau mọi việc lộn xộn, người dân có làm một tờ đơn và đưa ông Lập (Ông Đỗ Văn Lập, Chủ nhiệm HTX Nông nghiệp La Dương. Sau khi thu nhặt được hài cốt từ hiện trường, người dân mang thùng hài cốt đến HTX La Dương và viết đơn tố cáo hành vi của ông Đồng trong buổi cưỡng chế và về thùng tang vật. Trong đơn này có xác nhận của ông Lập: Chứng nhận Đơn kiến nghị của xã viên là thực tế, đề nghị các cấp có thẩm quyền giải quyết - PV) ký vào. Nhưng ông Lập chỉ là chủ nhiệm HTX, ông ấy chẳng có thẩm quyền xác nhận. Ông Lập xác nhận là trái quy định của Nhà nước, không đúng chức năng nhiệm vụ.

Tôi chỉ muốn nhắc lại quan điểm của chính quyền: Công tác giải phóng mặt bằng và thông báo giải phóng mặt bằng là đúng quy định của pháp luật. Theo văn hóa truyền thống của ta, mùa chuyển mộ tốt nhất là sau tháng 10 âm lịch. Hiện chúng tôi đã di dời được 80% mồ mả trong địa bàn. Người dân hết lòng ủng hộ.

- Ông vừa nói theo văn hóa của ta mùa chuyển mộ tốt nhất là sau tháng 10 âm lịch. Nhưng phường lại cưỡng chế san ủi nghĩa trang Giải phướn vào tháng 3, Đường Mía vào tháng 7?

Chúng tôi đã thông báo nhưng không thực hiện nên phải cưỡng chế.

- Nhưng cho máy xúc, máy ủi cày xới nghĩa trang liệu có hợp văn hóa truyền thống như ông vừa nói?

Chuyện máy ủi máy xúc, có những hộ đã chuyển rồi, có hộ chưa chuyển vì còn liên quan đến tâm linh hay này khác, thì chúng tôi đã chừa những ngôi mộ đó ra. Nhưng các đơn vị thi công không biết đó là mồ mả, nên thi thoảng có va vào một vài ngôi mộ, thì dân ra bắt đền. Cái đó không do UBND phường chỉ đạo.

- Trong địa bàn của phường mà đơn vị thi công muốn làm gì thì làm, phường không biết?

Chúng tôi đã cắm cọc tiêu và bàn giao cho thi công. Đây chỉ là việc xảy ra do khách quan, không phải do chủ quan.

"Làm gì có chuyện chính quyền thỏa thuận với dân?"

- Khi chưa thỏa thuận xong với dân, dân chưa nhận tiền và bàn giao mặt bằng phường đã cưỡng chế lúc lúa đang xanh, mồ mả chưa di dời hết, liệu có đúng cả tình và lý?

Thật ra khi thi công, mới trật ra mộ nọ kia, rồi dân đòi giám định ADN này nọ, là không đúng đâu. Nhưng thôi, vì sự ổn định tình hình trật tự tôi vẫn yêu cầu đơn vị thi công thỏa thuận với dân để xử lý.

Còn chuyện nhận tiền hay chưa thì công tác giải phóng mặt bằng không phải là chuyện Nhà nước thỏa thuận với dân. Công tác đền bù hỗ trợ theo quy định pháp luật, trình tự thôi, làm gì có chuyện chính quyền thỏa thuận với dân để lấy đất?

Dân hiểu thỏa thuận là đồng ý thì bán đất, không đồng ý thì thôi, nhưng luật pháp không quy định thế. Trước đây do cán bộ địa chính buông lỏng quản lý, nên để dân tự chuyển đổi mục đích sử dụng đất sai quy định, chuyển đổi đất nông nghiệp thành đất thổ cư.

Tính từ thời điểm tôi về nhậm chức ở phường, có khoảng 1600 hộ vi phạm quy định sử dụng đất. Ở khu vực La Dương, đối tượng Cấn Thị Thêu cầm đầu trong vấn đề khiếu kiện là có lý do cá nhân: Em chồng chị Thêu đã vi phạm xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp. Ngoài ra theo xác minh tài liệu còn 2 suất nữa ở ven đường 72 của phía nhà chồng chị Thêu, một ngôi đã xây dựng nhà kiên cố, một ngôi xây nhà tạm cấp 4. Vì động cơ cá nhân nên chị Thêu mới dẫn đoàn người đi khiếu kiện hết lý do này lý do kia.

Những người đang đi khiếu kiện đều có kinh phí tài trợ của các doanh nghiệp vi phạm đất đai, xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp (?)

Đến giờ này tôi vẫn khẳng định - và cơ quan thanh tra TP Hà Nội cũng đã làm việc - rằng trình tự thủ tục về công tác bồi thường là hoàn toàn đúng quy định của pháp luật. Về chính sách, chúng tôi cũng hoàn toàn đảm bảo đúng và đủ chế độ chính sách giải phóng mặt bằng, kể cả hỗ trợ tiền bàn giao mặt bằng, tiền thưởng... Tất cả các khoản ấy chúng tôi hoàn toàn thực hiện đúng, đủ, đảm bảo nguyên tắc.

"Người dân ở đây đều nói chủ tịch phường rất tốt"

- Người dân cũng tố cáo ông đã cư xử thô bạo với họ trong buổi cưỡng chế, cho tự vệ bắt dân, thậm chí khi người ta thu nhặt hài cốt nghi là người thân lên bắt đền chính quyền, ông còn cho phạt họ 1 triệu đồng 'vi phạm thuần phong mỹ tục'?

Chúng tôi ra quyết định phạt thì chưa, nhưng mà cũng để làm tác dụng tuyên truyền phổ biến giáo dục cho người ta. Hành vi mang xương đến đây là vi phạm pháp luật hành chính. Còn mọi việc của công dân có đề nghị hoặc khiếu kiện, khiếu nại về việc làm của chính quyền là phải theo quy định của Nhà nước, pháp luật về vấn đề tiếp công dân và giải quyết khiếu nại. Không thể làm mấy việc kích động nhân dân lên đây để gây rối.

- Còn việc cư xử thô bạo, nói thẳng là ông có cho người đánh dân không?

Tôi không cư xử thô bạo. Nhưng chức năng, nhiệm vụ, vị trí của người điều hành cưỡng chế là phải thực hiện. Tôi có yêu cầu tất cả những người không có nhiệm vụ ra khỏi khu vực cưỡng chế. Tôi yêu cầu lực lượng tự vệ công an, nếu ai cố tình vi phạm ở khu vực cưỡng chế, yêu cầu lực lượng công an bắt, cưỡng chế ra khỏi khu vực. Người nào có hành vi gây rối, cản trở, chống đối lực lượng thi hành công vụ, đề nghị bắt giữ để xử lý, đúng theo pháp luật. Mọi người cứ bảo ông Đồng lúc nào cũng bắt bớ nọ kia, bắt là đúng!

- Ông đã nói nhiều đến khía cạnh pháp luật, còn khía cạnh văn hóa tâm linh thì như thế nào? Vì câu chuyện 'ủi mồ mả' này ai nghe cũng shock?

Phong tục tập quán của người Việt Nam nói chung, và ở một cụm dân cư ai cũng coi trọng văn hóa tâm linh. Chúng tôi cũng thế, việc chuyển mồ mả, chúng tôi hỗ trợ 200.000/ngôi mộ ngoài chính sách. Nhà nào có 5 mộ lên chỗ chúng tôi nhận 1 triệu, 10 ngôi 2 triệu. Có những dòng họ có hai mươi mấy ngôi, lên nhận 5 triệu.

Nếu bảo phường tôi không quan tâm đến tâm linh thì xin sang thăm nghĩa trang liệt sĩ. Tôi khẳng định nghĩa trang phường tôi là đẹp nhất trong tất cả các phường.

Không phải tự hào, người dân ở đây, khu La Cả chẳng hạn, đều nói chủ tịch phường rất tốt. Chỉ vài nhóm người hay kích động thì không nói, nhưng tôi hy vọng thời gian tới sẽ khác.

Ông Nguyễn Hùng Cường, chỉ huy đơn vị thi công:
Chúng tôi làm thông qua Ban Quản lý dự án quận Hà Đông, làm cho phường Dương Nội khu tái định cư này. Phần mặt bằng chúng tôi không liên quan gì. Cái đó do phường phải làm việc với người dân để thông báo, gia đình nào có mộ ở vị trí nào thì thông báo. Những mộ xây thì chúng tôi nhìn thấy và vẫn để nguyên. Khi chúng tôi làm người dân cũng có phản ánh nơi đó vốn là một nghĩa trang. Chúng tôi cũng không thể biết được những nơi nào có mộ. Khi có xảy ra sự cố chúng tôi báo chính quyền hỗ trợ.
- Trong bài báo trước chúng tôi nêu, bà Nguyễn Thị Tỉnh bị mất mộ mẹ sau chuyến đi ăn cưới về, và hiện ngôi mộ được bà Tỉnh xác định ở đây, đúng ngay dưới vị trí anh đang ngồi. Sau khi bà Tỉnh phản ánh thế, báo cũng đã đăng, phía các anh đã có động thái gì với gia đình họ chưa?
Chúng tôi làm ở đây, giữa cánh đồng, nên không có điều kiện đọc báo. Khu vực này là ruộng người dân đang canh tác, không phải ruộng bỏ hoang nên nếu có mộ người canh tác phải biết. Khi chúng tôi làm ở đây đều có chính quyền hết. Đây là lần đầu tiên tôi nghe thông tin này.
Nếu đúng như thế, thì người dân đó phải lên phường báo, phường sẽ gọi chúng tôi lên làm việc. Phường là chủ đầu tư, phường phải làm việc đó. Tất cả việc sử dụng đất là do phường quản lý. Chúng tôi chỉ là người làm thuê cho phường.
Việc có báo hay chưa báo cho người dân hay chưa không thuộc trách nhiệm của chúng tôi. Chúng tôi chỉ biết khi phường giao mặt bằng là chúng tôi làm.

_______________

Xem thêm:

Hà Nội: Xới tung ruộng tìm vàng, chính quyền “vờ” không biết?

Laodong.com-Thứ Hai, 28.11.2011 | 12:40 (GMT + 7)

Con suối cung cấp nước tưới tiêu cho lúa, hoa màu vốn trong xanh bỗng chốc nước đỏ quạch; ruộng vườn bị cày xới tan nát, gia cầm chết dần, chết mòn vì nhiễm chất độc từ nước suối… Đó là thực trạng đang diễn ra tại bãi khai thác vàng ở xã Nam Phương Tiến, huyện Chương Mỹ, Hà Nội.

“Móc ruột” ruộng đồng, sông suối tìm vàng

Ruộng đồng bị "móc ruột" vì vàng. (ảnh: Đạt Lê).

Khi chúng tôi đặt chân tới địa phận thôn Núi Bé, xã Nam Phương Tiến, ngay trước mắt hiện ra như một thảm cảnh: Con suối Vai Chồ với màu nước lờ đờ chảy bởi sự đặc quánh của bùn đất. Cách đó chừng vài trăm mét là một công trường khai thác vàng với những tiếng máy xúc, ủi, giàn đãi hoạt động rầm rộ xé nát sự tĩnh lặng trời trưa nơi miền quê…

Ngày đêm các máy móc hoạt động rầm rộ. (ảnh Đạt Lê).

Anh Nguyễn Văn H, người dân địa phương đưa chúng tôi vào sát vào bãi vàng, anh H cảnh báo: “Bãi vàng tự phát này của một nhóm đối tượng có máu mặt ở địa phương. Để tiếp cận mọi người nên tự đề phòng tránh để họ phát hiện kẻo hệ luỵ đối với người dân chúng tôi…”. Men theo con đường hơn 1km đầy sỏi đá lởm chởm, hai bên đường lúa đã được thu hoạch chỉ còn trơ lại những gốc rạ. Tuy nhiên, lộ rõ trên cánh đồng đó là cảnh tượng những mương nước với màu đục ngàu chảy len lách theo những con lạch cấp nước tưới tiêu cho hoa màu.

Đồng nghĩa với suối nước bị ô nhiễm... (ảnh Đạt Lê).

Chị Th, một người dân bức xúc: “Cứ cái cảnh cày xới tung suối, ruộng cấy lên để khai thác vàng như thế này thì người nông dân sẽ chết đói mất. Nguồn nước vốn trong xanh của suối Vai Chồ tưới cho lúa giờ vàng ố toàn bùn, ô nhiễm nghiêm trọng”.

Vốn dựa vào nguồn thu chính là chăn nuôi gia cầm, gia đình ông C, hơn nửa tháng qua bị nguồn nước của con suối đầu độc khiến đàn vịt của gia đình đổ bệnh chết hàng loạt. “Nước vàng khé, đặc sệt như thế thì con gì sống nổi, đãi vàng tất yếu phải sử dụng hoá chất tại thảm đãi thì mới lấy được vàng. Hoá chất trộn vào nước khiến ngan, vịt uống vào sinh bệnh, cứ thế rồi chết dần. Không biết nhóm vàng tặc này đày đoạ người dân đến khi nào?”. – Ông C bức xúc nói.

Người dân đau xót trước cảnh ruộng đồng bị cày xới, gia cầm chết hàng loạt nhưng không dám lên tiếng vì sợ vàng tặc trả thù... (ảnh: Đạt Lê).

Mục sở thị, chúng tôi không khỏi bất ngờ chứng kiến cảnh những ô ruộng bị băm nát, khoét sâu như hố bom. Những chiếc máy xúc, máy ủi vẫn rầm rộ “móc ruột” từng thửa ruộng. Hàng nghìn m2 đất nông nghiệp đã bị xới tung, dòng suối với ngổn ngang đá quậy.

Chính quyền “bảo kê” cho vàng tặc?

Theo những người dân địa phương cho biết, tình trạng khai thác vàng tại suối Vai Chồ (dài khoảng 3km, chảy qua địa phận 2 xã: Liên Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình và xã Nam Phương Tiến, huyện Chương Mỹ, Hà Nội) diễn ra từ những năm 1982 – 1983. Tuy nhiên, hoạt động khai thác vàng rầm rộ nhất là sau những năm 1990…

Máy múc, giàn đãi hoạt động rầm rộ nhưng chính quyền lại không biết? (ảnh: Đạt Lê).

Đến đầu năm 2010 - 2011, một số đối tượng lại ngang nhiên cày xới đất nông nghiệp tìm vàng. Đặc biệt, từ đầu tháng 11 đến nay, các nhóm vàng tặc thoả sức lộng hành. “Máy xúc, máy ủi hoạt động rầm rầm suốt ngày đêm, dọc theo con suối những thửa ruộng bị moi móc tạo nên cảnh hoang tàn. Nếu cứ đà này, con suối sẽ biến mất, môi trường bị huỷ hoại… Phải chăng có sự hậu thuẫn từ phía chính quyền đối với các chủ khai thác vàng?” – một người dân bất bình nói.

Cũng theo nhiều người dân địa phương, gần đây, một số người dân có ruộng cấy tại cánh đồng Vai Táo (chạy dọc theo con suối) được các đối tượng khai thác vàng thuê với giá 20 triệu đồng/sào để đãi vàng. Từ đó, các nhóm vàng tặc khai thác kiểu cuốn chiếu: từ hạ nguồn tiến dần lên phía thượng nguồn con suối.

Nguồn nước ô nhiễm sẽ tiếp tục len lách khắp ruộng đồng và chảy vào hồ Miễu. (ảnh: Đạt Lê).

Bà N, ở Nam Phương Tiến cho biết: “Nước ô nhiễm chảy vào hồ Miễu, là nơi cung cấp nước tưới tiêu cho 5 – 6 xã của Chương Mỹ. Như vậy, ai đảm bảo rằng người dân không bị ảnh hưởng từ nguồn nước đó. Do các đối tượng khai thác vàng đều có máu mặt nên người dân không dám đứng ra tố cáo vì sợ bị trả thù. Vì vậy, mà người dân địa phương đành… im lặng”.

Trước tình trạng vàng tặc hoành hành, ông Nguyễn Huy Phong - Chủ tịch UBND xã Nam Phương Tiến nói: “Trước đây 20 năm thì tình trạng khai thác vàng thủ công là có. Nhưng từ đó đến nay không có hiện tượng khai thác vàng tại địa phương”.

Khi PV đặt câu hỏi vì sao dòng suối bị cày xới đục ngàu, ruộng cấy bị đào sâu, băm nát; máy móc hoạt động rầm rộ nhưng chính quyền không biết? Ông Phong lý giải: Mới đây, ngày 15.11 có 14 hộ dân thôn Núi Bé làm đơn xin cải tạo mặt bằng đất nông nghiệp (diện tích 5200m2) do đó đơn vị thi công có đưa máy xúc, máy ủi vào san lấp…

PV tiếp tục đặt câu hỏi, phía đơn vị nào được thuê san lấp và vì sao lại xuất hiện giàn máy đãi vàng? Trước câu hỏi này, ông Phong biện minh: “Xã đồng ý cho người dân dồn điền đổi thửa, còn việc người dân thuê đơn vị nào san lấp tôi không biết”. Điều khó hiểu là ngay sau đó ông Phong lại khẳng định: “Họ lắp giàn và phun nước đãi được cái gì tôi không biết, nhưng chắc chắn mấy cái máy múc không thể làm ô nhiễm được dòng suối. Tôi dám chắc là nước suối bị đục nhưng không có hoá chất gây ô nhiễm” (?).

Laodong.com.vn sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc về vụ việc này…

Clip khai thác vàng tại xã Nam Phương Tiến:

Đạt Lê

--------------------------

Đăng bỡi: Tranhung09

*****

Nghiệp vụ điều tra của CAHP hay thiệt. hố. hố.!

2012-01-20T10:30:00.000+07:00

Chưa tổ chức cưỡng chế, mới tiến hành làm thủ tục thì vấp phải mìn tự tạo...Quan chức thay mặt nhân dân kịch liệt lên án... Còn một số người ca ngợi ông Vươn là người hùng… (CAHP)
---------

Hành động của Đoàn Văn Vươn là có toan tính

Cập nhật: 19/1/2012 23:50

Vụ đặt mìn và nổ súng chống đối người thi hành công vụ nghiêm trọng ở xã Vinh Quang (Tiên Lãng) đã qua 2 tuần, dư luận xã hội trong và ngoài thành phố đều lên án kịch liệt đối với những hành vi vi phạm pháp luật của cá nhân ĐOÀN VĂN VƯƠN cùng các đồng phạm. Tuy nhiên, có một số ít người trước những thông tin trái chiều đã hiểu sai lệch về sự việc. Để hiểu bản chất, Báo ANHP tiếp tục gặp gỡ và ghi nhận những ý kiến của các cá nhân, đại diện tổ chức ở Tiên Lãng về sự việc này…

Ông Vũ Thế Tuyền: Nói đoàn cưỡng chế trấn áp gia đình ông Vươn là không đúng (?!)

“Nói đoàn cưỡng chế trấn áp gia đình ông Vươn là không đúng!?”

Trước thông tin về việc đoàn cưỡng chế trấn áp gia đình ông Vươn vào sáng ngày 5-1, ông VŨ THẾ TUYỀN (Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Tiên Lãng), người trực tiếp tham gia đoàn cưỡng chế, khẳng định: Khi đoàn xuống khu vực, lực lượng chức năng chưa tổ chức cưỡng chế, mới đọc quyết định cưỡng chế (có mặt anh Vươn) rồi tiến hành làm thủ tục thì vấp phải mìn tự tạo, người nhà anh Vươn bắn súng vào lực lượng công an, quân đội. Được biết, trước khi hết thời hạn 1 năm, huyện thông báo dừng đầu tư sản xuất vào vùng nuôi trồng thủy sản, huyện cũng thành lập đoàn xuống cơ sở, xin ý kiến của các hộ NTTS, nếu các hộ có yêu cầu đều được huyện ký hợp đồng lại và được đông đảo người dân đồng tình ủng hộ. Về phía cá nhân ông Đoàn Văn Vươn, được thừa hưởng nguồn lợi thủy sản, cơ sở vật chất do huyện đầu tư, nếu ông Vươn chấp hành tốt việc thu hồi lại diện tích đầm, địa phương sẽ tạo điều kiện cho ông Vươn. Chính quyền huyện, xã đã tạo điều kiện cho ông Vươn chứ không phải dồn ông vào bước đường cùng. Hiện, số đông người dân trong huyện ủng hộ việc làm của chính quyền, đồng thời lên án và đề nghị pháp luật xử lý nghiêm những kẻ cố tình coi thường kỷ cương phép nước.

“Có tổ chức, âm mưu”

Nói về vụ chống đối lại người thi hành công vụ, bà NGUYỄN HỒNG THẮM (quê Tiên Lãng), hiện đang công tác ở Hà Nội, cho biết: “Hành động người nhà ông Đoàn Văn Vươn, ở xã Vinh Quang đã bắn lại lực lượng thi hành công vụ, đây là hành vi có toan tính, tổ chức và âm mưu chuẩn bị từ trước. Chưa biết sự việc đúng sai thế nào, nhưng nổ mìn, cầm súng bắn lại người thi hành công vụ là sai trái, vi phạm pháp luật. Hiện nay, đông đảo người dân Hải Phòng sống xa quê rất bức xúc trước những hành động của họ và đề nghị pháp luật cần xử lý nghiêm những đối tượng trên. Có một thực tế, lực lượng cưỡng chế bị trọng thương trong khi làm nhiệm vụ lại ít được mọi người biết đến”.
Đồng chí PHẠM THỊ XUÂN (Bí thư đoàn Tiên Lãng) cho biết: “Là một công dân phải sống và tuân thủ theo pháp luật, việc chính quyền thu hồi và tổ chức cưỡng chế đều theo trình tự. Việc đầm nuôi trồng thủy sản của ông Vươn hết hạn, huyện thu hồi là đúng. Huyện cũng tạo mọi điều kiện các hộ có đầm khi bàn giao lại cho chính quyền, nếu làm đơn sẽ được tiếp tục sản xuất NTTS. Đối với hành động chống trả lại người thi hành công vụ, đây là hành động hết sức manh động, kịch liệt lên án và đề nghị pháp luật xử lý nghiêm những hành động nói trên. Theo ông TRẦN ĐÌNH SẮC (nguyên Phó chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng), việc thu hồi diện tích đầm NTTS của huyện đối với ông Vươn là đúng pháp luật.

Nói Vươn là “người hùng” là hơi quá (?!)

Đó là quan điểm của các đồng chí: LƯU QUANG YÊN (nguyên Chủ tịch UBND huyện), VŨ MINH ĐỨC (nguyên Bí thư Huyện ủy Tiên Lãng) nói về một số người dân quanh đầm ca ngợi ông Đoàn Văn Vươn là “người hùng” trong việc quai đê lấn biển, giúp cho hàng chục hộ thoát cảnh bị biển lấn tại vùng nuôi trồng thủy sản ở xã Vinh Quang là hơi quá, thiếu khách quan. Bởi tất cả hệ thống cơ sở vật chất như: cống, bờ kè và đường công vụ dài trên 500 m cùng rừng cây chắn sóng là do huyện đầu tư xây dựng, trồng nhằm đảm bảo cho người dân an tâm nuôi trồng thủy sản. Việc đầm anh Đoàn Văn Vươn may mắn nằm trong khu vực quy hoạch đầu tư của huyện nên anh được thừa hưởng cơ sở vật chất đem lại. Việc anh Vươn chỉ bỏ ra một ít công sức và thừa hưởng cơ cơ sở vật chất do huyện đầu tư mấy trăm triệu đồng (thập niên 90) vào khu vực nuôi trồng thủy sản ở xã Vinh Quang mà nhiều người hiểu nhầm đó là công sức của bản thân anh Đoàn Văn Vươn là thiếu cơ sở.

Việc thu hồi và giao lại cho chính quyền xã quản lý là hoàn toàn hợp lý

“Mục tiêu của việc thu hồi lại diện tích nuôi trồng thủy sản của huyện Tiên Lãng đối với các chủ đầm đã hết hạn (trong đó có ông Vươn) là thực hiện theo cơ chế mới. Việc huyện thu hồi và giao lại diện tích đất bãi bồi ven sông cho đơn vị hành chính ở địa phương đó (xã) là hoàn toàn đúng pháp luật” - ông PHẠM XUÂN HOA, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tiên Lãng nói.

An ninh Hải Phòng

--------------------------

Đăng bỡi: Tranhung09

*****

Người tài đất Việt: Những sáng chế của kỷ sư Vũ Hồng Khánh

2012-01-19T19:23:00.000+07:00

Một kỹ sư chế tạo “bom khinh khí” ở Hải Phòng

05/10/2010 06:00

(VTC News) - Ông lững thững cầm cây trúc với ngọn lửa cháy bùng bùng tiến lại gần quả bóng châm lửa. Đoàng! Một tiếng nổ vang trời. Tôi giật bắn mình. Một luồng áp lực cực mạnh đẩy tôi ra phía sau.

Mới đây, ông Vũ Hồng Khánh – người kỹ sư tài năng mà đa đoan gọi điện thông báo cho tôi một tin: Tớ vừa chế tạo ra “bom khinh khí”, cậu về ngay Hải Phòng xem nhé. Tớ sẽ cho nổ vài quả cho vui tai.
Nghe ông Khánh nói thế, tôi hoảng hồn. Nếu người chưa hiểu về ông Vũ Hồng Khánh mà nghe ông nói thế, chắc nghĩ ông già này bị hoang tưởng nặng. Tính ông Khánh vui vẻ, hay tếu táo, nhưng tôi nghĩ chắc ông có phát minh gì quan trọng đây. Nghe ông báo vậy, tôi liền tìm về Hải Phòng.

Ông Khánh bên chiếc máy sản xuất vành xe đạp inox tự động.

Ông Vũ Hồng Khánh vốn nổi tiếng đất cảng bởi tài sáng chế. Có thể nói, trong nhiều năm làm báo, gặp nhiều giáo sư, tiến sĩ, kỹ sư, thậm chí cả các nhà khoa học chuyên ngành cơ khí hàng đầu Việt Nam, song tôi chưa thấy ai sáng tạo được nhiều loại máy móc như ông kỹ sư già Vũ Hồng Khánh.
Ông Khánh ngoài 70 tuổi, râu tóc bạc trắng, thường ngồi trầm ngâm giữa khu mộ hoành tráng mà ông tự thiết kế cho mình để vẽ vời, thiết kế máy móc. Tôi hỏi ông: “Cả đời bác đã sáng chế bao nhiêu máy móc rồi ạ?”. Ông Khánh ngồi bấm các đốt ngón tay, cứ lần lượt hết đốt ngón tay của bàn tay trái lại đến bàn tay phải, vòng vèo mấy lượt mà không hết.
Sáng tạo đầu tiên và đặc biệt kỳ diệu của ông là chiếc máy nghiền tôm cá làm mắm tự động. Xuất phát từ lòng trắc ẩn, thương xót những người phụ nữ thôn dã, phải trực tiếp vục tay vào cá thối làm mắm, đến lở loét cả tay chân, ông đã quyết tâm chế tạo chiếc máy đặc biệt này. Một chiếc máy ông làm ra, đã giải phóng sức lao động bằng tay cho 200 xã viên của hợp tác xã làm mắm.

Nhiều chiếc máy sản xuất vành xe đạp inox đã bỏ không.

Chiếc máy đầu tiên ấy được ông chế tạo từ khi còn trai trẻ, vừa tốt nghiệp Đại học Bách Khoa. Ông chủ nhiệm hợp tác xã làm mắm cảm động quá, tặng ông số tiền đủ để mua mấy trăm mét vuông đất ở Hải Phòng.
Có đất, có tiền, ông xây dựng “xưởng sáng chế” không những kỳ diệu nhất Hải Phòng mà có lẽ kỳ diệu nhất Việt Nam hồi thập kỷ 70 và 80. Hàng loạt máy móc tự động do ông sáng chế ra như: máy chế biến xà phòng, máy ép gỗ, ép mùn cưa, máy cải tạo đồng cói, máy ép cói, máy chẻ cói, máy đan cói xuất khẩu, rồi đủ các loại máy móc phục vụ nông dân như máy cày, máy gặt, máy tuốt lúa, máy cắt cỏ… Nổi bật và thành công nhất là những loại máy làm nhựa tự động như: máy nghiền nhựa tái sinh, máy làm chậu nhựa, xô nhựa, máy làm guốc, dép nhựa, máy thổi can nhựa, phễu nhựa, bát đĩa, cốc chén nhựa…
Tóm lại, ông Khánh có thể sáng chế rất nhiều loại máy móc để sản xuất những mặt hàng giản đơn thời kỳ trước, giải phóng sức lao động tay chân cho con người.

Những chiếc máy ông Khánh chế tạo đều rất phức tạp.

Kỳ diệu nhất là chiếc máy sản xuất vành xe đạp inox tự động. Thời kỳ những năm 80 của thế kỷ trước, những chiếc xe đạp là tài sản lớn, tuy nhiên, vành lại hay hỏng, mà giá đôi vành inox của Nhật đắt bằng nửa chiếc xe.
Không chấp nhận với thực tế vô lý đó, ông Khánh đã miệt mài nghiên cứu ngày đêm và sáng chế ra chiếc máy sản xuất vành xe đạp inox tự động. Đầu vào là tấm tôn mỏng, chạy qua máy, đầu kia đã cho ra chiếc vành xe đạp gần hoàn thiện. Giá thành đôi vành xe đạp chỉ bằng 1/6 so với vành của Nhật mà chất lượng thì tương đương.
Việc sáng chế ra hàng loạt máy sản xuất vành xe đạp đã đưa ông Khánh lên hàng tỉ phú giàu có hàng đầu đất cảng một thời. Tuy nhiên, vì bị thu hồi đất, dính vào vòng kiện cáo, xe đạp lại chẳng ai đi nữa, nên từ một tỉ phú với nhà máy lớn, ông Khánh bỗng trắng tay.

Ông Khánh đốt lửa...

Theo ông Khánh, trong lúc rỗi rãi, chả biết làm gì, ông mày mò nghiên cứu và chế tạo ra… “bom khinh khí”.
Ông Khánh dẫn tôi vào trong căn phòng nhỏ, nơi đặt rất nhiều máy có nhiều hình dạng khác nhau. Có chiếc to, chiếc nhỏ, chiếc hình vuông, chiếc hình chữ nhật, có máy lại được lắp cả chiếc điều hòa nhiệt độ to tướng trên nóc. Những chiếc máy này đều có đặc điểm chung là rất phức tạp, nhiều dây rợ, nhiều công tắc. Thật khó có thể tin, ông kỹ sư Vũ Hồng Khánh này lại có thể sáng chế được những chiếc máy phức tạp như thế.
Được ông Khánh mời về để xem “bom khinh khí”, song lại toàn thấy ông lôi máy móc ra giới thiệu. Ông Khánh đổ một lít nước trong vắt vào trong máy, rồi cắm điện. Chiếc máy chạy phát ra tiếng ro ro rất nhỏ, có lẽ chỉ hơn tiếng đàn muỗi bay vo ve một tí. Máy kêu chưa đầy một phút thì phát tiếng kêu bíp bíp rồi tự động ngắt dòng điện.
Ông Khánh lấy quả bóng bay rồi bơm hơi từ chiếc máy khiến quả bóng căng cứng. Ông buộc quả bóng bay vào hòn gạch, đặt ra giữa khu đất trống. Tôi chả hiểu ông bơm căng quả bóng bay để làm gì, chẳng lẽ đây là phát minh… thổi bóng bay dành cho trẻ con?
Một anh công nhân buộc miếng giẻ vào đầu một cây trúc dài, lấy can xăng đổ vào miếng giẻ, rồi châm lửa đốt. Ông Khánh bảo tôi đứng ra xa. Ông lững thững cầm cây trúc với ngọn lửa cháy bùng bùng tiến lại gần quả bóng châm lửa. Đoàng! Một tiếng nổ vang trời. Tôi giật bắn mình. Cảm giác một luồng áp lực cực mạnh đẩy tôi ra phía sau. Một anh công nhân đi ngang qua bất ngờ nghe tiếng nổ quá lớn ngã lăn ra đất.

Ngọn lửa vừa tiếp xúc với quả bóng bay, một tiếng nổ lớn vang lên như tiếng bom nổ.

Đợi tôi hoàn hồn, ông Khánh mới cười bảo: “Bom khinh khí bản chất là bom Hydro, gọi tắt là bom H. Loại bom này còn mạnh gấp ngàn lần bom nguyên tử”. Lúc này tôi mới giật mình. Tôi trộm nghĩ, quả bóng bay to bằng quả bưởi mà tiếng nổ và sức ép kinh khủng như thế, không hiểu quả khinh khí cầu chứa hydro mà nổ thì sức mạnh của nó như thế nào.
Tất nhiên, “bom khinh khí” của ông Khánh chỉ là một trò vui, chứ đâu thể áp dụng vào lĩnh vực quân sự được. Để tạo được bom khinh khí có sức công phá mạnh hơn bom nguyên tử, thì không đơn giản như vậy. Tuy nhiên, từ chiếc máy sản xuất hydro từ nước này, biết bao ý tưởng đã mở ra trước mắt.

Chạy ôtô từ Hải Phòng lên Hà Nội bằng 1 lít… nước lã!

06/10/2010 06:00

(VTC News) - Theo ông Vũ Hồng Khánh, việc bơm khí hydro vào quả bóng bay rồi đốt cho nổ chỉ là trò vui của trẻ con mà thôi. Ông gọi bóng bay chứa hydro là “bom khinh khí” cũng là chuyện tếu táo cho vui. Tuy nhiên, từ “trò trẻ con” này, ông đã nghĩ ra những ý tưởng lớn.

Từ ngày doanh nghiệp tư nhân Khánh Hòa bị đóng cửa vì mất đất, hệ thống máy móc sản xuất vành xe đạp inox đắp chiếu, ông Khánh không hào hứng làm giàu nữa, mà chuyên tâm vào việc sáng chế. Hàng loạt máy móc, dây chuyền sản xuất đã được ông chế tạo ra.
Tiêu biểu nhất, gây ấn tượng nhất là chiếc máy biến rác thải thành chất đốt. Chỉ việc đổ nhựa, cao su phế thải vào một đầu, đầu kia của chiếc máy cho ra dầu hỏa. Tiếp tục chưng cất thì cho ra xăng để chạy ôtô, xe máy. Quy trình chế biến đều khép kín, không hề gây ô nhiễm. Từ chiếc máy này, ông dễ dàng chuyển hóa nó thành máy đốt rác, xử lý rác thải độc hại, khó phân hủy trong tự nhiên.

Ông Khánh bên chiếc máy chế biến tinh bột sắn tự động.

Máy ép dầu điều.

Ông Khánh dẫn tôi đi thăm xưởng rộng mênh mông nằm trên phần đất của một hợp tác xã ở Kiến An. Tôi hoa mắt với đủ các loại máy móc mà ông sáng chế. Máy nào cũng hoạt động tự động, khép kín, gần như không cần đến bàn tay con người can thiệp vào các công đoạn giữa chừng.
Chiếc máy chế biến sắn rất đặc biệt. Chỉ việc đổ sắn vào đầu này máy, máy sẽ xay sắn thành bột, thổi bột bay qua buồng sấy và đóng bao luôn. Như vậy, chỉ việc cho sắn vào một đầu, đầu kia của máy sẽ “thải” ra tinh bột làm nguyên liệu chế biến thức ăn gia súc. Với chiếc máy này, người nông dân sẽ bán được sắn, ngô với giá đắt gấp 10 lần bán thô.
Rồi cả chiếc máy nấu sắn thành “xăng sinh học”. Chỉ việc đổ sắn vào đầu này, máy sẽ tự vận hành, đầu kia cho ra cồn nguyên chất. Pha chế loại cồn này với xăng sẽ giảm giá thành của nhiên liệu chạy ôtô, xe máy. Khi nước ta đưa xăng sinh học vào thị trường, thì ông Khánh đã chạy ôtô, xe máy bằng loại xăng này từ mấy năm nay rồi.

Máy nấu sắn thành xăng sinh học.

Máy phát điện di động.

Cạnh chiếc máy nấu sắn thành “xăng” là chiếc máy to tướng dùng để ép dầu điều do ông mới chế tạo. Nếu thu nhỏ được chiếc máy thì bà con Tây Nguyên có thể mua về để tự ép dầu loại hạt này.
Ông Khánh còn chế tạo ra cả máy phát điện di động. Điện lưới hay cắt luân phiên, nên ông chả thèm dùng nữa. Mọi máy móc của ông vận hành toàn bằng chiếc máy phát điện. Nhiên liệu chạy máy phát điện cũng từ… rác thải!
Để kể hết các loại máy móc mà ông Khánh chế tạo, có lẽ cả ngày không hết. Từ những chiếc máy đơn giản nhất đến cực kỳ phức tạp, ông đều sáng chế được. Ông cứ nghiên cứu, vẽ vời, thiết kế, người con trai của ông trực tiếp thực hiện ý tưởng.
Hầu hết máy móc ông sáng chế là để lại cho đời, cho thế hệ sau tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, chứ ông chưa có điều kiện sản xuất hàng loạt. Cứ vài tháng đến một năm, ông lại cho ra đời một loại máy thì mỗi mình ông có tài thánh cũng không kịp ứng dụng vào thực tế.

Ông Khánh giữa các loại máy điều chế hydro lớn nhỏ.

Tuy nhiên, niềm vui lớn nhất của ông lại là chiếc máy biến nước thành hydro. Ông gọi hydro là “siêu nhiên liệu”. Loại máy này mở ra triển vọng và tương lai lâu dài nên ông hứng thú với nó nhiều nhất.
Theo ông Khánh, đây là chiếc máy làm mất nhiều thời gian nhất của ông. Ông nghiên cứu suốt từ năm 2005 đến đầu năm 2010 mới thành công.
Điều tuyệt vời của khí hydro là sinh ra nhiệt độ lớn nhất khi cháy, tới 3.200 độ C. Khi cháy, nó lại sinh ra nước, không sinh ra khí độc, nên an toàn tuyệt đối với môi trường.

Ứng dụng hydro vào hàn nhiệt.

Ở nước ngoài, khí hydro đã được nghiên cứu rất kỹ, từ hàng trăm năm nay và đã có nhiều ứng dụng thiết thực. Họ đã dùng hydro trong công nghiệp dầu mỏ, hóa học, điều chế kim loại, phi kim. Hydro đang được nghiên cứu để ứng dụng vào công nghệ sản xuất pin, xe chạy bằng hydro, nhiên liệu cho tên lửa, tàu vũ trụ…
Tuy nhiên, việc sản xuất hydro rất đắt đỏ do thiết bị chiết xuất hydro được làm từ kim loại đắt tiền. Các loại chất xúc tác để tạo hydro cũng đắt đỏ, do đó, việc sản xuất hydro để làm nhiên liệu thay thế chưa hiệu quả lắm.
Nước ta chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào về điều chế và sản xuất khí hydro phục vụ sản xuất với quy mô công nghiệp. Việc sản xuất khí hydro mới chỉ phổ biến để bơm bóng bay cho trẻ em chơi, hoặc làm… pháo nổ cho vui tai, loại pháo mà ông Khánh hài ước gọi là “bom khinh khí”.

Với nhiệt độ lên tới 3.200 độ C, mọi thứ đều tan chảy.

Ông Vũ Hồng Khánh đã thành công trong việc sáng chế ra chiếc máy điều chế hydro và oxy từ quá trình điện phân nước. Với việc sử dụng điện (không dùng dầu mỏ, than đá, khí gas), việc điều chế hydro vừa không gây ô nhiễm môi trường, lại tiết kiệm. Và điều quan trọng là ông Khánh đã ứng dụng hiệu quả hydro vào nhiều lĩnh vực.
Quy trình hoạt động của máy như sau: Đổ 1 lít nước tinh khiết có trộn phụ gia vào bình chứa nước của máy. Nước và phụ gia dẫn đến bình điện phân. Bình điện phân sẽ giải phóng hydro. Hydro sẽ được dẫn đến bình giảm nhiệt 1 và bình giảm nhiệt 2. Từ đây, hydro sẽ được dẫn về thiết bị sử dụng. Người sử dụng có thể tùy ý tăng giảm nhiệt độ khi hydro cháy.

Những chiếc máy điều chế hydro cỡ lớn sẽ được ứng dụng trong quy mô công nghiệp.

Tác dụng thiết thực nhất từ chiếc máy là dùng để hàn nhiệt. Sau khi cắm điện, máy chạy chừng 1 phút, báo bình hydro đầy, ông Khánh châm lửa vào mũi hàn. Ông châm mũi hàn vào viên gạch, viên gạch tan dần thành bột. Ngọn lửa đốt vào bêtông, bêtông cũng tan chảy. Quả là khủng khiếp! Với ngọn lửa này, không thứ gì không tan chảy. Điều kỳ diệu là chỉ cần 1 lít nước, sẽ sinh ra cả ngàn lít hydro, nên hàn xì thoải mái, rất hiệu quả kinh tế, lại không gây ô nhiễm môi trường.
Ông Khánh đã cho kim cương, đá quý “đối đầu” với ngọn lửa này và loại vật chất siêu rắn cũng phải tan chảy. Ông đã dùng ngọn lửa nấu tan chảy đá quý vụn rồi đóng khuôn thành những khối đá lớn để làm tăng giá trị. Thí nghiệm đã thành công, chỉ tiếc là đá bị đổi màu, không còn giữ được màu sắc nguyên thủy.
“Âm mưu” lớn nhất của ông kỹ sư già Vũ Hồng Khánh là sử dụng hydro làm nhiên liệu chạy ôtô. Ông đã lôi chiếc ôtô của mình ra làm thí nghiệm. Với 1 lít nước lã, chiếc máy đã điều chế ra lượng hydro đủ để cho xe chạy từ Hải Phòng lên Hà Nội.
Tuy nhiên, theo ông Khánh, việc sử dụng hydro vào chạy ôtô mới dừng lại ở thử nghiệm, chưa thể thực hiện đại trà được vì quá nguy hiểm. Theo lý thuyết, nếu dùng hydro để chạy xe, hydro phải được đốt sạch trong buồng đốt, nếu không, bình chứa hydro trong chiếc xe sẽ biến thành một quả bom di động khổng lồ, có thể phát nổ bất cứ lúc nào.
Ông Khánh ví von hydro là “con ngựa bất kham”. Nó có sức mạnh không tưởng tượng nổi, nhưng lại khó nắm bắt. Vị kỹ sư già này sẽ tiếp tục nghiên cứu để sử dụng khí hydro – loại “siêu nhiên liệu” vào ngành công nghiệp nước nhà.

Giải mã chiếc máy biến nước thành "siêu nhiên liệu"

09/10/2010 10:05

(VTC News) - Với chi phí 34.000 đồng điện phân nước thành hydro và oxy, sẽ tạo ra nguồn nhiệt lượng có giá 560.000 đồng. Như vậy, tính hiệu quả nhân lên nhiều lần.

Sau khi Báo điện tử VTC News đăng loạt bài về kỹ sư Vũ Hồng Khánh ở Hải Phòng và chiếc máy điều chế hydro, có khả năng biến nước thành “siêu nhiên liệu”, tòa soạn đã nhận được hàng ngàn ý kiến. Hầu hết các ý kiến bày tỏ lòng khâm phục với tài năng và đam mê của kỹ sư Vũ Hồng Khánh. Tuy nhiên, cũng còn một số độc giả đặt câu hỏi nghi ngờ.

Những chiếc máy điều chế hydro lớn nhỏ do ông Khánh sáng chế.

Một số câu hỏi đặt ra: “Chỉ có 1 lít nước thì làm sao mà biến thành cả ngàn lít hydro và oxy được?”. Ý của độc giả này là điều chế 1 lít nước thì cùng lắm là được… nửa lít hydro và nửa lít oxy! Vậy với nửa lít hydro thì giỏi lắm bơm đầy quả bóng, chứ sao thành nhiên liệu chạy ôtô cả trăm km, hoặc hàn xì thoải mái? Điều này, kỹ sư Vũ Hồng Khánh lý giải rằng: Khi hydro và oxy tách ra, sẽ thành thể khí, nên một lít nước điều chế được 1.680 lít hydro và oxy. Đây là tiêu chuẩn mà thế giới đã tính toán.

Loại máy 2kW dùng để hàn.

Câu hỏi mang tính nghi ngờ nhiều nhất thuộc về các nhà khoa học, các trí thức, các bạn sinh viên ngành tự nhiên. Họ căn cứ vào định luật bảo toàn năng lượng để phản bác sáng chế của ông Khánh. Theo đó, nếu điện phân được một lít nước có thể sẽ tốn một lượng điện tương đương hoặc nhiều hơn giá trị của lượng hydro. Như vậy, chiếc máy này không có giá trị kinh tế, mà chỉ có giá trị môi trường. Dù sao, với những lợi ích về môi trường, thì nó cũng có ý nghĩa lớn trong tương lai.

Hydro và oxy đồng thời được sinh ra trong quá trình điện phân nước, có tốc độ cháy nhanh và nhiệt độ cao. Khi cháy ở nhiệt độ cao, kết quả trở lại vị trí ban đầu là nước (H2O), không gây ô nhiễm môi trường, không có khí CO2.

Theo ông Khánh, thắc mắc về định luật bảo toàn năng lượng của độc giả là có lý. Tuy nhiên, ông Khánh đã khắc phục được nhược điểm này và đó là bí quyết của ông. Với chiếc máy của ông Khánh, chi phí cho việc điều chế 1 lít nước như sau: 1 lít nước sạch giá 5.000 đồng, 7kW điện (tương đương với 14.000 đồng, tính theo giá cao nhất), 15.000 đồng dung dịch điện phân và hóa chất. Như vậy, để điều chế 1 lít nước, lượng tiền tốn cao nhất là 34.000 đồng. Nếu giá điện rẻ hơn 2.000 đồng/kW thì giá thành sản xuất hydro sẽ thấp hơn nữa.

Những chiếc máy lớn (20kW) như thế này dùng trong công nghiệp nặng.

Theo tài liệu nghiên cứu của thế giới, 1.680 lít hydro và oxy điện phân từ 1 lít nước sẽ có giá trị tương đương với 160 kg than đá. 1 kg than đá có giá 3.500 đồng, như vậy 160 kg than đá là 560.000 đồng. Với chi phí 34.000 đồng điện phân 1 lít nước, sẽ tạo ra nguồn nhiệt lượng có giá 560.000 đồng so với than đá. Như vậy, tính hiệu quả nhân lên nhiều lần.
Điều quan trọng là hydro có nhiệt năng cao nhất, lên tới 3.200 độ C (nhiệt độ than chỉ được 1.600 đến 1.700 độ C). Chính vì thế, sử dụng nhiên liệu hydro trong sản xuất công nghiệp thì hiệu quả sẽ nhân lên nhiều lần và tiết kiệm được chi phí rất lớn cho doanh nghiệp. Việc góp phần giảm chi phí sử dụng nhiên liệu trong các ngành công nghiệp sẽ hạ giá thành sản phẩm, làm lợi cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Phía sau chiếc máy điều chế hydro.

Triển vọng tương lai của nhiên liệu hydro là rất lớn. Trong khi các nguồn nhiên liệu hóa thạch, tự nhiên đang ngày một cạn kiệt, thì nguồn nguyên liệu hydro và ôxi lại là vô tận. Sử dụng khí hydro không làm ô nhiễm môi trường, không thải ra các khí độc hại khác cho môi trường và cho người trực tiếp sản xuất.
Khao khát lớn nhất của kỹ sư Vũ Hồng Khánh là ứng dụng chiếc máy điều chế hydro để chạy ôtô một cách đại trà. Ông Khánh có niềm tin chắc chắn sẽ làm được điều đó. Tuy nhiên, trước mắt, ông đã ứng dụng chiếc máy điều chế hydro vào nhiều lĩnh vực và mang lại hiệu quả lớn. Những chiếc máy 2kW được ứng dụng trong ngành công nghiệp hàn thép, đồng; máy 5kW dùng để cán thép, đồng; máy 20kW dùng để đốt nồi hơi, nấu thủy tinh, nung gốm sứ … Ông Khánh đã dùng khí hydro để chạy các loại máy trong xưởng của mình, đặc biệt hiệu quả là chạy chiếc máy phát điện, hàn xì, nấu sắt thép, xử lý rác thải...

Một chiếc máy nấu sắn thành cồn tự động do ông Khánh sáng chế.

Chiếc máy sản xuất vành xe đạp inox tự động do ông Khánh sáng chế từ hơn 20 năm trước vẫn chạy tốt. Ông Khánh đã mang chiếc máy này đi tham dự hội chợ hàng công nghiệp 7 lần, thì cả 7 lần đoạt huy chương vàng.

Theo ông Khánh, phương pháp điều chế hydro từ nước đã được thế giới nghiên cứu từ lâu. Tuy nhiên, phương pháp điện phân mới chỉ dừng lại ở trong các phòng thí nghiệm hoặc quy mô nhỏ vì chi phí rất cao. Chi phí cao nhất chính là chất xúc tác (chất điện phân) chứ không phải điện năng. Điều quan trọng nhất là ông Khánh đã nghiên cứu, tìm ra được loại chất xúc tác với giá thành rẻ. Với việc tìm ra chất xúc tác đặc biệt rẻ, nên giá thành hydro sản xuất ra tương đối rẻ, cho phép thay thế hiệu quả các nguồn nguyên liệu tự nhiên đang sử dụng.
Trong quá trình nghiên cứu, ứng dụng chiếc máy điều chế hydro vào những vấn đề lớn, có tính toàn cầu, thì trước mắt, những chiếc máy này được ứng dụng vào những việc rất thiết thực, phục vụ đời sống, sinh lợi nhuận ngay. Theo ông Khánh, đó là cách nghiên cứu thiết thực, chứ không xa vời kiểu anh nông dân chế tạo máy bay ở Tây Ninh, hay anh nông dân sản xuất “tàu ngầm” ở Trung Quốc. Việc ứng dụng hydro vào sản xuất tên lửa, máy bay, tàu vũ trụ, điều chế các chất đặc biệt… sẽ là tương lai không xa, nếu Nhà nước đầu tư, các nhà khoa học vào cuộc nghiên cứu ngay từ bây giờ.

Phạm Ngọc Dương

--------------------------

Đăng bỡi: Tranhung09:
Tin động trời cuối năm: VN SÁNG CHẾ MÁY ĐIỆN CHẠY BẰNG NƯỚC

*****

Vợ chồng bạn muốn biết khuôn mặt con mình sẽ ra sao, nghịch thử công cụ này

2012-01-19T18:49:00.001+07:00

Website "lạ" pha trộn vẻ đẹp con gái Việt Nam, thế giới

| 12/02/2011:12-02 | Hồng Nhung - Theo MaskOnline

Bạn sẽ có gì nếu hợp nhất khuôn mặt của tất cả phụ nữ trong một quốc gia? Hãy thử nhìn bức ảnh dưới đây xem bạn có đồng ý hay không.

Việc tổng hợp khuôn mặt này dựa trên phương pháp đồ họa máy tính, và những nghiên cứu khoa học về nét chung của những khuôn mặt được coi là đặc trưng của mỗi quốc gia (trong số 41 quốc gia).

Và nếu bạn muốn tự tay kiểm nghiệm, hãy thử vào trang web Face Research, chọn vài khuôn mặt có sẵn trong dữ liệu, ấn nút “View Avarage” và đợi kết quả. Bạn cũng có thể tự tải lên ảnh mà mình muốn.

Nên nhớ là nếu chọn càng nhiều khuôn mặt thì thời gian tạo kết quả sẽ càng lâu. Và kết quả bạn tạo ra sẽ được xóa khỏi thư vện của website sau 10 phút nên đừng dẫn link ảnh đến các trang web khác. Dự án có một không hai này ra đời đã khá lâu và đang ngày càng nhận được sự ủng hộ của bạn bè quốc tế.

Để thêm thông tin, Facerearch.org được lập ra bởi Lisa DeBruine và Ben Jones. Họ là những nhà tâm lý học giàu kinh nghiệm tại trường đại học Aberdeen, Scotland. Hai nhà khoa học này luôn quan tâm đến cách con người nhìn nhận các khuôn mặt (một dạng nhân tướng học), và điều này có liên qua đến những điều họ đã trải qua trong cuộc sống.

Theo ban quản trị Facerearch.org, ngay từ khi dự án bắt đầu triển khai, đã có rất nhiều người hưởng ứng, giúp đỡ trang web bằng cách tham gia vào các thử nghiệm hay dịch thuật nội dung liên quan. Facerearch.org đã trải qua nhiều phiên bản và sẽ còn tiếp tục cải tiến để ngày càng hoàn thiện hơn trong mắt người dùng.

__________________

Tranhung09
Thử nghiệm trên mẫu có sẵn ở đây: MAKE A BABY

*****

Những bông hoa biết đi ngày Tết.

2012-01-19T17:46:00.000+07:00

Người đẹp một thời - hai chị em Lên Vân, Lê Khanh

SO SÁNH VỚI CÁC NƯỚC
(Những khuôn mặt được coi là đặc trưng của mỗi quốc gia)

Về các gà công nghiệp:
Đằng sau những khuôn mặt son phấn...
Sửng sốt vòng 1 các Hoa hậu Việt “xưa và nay”
Thời của ngực khủng!
Truyền thông: những chuyện không tử tế
"Lật tẩy" những chiêu tạo dáng "ruột" của sao Việt
Chuyện Việt Nam - vẻ đẹp tìm ẩn

"ĐẦU HOA HẬU, CHẬU... CÁM HEO"?..

Tin buồn: "121 đại gia án treo, 30 văn sĩ nộp mình, 20 người đẹp ...

--------------------------

Đăng bỡi: Tranhung09

*****

TỐNG MẸO NGHINH THÌN

2012-01-19T14:46:00.000+07:00

ĐÃ LÂU, KHÔNG THẤY NÓI "DÂN TỘC VIỆT NAM ANH HÙNG"

----------------

Tranhung09

*****

Tưởng niệm 100 năm, ngày sinh học giả Nguyễn Hiến Lê

2012-01-19T13:53:00.000+07:00


Sinh	8 tháng 1 năm 1912
Mất	22 tháng 12 năm 1984 Thành phố Hồ Chí Minh
Công việc	Dịch giả, nhà nghiên cứu

"Tôi sinh trong một gia đình nghèo, thường bị họ hàng khinh rẻ, ức hiếp, lắm lúc chúng tôi tủi nhục đến rớt nước mắt."

"Tôi khuyên con cháu đừng làm chính trị , nhưng nếu làm thì luôn luôn phải đứng về phía nhân dân."
"Một xã hội văn minh thì nhà cầm quyền không đàn áp đối lập, cùng lắm chỉ có thể ngăn cản họ để họ đừng gây rối thôi; tuyệt nhiên không được tra tấn họ. Phải tuyệt đối tôn trọng chính kiến của một người."
"Một xã hội mà nghề cầm bút, nghề luật sư không phải là nghề tự do thì không gọi là xã hội tự do được."

(NHL)

"Chính quyền Sài Gòn, Ngô Đình Diệm rồi Nguyễn Văn Thiệu, ba lần mời ông làm giám khảo cuộc thi văn chương toàn quốc, mời vào ủy ban Dịch thuật, và ủy ban Điển chế Văn tự của Bộ Văn hóa, vào Hội đồng Giáo dục Toàn quốc, ông đều nhất quyết từ khước. Năm 1973, Phủ Quốc vụ khanh Đặc trách Văn hóa (Sài Gòn) muốn trao tặng ông Giải Tuyên dương Sự nghiệp Văn chương - Học thuật - Mỹ thuật, ông cũng từ chối. Mãi mãi ông vẫn giữ đúng vị trí một nhà giáo dục, một nhà văn hóa độc lập, thanh cao, tự trọng."

"Nguyễn Hiến Lê chưa một lần tự gán cho bản thân bốn chữ "Văn dĩ tải đạo", nhưng đến nay những ai đọc ông có lẽ đều tâm phục và ngưỡng kính cảm nhận rằng con người ấy quả thực đã hiến trọn đời mình để chở chuyên đạo lý."

(LAD)
"Điểm cuối cùng đáng được nhấn mạnh, không phải chỉ vì cụ Lê sẽ mất hết độc lập nếu sống ở miền Bắc. Mà là vì môi trường văn hóa cũng như pháp luật VNCH, dù hạn chế, vẫn tạo nhiều cơ hội cho tầng lớp trí thức phát triển và phổ biến tư tưởng."

(HAT)

____________________

Ngày xưa ở nhà tôi trong quê, Ba tôi có một tủ sách nhỏ, với nhiều truyện Tàu như Tam quốc chí, Hán Sở tranh hùng, Thủy Hử, v.v… và một số sách của cụ Nguyễn Hiến Lê. Tôi đọc tất cả sách. Có cuốn tôi đọc cả ba lần mà không thấy chán. Chẳng hạn như cuốn Thuật viết văn của cụ NHL tôi xem là cuốn sách gối đầu giường. Mãi khi ra ngoài này định cư tôi vẫn đọc cuốn đó, nhưng các cuốn “học làm người” của cụ thì tôi bắt đầu thấy hết hấp dẫn như thời còn con nít hay thời trai trẻ.

Tôi rất vui mừng khi biết rằng VN ta bây giờ có một con đường mang tên cụ NHL. Xứng đáng quá! Bài viết sau đây sơ lược sự nghiệp của cụ NHL.

Tuy nhiên, cụ NHL còn có một cuốn hồi kí với nhiều thông tin rất giá trị. Tôi có 2 bản: bản in ở VN và bản in ở bên Mĩ. Khỏi phải nói, bản in ở VN “bị” cắt bớt những đoạn cụ ghi lại cuộc sống của người dân miền Nam sau 1975. Tôi thấy những đoạn đó, cụ ghi chính xác quá, y như là cụ đã viết dùm mình, nên tôi post lại phía dưới bài này vài đoạn “tế nhị” đó mà bản in trong nước còn thiếu để các bạn đọc và biết tình trạng ở miền Nam trong những năm bao cấp đầy khó khăn.

NVT

====

http://www.giaodiemonline.com/noidung_detail.php?newsid=2522

Học giả Nguyễn Hiến Lê

Lê Anh Dũng

Nguyễn Hiến Lê (1912-1984) sinh tại Hà Nội, nguyên quán ở Quảng Oai, Sơn Tây (Hà Tây). Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Công chánh (1934), được điều vào Nam Bộ công tác. ở đây ông đã viết văn và nghiên cứu văn hoá. Là tác giả và dịch giả của 122 tác phẩm, 250 bài báo và 23 đề tựu cho công trình các bạn bè, Nguyễn Hiến Lê là một tấm gương lao động miệt mài và có khoa học trong lĩnh vực truyền bá văn hoá.

Cuối năm 1999, một con đường nhỏ, dài khoảng 340 mét, rộng 12 mét, nằm ở phường 13, quận Tân Bình, đã vinh dự được mang tên Nguyễn Hiến Lê, một nhà văn hóa.

Ông sinh ngày thứ Hai, 08-01-1912, tuy nhiên giấy khai sinh ghi muộn hơn ba tháng. Theo âm lịch, ông sinh ngày 20 - 11, nhằm năm Tân Hợi, tháng Tân Sửu, ngày Quý Mùi, giờ Tân Dậu. Nghiên cứu khoa tử vi, ông nhận xét rằng người nào tuổi về phần can trúng nhằm bốn chữ Canh, Tân, Mậu, Kỷ thường có nỗi khổ riêng ẩn giấu nơi lòng. Phải chăng ông đã nghiệm từ chính đời mình? và ông miệt mài viết văn, làm sách có lẽ cũng để cho phần nào vơi đi nỗi niềm ấy?

Ông chào đời tại nhà số 4, ngõ Phất Lộc, Hà Nội, cái ngõ đã đi vào bộ tranh Phố Phái bất hủ của danh họa Bùi Xuân Phái, và Nguyễn Hiến Lê, con người đã cất tiếng khóc chào đời ở khu phố cổ đó, cũng đã đi vào thế giới vĩnh hằng của những danh nhân bất hủ.

Sinh ở ngõ Phất Lộc nên ông lấy hiệu Lộc Đình, và bác Ba của ông chỉ gọi ông bằng hiệu Lộc Đình. Người bác này hiệu Phương Khê, lấy theo tên làng Phương Khê, phủ Quảng Oai, tỉnh Sơn Tây, cũng là quê nội, nơi ngôi mộ cụ tổ sáu đời của Nguyễn Hiến Lê đã kết theo kiểu "bút gối sau đầu". Các thầy địa lý bảo vì vậy con cháu tuy học giỏi nhưng thi cử lận đận. Hư thực thế nào chẳng biết, có điều ông nội Nguyễn Hiến Lê chỉ đỗ Tú tài.

Ông Tú có bốn con trai. Con thứ hai tên Cổn, hiệu Đạo Quýnh, học giỏi, không đi thi, làm hương sư dạy học trong làng. Cũng học giỏi mà ghét thi cử còn có người con cả, tên Nhuận, hiệu Tùng Hương, không chịu lấy vợ, gia nhập phong trào Đông kinh Nghĩa thục, rồi trốn qua Trung Quốc theo nhà cách mạng Phan Bội Châu, bặt luôn tin tức. Con thứ ba tên Côn, hiệu Phương Khê, văn chương thi phú giỏi, nhưng rớt một khóa thi Hương thì bỏ luôn, gia nhập Đông kinh Nghĩa thục, cưới vợ là cô Năm, con gái nhà cách mạng Lương Văn Can, thủ trưởng Nghĩa thục.

Khi Nghĩa thục bị thực dân Pháp đàn áp ở Hà Nội, ông Phương Khê thoát vào Nam. Sau này viết về Đông kinh Nghĩa thục (1956) Nguyễn Hiến Lê đã không giấu tình cảm của ông đối với hai người bác đáng kính.

Thân phụ Nguyễn Hiến Lê là con út, tên Bí, hiệu Đặc Như, có chút tính nghệ sĩ, ham chơi, học kém hơn các anh, dạy con rất nghiêm khắc. Nguyễn Hiến Lê là trưởng nam, sau ông còn một em trai, hai em gái. Trước ngày Nguyễn Hiến Lê chào đời, ông Đặc Như nằm mộng, thấy cụ già râu tóc bạc phơ, chống gậy đến trao cho quả lê, vì thế đặt tên con là Hiến Lê (hiến tặng quả lê). Mẹ Nguyễn Hiến Lê tên Sâm, sớm mồ côi cha, mẹ bà làm lược nuôi con. Bà Sâm không biết chữ, rất đảm đang, biết dạy con. Bà và người anh chồng (ông Phương Khê) đã sớm ảnh hưởng rất nhiều đối với sự nghiệp của Nguyễn Hiến Lê sau này.

Nguyễn Hiến Lê lên mười thì cha mất sớm, ba mươi bốn tuổi. Nguyễn Hiến Lê đang học lớp Dự bị (Préparatoire) trường Yên Phụ, sức học trung bình. Cảnh nhà khó khăn, mẹ ông đầu tắt mặt tối buôn bán trái cây ở chợ Đồng Xuân, Hà Nội, nhẫn nại nuôi bốn con nhỏ dại và mẹ già. Trên tạp chí Mai số 29, ngày 10-9-1961, Nguyễn Hiến Lê không giấu giếm cái nghèo của mẹ con ông: "Tôi sinh trong một gia đình nghèo, thường bị họ hàng khinh rẻ, ức hiếp, lắm lúc chúng tôi tủi nhục đến rớt nước mắt."(1)

Thiếu người kèm cặp, Nguyễn Hiến Lê lêu lổng, Ở lại hai năm rưỡi ở lớp Dự bị mới lên nổi lớp Sơ đẳng. Từ lớp Nhì (cours Moyen) bắt đầu chăm học, rồi đứng đầu lớp Nhất (cours Supérieur). Cậu học trò giỏi đó đã vượt qua những ngày đói lạnh ấu thơ như thế nào? Trên tạp chí Mai, số 39, ngày 10-02-1962, Nguyễn Hiến Lê tâm sự: "Tôi đã qua cái cảnh, buổi sáng rét căm căm, gió bấc thổi lồng lộng, bận có hai cái áo mỏng, đi mua một củ khoai lang một trinh hoặc một khúc khoai mì một xu rồi đi chân đất dưới mưa phùn để tới trường cách nhà trên hai cây số, ngồi học ba bốn giờ rồi lại đi bộ về nhà. Có lúc đói quá, lạnh quá, không nghe được lời giảng của thầy nữa. Giá hồi đó tôi có thêm một xu mỗi ngày để ăn và vài ba tháng có thêm được vài hào để mua sách ..."(2).

Năm 1925, Nguyễn Hiến Lê thi vô trường Bưởi (Collège du Protectorat), nhưng rớt; năm sau đậu. Học tới đệ Tứ niên, thường nhất lớp. ở trường Bưởi, ông được học với các bậc thầy tên tuổi đáng kính như: Dương Quảng Hàm, tác giả Việt Nam Văn học Sử yếu, Việt Nam Thi văn Hợp tuyển; Thẩm Quỳnh, dịch giả Kinh Thư; Nguyễn Gia Tường, anh của danh họa Nguyễn Gia Trí... Lần lượt, Nguyễn Hiến Lê thi đậu Cao đẳng Tiểu học (Diplôme d'Etudes primaires supérieures franco indigène); thi vào trường Cao đẳng Công chánh đậu thủ khoa, được học nội trú và hàng tháng lãnh sáu đồng rưỡi học bổng. Thi tốt nghiệp tháng 6-1934, đậu hạng sáu. Tháng 10, được bổ vào làm việc trong Nam. Sau này, khoảng tháng 02-1944 (tháng Giêng Giáp Thân), ông có trở ra Bắc thi vô ngạch kỹ sư công chánh, nhưng không đậu. Sở Thủy lợi ở Long Xuyên giao ông công tác đo mực nước ở miền Tây.

Làm xong việc, ông còn rất nhiều thì giờ rảnh. Không biết làm chi cho hết ngày, ông phải tìm đủ mọi sách để đọc, chép nhật ký, viết hồi ký cho đỡ nhớ quê nhà miền Bắc xa xôi. Ông kể: "Cầm bút lúc nào là tâm hồn tôi rung động nhè nhẹ lúc ấy, như được nghe một bản nhạc êm đềm, bản nhạc của cố hương và dĩ vãng. "Viết hồi ký để ôn lại cái vui đã qua thì viết nhật ký để ghi lại cái vui hiện tại (...). "Tôi cứ nhớ đâu chép đó, viết bừa đi, chẳng cần bố cục, cũng chẳng sửa, viết có khi quên giờ giấc, và đặt cây bút xuống, nhìn lên bờ thì làng xóm đã lờ mờ sau làn sương mỏng."(3).

Đọc sách và viết say mê như vậy vẫn dư thời gian, ông xoay ra tự học chữ Hán. Lúc nhỏ ông được cha dạy vỡ lòng một ít, chừng năm rưỡi. Hè 1928, ông vừa học xong năm thứ Nhất trường Bưởi, được mẹ đưa về quê nội ở Phương Khê học chữ Hán với bác Hai. Ông học hai kỳ hè, mỗi kỳ khoảng hai tháng, mỗi ngày được bác kèm cho chừng một giờ.

Cuối đời, khi đã nổi danh là dịch giả uy tín, trong số trên một trăm hai mươi đầu sách, có trên hai mươi công trình giá trị viết riêng về văn, triết, sử Trung Quốc, Nguyễn Hiến Lê không khỏi chạnh lòng nghĩ nhớ đến bà mẹ quê mùa mù chữ của mình: "Ngay năm đầu tôi học trường Bưởi, mẹ tôi đã có một quyết định, khiến đời tôi sau này theo một hướng mà chính người và các bác tôi không ai có thể ngờ được. Ngày nay càng nghĩ lại tôi càng thấy cái công lớn của người và càng không hiểu đã có gì xui khiến cho người nảy ra quyết định đó."(4).

Tốt nghiệp Cao đẳng Công chánh (tháng 6-1934), trong suốt năm tháng chờ được bổ nhiệm công tác, ông tự học chữ Hán chứ không về làng Phương Khê nữa vì bác Hai đã qua đời: "Mỗi ngày, buổi chiều, tôi lại Thư viện Trung ương ở đường Trường Thi, mượn bộ Hán Việt từ điển của Đào Duy Anh mới xuất bản hai năm trước (1932) rồi bắt đầu từ chữ A, tìm những từ và từ ngữ nào mà tôi đoán là thường dùng mà chưa biết thì tôi chép lại trong một tập vở, mỗi ngày chép độ ba bốn chục từ; tôi lại mượn cuốn Grammaire Chinoise của Cordier cũng chép lại những điều quan trọng. Tôi ở thư viện từ ba đến năm, sáu giờ chiều. Tối hôm đó và sáng hôm sau, tôi học hết những trang ghi đó; rồi chiều lại ra thư viện chép bài học sau. Mỗi tuần tôi nghỉ một ngày để ôn lại những bài trong tuần..."(5).

Sau ba tháng, học được chừng ba ngàn từ, ông mượn được bộ Tam Quốc chí in thạch bản, có lời bình của Kim Thánh Thán. Vì đã biết cốt chuyện rồi, ông đọc không quá khó, lúc đầu chậm, sau quen, và rất thích lời bình của Kim. Đọc vừa xong Tam Quốc chí ông nhận được giấy bổ vào Nam công tác.

Năm 1937 (hay 1938?), ông về Sài Gòn làm việc. Mỗi ngày rảnh được buổi tối và mỗi tuần rảnh được cả ngày Chủ nhật. Không biết nhậu, ghét đánh bài, chẳng thích đánh cờ, học đàn vài tháng thì bỏ, không ưa tụ tập bạn bè tán gẫu; làm sao cho qua hết giờ nhàn rỗi? Chỉ còn cách tự học và đọc sách mà thôi. Ông luôn luôn đọc sách với cây viết chì. Chỗ nào hay ông đánh dấu + ở lề; chỗ dở đánh dấu –. Các ý quan trọng thì ghi tóm tắt kèm với số trang; mà ghi ngay ở các trang bỏ trắng ở đầu hay cuối sách (page de garde), giống như làm index hay mục lục chi tiết cho riêng ông tham khảo khi cần.

Sau 1945 , ông bỏ luôn nghề công chức, về làng Tân Thạnh, ở khoảng giữa Hồng Ngự và Cao Lãnh, học đông y và chữ Hán với bác Ba Phương Khê (tháng 10-1945). Năm 1950, nể lời bạn đã ba lần khẩn khoản mời, ông ra dạy học tại trường trung học công lập Thoại Ngọc Hầu, Long Xuyên, dạy đủ các môn từ khoa học tới sinh ngữ. Lúc này ông bắt đầu viết sách. Tổ tiên ông hai bên nội ngoại đều không ai viết văn. Bản thân ông lúc đầu lại vào ngành kỹ thuật. Trước năm 1950 ông không có ý định viết sách, không tính tới chuyện sống hoàn toàn bằng nghề văn. Tác phẩm đầu tiên được xuất bản là Tổ chức công việc theo khoa học.

Dạy ba niên khóa, ông xin thôi và đơn được chấp thuận (tháng 9-1953). Sau này về Sài Gòn, được một số trường mời đến dạy, ông cương quyết từ chối, vì muốn dành hết thời giờ cho việc tự học, biên khảo, dịch thuật, nghiên cứu... Không làm nhà giáo trên bục giảng, ông vẫn là nhà giáo dục có tâm huyết và lương tri. Một số sách do ông soạn hoặc dịch đã hướng dẫn nhiều người trên đường học vấn, như: Bí quyết thi đậu các bằng cấp trung học; Kim chỉ nam của học sinh; Luyện văn; Muốn giỏi toán hình học phẳng; Muốn giỏi toán hình học không gian; Muốn giỏi toán đại số; Tự học một nhu cầu thời đại, v.v...

Nặng lòng với giáo dục, năm 1962 ông viết loạt năm bài Cải tổ nền giáo dục Việt Nam.

Năm 1972, ba bài Nguy cơ xuất não bàn biện pháp giữ nhân tài du học nước ngoài về. Tất cả đều đăng tạp chí Bách khoa. Năm 1961 trên Bách khoa, và năm 1966 trên Tin văn, ông kịch liệt đả kích Bộ Giáo dục và Viện Đại học Sài Gòn không chịu dùng tiếng Việt làm chuyển ngữ ở đại học. Ngoài ra, ông còn hàng trăm đề tài giáo dục khác mà từ đầu những năm 50 cho tới 1975, đã đăng các báo: Bách khoa; Đại học; Giáo dục phổ thông; Mai; Tân văn; Tin văn; Văn; Văn hóa nguyệt san, v.v...

Nguyễn Hiến Lê dịch nhiều thể loại sách, nghiên cứu, khoa học, văn chương... tiếng Pháp, tiếng Anh, và đặc biệt là chữ Hán. Bản dịch tiếng Pháp đầu tay của ông là Huấn luyện tình cảm (của P. Félix Thomas); bản dịch tiếng Anh đầu tay là Đắc nhân tâm (của Dale Carnegie). Yêu mến và sành tiếng Việt, giỏi cả Hán, Pháp, Anh, ở cương vị một người dịch, ông quan niệm: "... tôi nghĩ rằng văn thơ cũng như nhạc, dịch một bài văn, một bài thơ, cũng như diễn một bản nhạc, cũng là làm công việc sáng tạo mặc dầu dịch rất sát không thêm bớt. Dịch giả – nếu có tài – cũng là một nghệ sĩ, và mỗi bản dịch cũng là một nghệ phẩm. Không một bản dịch nào đúng hẳn với nguyên tác; bản dịch nào cũng mang ít nhiều cá tính, tài năng của người dịch, tinh thần của ngôn ngữ người dịch, cũng để lộ tâm tư của người dịch, cái không khí của thời đại người dịch."(6).

Đầu năm 1971, tính theo tuổi ta thì ông sắp vào cái ngưỡng mà Đỗ Phủ gọi là cổ lai hi. Nhà thơ Bàng Bá Lân hỏi xem ông đã định gác bút nghỉ viết chưa. Thư ông trả lời: "Viết đều đều trên hai chục năm rồi, tôi muốn nghỉ lắm chứ, nhưng còn chiến tranh thì không thể nghỉ được (...) Còn chiến tranh thì làm sao vui được? Chẳng những việc nước không yên mà việc nhà của chúng ta cũng không yên, không thể quyết định một chút gì trong tương lai cả, ngay đến đời sống của mình cũng không có gì bảo đảm. Sở dĩ tôi phải cặm cụi viết một phần lớn là để tạm quên những ưu tư đó đi"(7).

Đối với Nguyễn Hiến Lê, ngoài ý chí miệt mài học để viết và viết không mệt mỏi để học, thì độc giả là quan trọng, kỳ dư danh vọng hay thế quyền không hề có chỗ trong tâm tưởng. Chính quyền Sài Gòn, Ngô Đình Diệm rồi Nguyễn Văn Thiệu, ba lần mời ông làm giám khảo cuộc thi văn chương toàn quốc, mời vào ủy ban Dịch thuật, và ủy ban Điển chế Văn tự của Bộ Văn hóa, vào Hội đồng Giáo dục Toàn quốc, ông đều nhất quyết từ khước. Năm 1973, Phủ Quốc vụ khanh Đặc trách Văn hóa (Sài Gòn) muốn trao tặng ông Giải Tuyên dương Sự nghiệp Văn chương - Học thuật - Mỹ thuật, ông cũng từ chối. Mãi mãi ông vẫn giữ đúng vị trí một nhà giáo dục, một nhà văn hóa độc lập, thanh cao, tự trọng.

Ông thổ lộ: "Soạn sách, tôi chỉ nhắm mục đích: tự học và giúp người khác tự học. Tôi nghĩ đến cái lợi của độc giả trước hết, chẳng hề tự cho mình có "sứ mạng" gì cả, mà cũng không hề mong được nổi tiếng (...). Có thích vấn đề nào thì tôi mới viết. Thấy vui trong khi viết, bấy nhiêu đủ cho tôi rồi."(8).

Ông viết và dịch đủ loại: giáo dục, quản trị, kinh tế, chính trị, sách học làm người, ngữ học, văn học và lịch sử thế giới, tiểu truyện danh nhân, du ký, hồi ký, bình văn điểm sách... Chẳng riêng những sách và bài báo chuyên khảo về tiếng Việt, đọc văn ông, người ta cảm thấy toát ra lòng yêu mến tiếng Việt thiết tha, và sự trân trọng chăm chút để gìn giữ và phát huy tính nhuần nhụy, trong sáng của tiếng Việt.

Có lẽ bên cạnh những thể loại đa dạng thì quan trọng hơn hết vẫn là Trung Quốc học (văn chương, lịch sử, triết học). Đây là lĩnh vực mà Nguyễn Hiến Lê có nhiều đóng góp ý nghĩa cho nền tảng nghiên cứu Trung Quốc học ở Việt Nam qua hai mươi hai công trình tiêu biểu như sau: Chiến quốc sách; Cổ văn Trung Quốc; Đại cương triết học Trung Quốc; Đại cương văn học sử Trung Quốc; Hàn Phi Tử; Kinh Dịch: đạo của người quân tử; Khổng Tử; Lão Tử Đạo đức kinh; Lịch sử văn minh Trung Quốc; Liệt Tử và Dương Tử; Luận ngữ; Mạnh Tử; Mặc học; Nhà giáo họ Khổng; Nhân sinh quan và thơ văn Trung Hoa; Nho giáo: một triết lý chính trị; Sử ký Tư Mã Thiên; Sử Trung Quốc; Tô Đông Pha; Trang Tử Nam Hoa kinh; Tuân Tử; Văn học Trung Quốc hiện đại.

Cho tới năm 1975, ông xuất bản được một trăm tác phẩm. Từ 1975 tới ngày mất, hoàn thành thêm hai mươi hai công trình nữa. Viết khoảng hai trăm năm mươi bài báo, mà khoảng một nửa trong số đó vẫn chưa gom lại in thành sách. Đề tựa cho hai mươi ba tác phẩm về biên khảo, thơ, tùy bút... mà hầu như bài tựa nào cũng được khen là tài tình. Mười chín người vinh dự được ông đề tựa tác phẩm là: Bàng Bá Lân, Châu Hải Kỳ, Cung Duy Độ, Đỗ Hồng Ngọc, Đông Hồ, Đông Xuyên (3 lần), Hoàng Xuân Việt, Huy Lực, Huỳnh Phan, Lam Giang, Nguyễn Đình Tư, Nguyễn Huy Khánh, Nguyễn Hữu Ngư (tức Nguyễn Ngu ý), Nguyễn Hữu Phiếm (2 lần), Nguyễn Văn Hầu, Phạm Phú Hoài Mai, Toan ánh, Trần Thúc Linh (2 lần), Võ Phiến.

Dường như thần thoại kể rằng, xưa kia có một loài linh điểu, khi sắp giã từ thế gian này, những tiếng hót sau cùng của chim lại là tiếng hót ngọt nhất, hay nhất mà chim dồn hết tinh huyết và thần lực ra thi thố, để tận hiến cuộc đời lần cuối. Những tác phẩm cuối đời của Nguyễn Hiến Lê có lẽ chẳng khác gì tiếng chim linh thần thoại lãng mạn ấy. Thực vậy, trong mười năm sau cùng (1975-1984), sức khoẻ ông càng cạn kiệt vì tuổi tác và tật bệnh, thì ngược lại, sách ông viết càng sâu sắc, càng phong phú và giá trị hơn.

Và rồi ông bệnh, mất ngày 22-12-1984 tại Sài Gòn, hỏa táng tại Thủ Đức. Đến nay, hai mươi hai bản thảo để lại đã in gần hết! Những sách đã in trước 1975 vẫn tiếp tục in lại đều đặn. Một năm có khi hai hay ba nhan đề cũ và mới cùng được ấn hành. Nguyễn Hiến Lê có cái vinh dự được là tác gia của ba thế hệ: thế hệ những người đồng tuổi ông; thế hệ con cái những người đó, kể cả lớp học trò cũ của ông; và thế hệ trẻ hôm nay đang cắp sách ở trung học, đại học, hay vừa rời ghế giảng đường, tập tễnh bước chân vào chốn trường đời.

Xưa nay không hiếm những tác giả mà người đọc chỉ nên đứng xa xa để chime ngưỡng, vì họ sống không đúng như họ viết. Đức Lão Tử dạy: Tri giả bất ngôn, ngôn giả bất tri (Người biết chẳng nói, người nói chẳng biết). Trộm nghĩ, với Nguyễn Hiến Lê, câu ấy có thể sửa lại là: Tri giả năng ngôn, ngôn giả năng hành (Người biết hay nói, người nói hay làm). Ngày xưa, đức Khổng Tử có lần than phiền: "Trước kia, nghe ai nói, ta tin rằng đức hạnh của họ hợp với lời của họ. Ngày nay thì ta đâm ngờ, phải quan sát xem hành động của họ có đúng với lời họ nói không." (Luận ngữ, Công Dã Tràng, 9). Với Nguyễn Hiến Lê, đức Khổng thánh, bậc Vạn thế Sư biểu, có thể không cần phải giữ thái độ thận trọng, dè dặt xét nét như vậy.

Quả thực, ai có dịp gần gũi ông nhiều, đọc sách của ông, cũng đều thừa nhận rằng Nguyễn Hiến Lê biết sao thì nói đúng, viết đúng như đã biết, và cũng làm đúng, sống đúng như chính ông đã nói đã viết.

Khoảng trước năm 1945, nhân khi đọc xong một vài bản thảo của ông, bác Ba Phương Khê tặng ông câu đối:

Học bản tu thân, thân tức quốc;

Nhân năng bạt tục, tục nhi tiên.

(Học gốc ở tu thân, thân mình là nước;

Người tư cách bạt tục, tuy tục mà tiên.)

Bản thân Nguyễn Hiến Lê vào khoảng năm 1946 hay 1947 cũng làm câu đối:

Trị ái thư, loạn ái thư, thư trung hữu hữu;

Bần dĩ đạo, phú dĩ đạo, đạo ngoại không không.

(Trị yêu sách, loạn yêu sách, trong sách chi chi cũng có;

Nghèo giữ đạo, giàu giữ đạo, ngoài đạo thảy thảy đều không.)

Cả hai câu đối đó, ngẫm cho cùng, đều phản ánh rất đúng cốt cách nho phong, chí hướng bạt tục, cuộc đời giản dị, và sự nghiệp văn hóa không nhỏ của Nguyễn Hiến Lê đối với dân tộc Việt Nam. Suốt cuộc đời cầm bút trong sang như viên ngọc không chút tì vết, Nguyễn Hiến Lê chưa một lần tự gán cho bản thân bốn chữ "Văn dĩ tải đạo", nhưng đến nay những ai đọc ông có lẽ đều tâm phục và ngưỡng kính cảm nhận rằng con người ấy quả thực đã hiến trọn đời mình để chở chuyên đạo lý.

Đời ông bảy mươi ba năm, từ ấu thơ cho đến khi quay lưng đi vào cõi vĩnh hằng, đã kinh qua biết bao nỗi thăng trầm bi tráng của lịch sử một đất nước chiến tranh ly loạn triền miên. Nhưng ông đã tự chọn cho mình một con đường tu thân, tu đức, trau giồi học vấn không ngừng. Ông miệt mài đem trí tuệ mẫn tiệp, sức học uyên bác, lương tri và tâm huyết... để bằng nghị lực phi thường lướt qua những bệnh tật đeo đẳng tấm thân mảnh khảnh, và đã lặng lẽ nuốt nỗi khổ riêng vào tận đáy lòng, để cho những dòng chữ lời văn của ông mãi mãi chỉ tinh tuyền là hương thơm vị ngọt và vẻ mỹ miều của một tình yêu quê hương đằm thắm và một lòng nhân ái kín đáo./.

=============

Xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam sau năm 1975 qua cuốn Hồi kí của học giả Nguyễn Hiến Lê

Lời nhà xuất bản trong mấy trang đầu của cuốn Hồi kí Nguyễn Hiến Lê do Nhà xuất bản Văn học, Thành phố Hồ Chí Minh tái bản lần thứ sáu, năm 2006, có viết như sau:

“Ngòi bút của Nguyễn Hiến Lê, tâm hồn và con tim Nguyễn Hiến Lê ngay từ đầu đã thuộc về nhân dân, những người lao động, những ai cực khổ, bần hàn và bất hạnh. Niềm tự hào về dòng giống, tổ tiên và nỗi đau về dân tộc trước những cuộc ngoại xâm đã kéo Nguyễn Hiến Lê, một nhà văn luôn ý thức lánh xa những gì phù phiếm như chức tước, địa vị và sự giàu sang không lương thiện xích gần với Cách mạng và tự coi mình là người của Cách mạng, bởi lẽ dễ hiểu, những điều Cách mạng đang làm cũng chính là mơ ước của ông.”

“Trên tinh thần tôn trọng một học giả nghiêm túc và được nhiều người mến mộ, kính nể ấy, Nhà xuất bản Văn học trân trọng giới thiệu cuốn hồi kí của ông. Tuy là hồi kí một người, một nhà văn, nhưng qua đấy người đọc cảm nhận được xã hội Việt Nam xuyên suốt hai cuộc kháng chiến chống xâm lược mà nét hào hùng lẫn những vệt máu và nước mắt vẫn còn thấm đẫm mới rọi trên từng trang sử của dân tộc chúng ta. Từng sự kiện, từng con người (từ nhà chính khách cho đến nhà văn…) đều được cách nhìn Nguyễn Hiến Lê soi rọi và đánh giá.”

“Vì tác giả đã mất, Nhà xuất bản không thể cắt bỏ nhiều quá. Trong quá trình biên tập, chúng tôi chỉ lược bớt phần rườm rà và cắt những chỗ không thể nào để lại được. Chúng tôi mong bạn đọc thông cảm.”

Những đoạn bị “lược bớt” là (viết nghiêng):

Cảm tình của tôi với kháng chiến

Tôi vốn có cảm tình với Việt Minh, với cộng sản; ghét thực dân Pháp, Mĩ, nhất là từ 1965 khi Mĩ đổ quân ào ạt vào miền Nam; tôi khinh những chính phủ bù nhìn của Pháp, Mĩ. Tôi phục tinh thần hi sinh, có kỉ luật của anh em kháng chiến và mỗi lần có thể giúp họ được gì thì tôi sẵn lòng giúp.

Chế độ mới

Ai cũng biết chế độ cộng sản là chế độ độc đảng, chuyên chế của giai cấp vô sản… Họ nắm hết cả ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp, nếu trong nước có đảng dân chủ, đảng xã hội thì những đảng này cũng phải theo đường lối của đảng cộng sản, không thể độc lập, đối lập được… Bất kể việc lớn nhỏ gì cũng do đảng quyết định hết, cơ quan nào dù lớn, quan trọng tới mấy cũng chỉ có việc thừa hành.

Dưới đây tôi ghi vắn tắt những điều tôi thấy về chế độ cộng sản ở miền Nam. Tôi không chép nhật kí, mà kí tính tôi mấy năm nay suy; tôi lại chỉ sống ở Sài Gòn, giao du ít, nên nhận xét của tôi chắc chắn là thiếu sót, có thể sai nữa, sai nhiếu nhất là năm, tháng. Tôi sẽ ráng giữ tinh thần khách quan và trung thực.

Hành chánh

Tổ chức

Một gia đình (cha mẹ, con cái, anh em, bà con…) ăn chung, ở chung với nhau thì thành một hộ… Ba bốn chục nhà (thường gồm bốn năm chục hộ) họp lại thành một tổ… Tổ trưởng là gạch nối giữa chính quyền và nhân dân, loan báo chỉ thị của chính quyền xuống nhân dân, đạo đạt nguyện vọng của nhân dân lên chíng quyền… Tổ trưởng thường ít học nên hay nói, nói dai, đáng lẽ 15 phút xong thì kéo dài cả giờ, giờ rưỡi, mất thì giờ của dân…

Và hãy đọc một chuyện vui về “cán bộ ba d.” của ông:

Thỉnh thoảng lại có buổi học tập chính trị do cán bộ, thường là công an tới giảng cho 5-6 tổ gồm trên trăm học viên… Trình độ văn hoá của cán bộ chỉ vào hạng có tiểu học, bài học rất chán, mà cũng có một số người vỗ tay khen, có khi chưa hết câu đã vỗ tay, khiến cho các học viên miễn cưỡng vỗ tay theo. Trò đó có vẻ lố bịch, sau dân chúng phá bằng cách đáng lẽ chỉ vỗ tay một thì họ vỗ tay hai, kéo dài ra, bọn nịnh kia thấy ngượng phải bỏ… Tôi nhớ lời này của một bạn ở Hà Nội vào: “Bọn cán bộ đó nói dài, nói dai, nói dở, gọi là cán bộ ba d.”

Nhiều tổ họp thành một khóm… Phường có công sở lớn, nhiều phòng: hành chánh, y tế, giáo dục, kinh tế, công an… dân trong phường bầu đại diện, đại diện lại bầu một hội đồng nhân dân, chủ tịch hội đồng này là phường trưởng. Cách thức bầu cũng như bầu quốc hội. Đảng lập danh sách những người Đảng cho phép ứng cử… và dân chỉ được bầu cho những người đó. Chỉ là vấn đề hình thức. Dân đi bầu khắp mặt cho xong việc, không cần biết kết quả ra sao. Ứng cử viên chẳng cần ra mắt quốc dân. Riêng tôi suốt 5 năm không thấy mặt ông chủ tịch uỷ ban nhân dân phường một lần nào, hai lần xin gặp mặt thì cô thư kí bảo ông ấy đi vắng cả hai… Trên phường là quận… Trên quận là thành phố… do nhân dân trong tỉnh bầu lên theo cách thức đã kể trên.

Sở nào cũng rất nhiều nhân viên mà công việc thì ít, vì giám đốc sở nào cũng đưa người thân hay người quen vào làm. Người ta gởi gắm lẫn nhau. Một cán bộ cao cấp chủ nhiệm hay phó chủ nhiệm một tờ báo nọ có lần bảo tôi, tờ báo của ông ta có non 100 nhân viên (trước ngày 30-4-75 một tờ báo như vậy chỉ có vài chục nhân viên mà lại nhiều trang, nhiều bài hơn), dư người rồi; vậy mà sáu tháng sau khi ông ta giao lại toà soạn cho một cán bộ khác, thì số nhân viên đã tăng lên tới 170; có những “kí giả” tới toà soạn mà chẳng có việc gì làm, nói chuyện láo một lúc, sửa một cột ấn cảo rồi đi dạo phố hoặc về nhà, tự thẹn mang tiếng kí giả mà cả năm không hề viết một hàng chữ cho tờ báo.

Nhân viên càng nhiều, công việc lại càng bê bối. Vì cái nạn bè phái tranh giành nhau, dẫm chân lên nhau, không ai chịu trách nhiệm cả, ai cũng đùn công việc cho người khác.

Tinh thần nhân viên

Đa số công sở rất dơ dáy, lộn xộn, nhân viên nấu ăn ngay trong phòng giấy. Vào nhiều công sở ta có cảm tưởng vào những nhà việc ở thôn quê Nam Việt nửa thế kỉ trước: có 3-4 bàn giấy nhưng chỉ có hai nhân viên ngồi nói chuyện phiếm bên một bình trà, mấy cái chén, chỉ khác là có thêm một bình điếu thuốc lào. Nhân viên tới giờ nào thì tới.

Đói thì không làm việc được, công việc bê trễ, người ta chán nản, xin thôi… Xin thôi không được thì người ta cứ ngang nhiên bỏ sở; hoặc ở lại thì làm tà tà, lấy lệ… Có kẻ ỳ ra không làm gì cả.

Hình như người ta không có một kế hoạch, chương trình gì cả, ra lệnh rồi phản lệnh liền liền mà tới giờ chót mới thông báo cho nhân viên hay; máy móc mua về đủ rồi mà vì lẽ này lẽ khác, không dùng tới, để cho nó sét. Rồi còn cái tệ dưới không tuân lệnh trên, một phần do tinh thần bè phái, một phần do chính sách địa phương tự trị… Đó là cái nạn cán nặng hơn gáo.

Tôi không kể những cái bê bối trong công sở: đánh mất hồ sơ, thụt két, ăn cắp của công, kho vật liệu không có sổ sách, cứ ít tháng lại thấy mất đồ mà không tìm ra được thủ phạm, v.v…, vì nếu kể thì dài quá.

Tỉnh huyện lập ra nhiều cơ quan quá thì phải xây cất thêm nhiều, tịch thu nhà cửa đất đai của dân. Theo hiến pháp, tư sản được tôn trọng. Chỉ bọn tư bản bóc lột, một số nguỵ quân nguỵ quyền có tội nặng và những người vượt biên “chui” (lén) mới bị tịch thu nhà cửa. Nhưng một số cán bộ nhỏ muốn dâng công hoặc vì tư thù, tư lợi, tịch thu bừa bãi nhà cửa, đồ đạc của dân… Còn các gia đình có mặc cảm tội lỗi thì đành chịu ức hiếp: đương đêm quân đội tới bắt dọn đồ đạc ra đường để chúng chiếm nhà. Tệ đó gây bao phẫn uất trong dân chúng, các ông lớn ở trung ương có biết cho không?

Cán bộ cao cấp và trung cấp còn biết những sở đoản của chế độ, lẽ nào các nhà lãnh đạo và đảng không biết. Tôi cho rằng người ta biết đấy, nhưng đó là bệnh cố hữu (inhérent) của chế độ, không thể chữa được, trừ phi có một cuộc thay đổi lớn lao mà không ai dám nghĩ tới.

Ngân hàng - Hưu bổng - Đổi tiền

Công việc đầu tiên của chính quyền 30-4-75 là chiếm hết các ngân hàng, các sở ngân khố. Không còn ngân hàng của tư nhân mà cũng không còn sở ngân khố…

Ai gửi tiền ở ngân hàng quốc gia mà mua công khố phiếu (tức quốc trái, được lời nhiều hơn là gửi ngân hàng tư: 30% mỗi năm, chứ không phải là 24%) thì chính phủ không trả cho đồng nào hết, vì đó là nợ của chính phủ Nguyễn Văn Thiệu, mà Thiệu đã lưu vong, ôm hết quí kim đi rồi. Nhiều người ở trong trường hợp đó.

Nhà tôi buồn vì chính quyền không cho lãnh tiền hưu bổng (khoảng 30 đồng mới, 15.000 đồng cũ một tháng) mà không cho hay ngay, cứ làm thinh, bắt mỗi tháng lại sở hưu bổng hỏi han, chầu chực, như vậy hai năm, tới khi thấy người ta hạ cái bảng tên sở đi mới tuyệt vọng, không trông vào số tiền dưỡng lão đó nữa.

Còn hoàn cảnh của những nạn nhân khác thì sao?

Biết bao người ở trong trường hợp đó, nhiều người nghèo không trông cậy vào đâu được, phải tự tử. Có người đã mất hết số tiền và tư trang gởi ngân hàng, rồi lại mất luôn tiền hưu trí, hoá điên.

Chính sách đổi tiền của chính phủ càng thất nhân tâm hơn nữa. Vụ đổi tiền thứ nhất xẩy ra tháng chín hay tháng mười 1975, và xẩy ra rất đột ngột. Sáng sớm hôm đó dân chúng mới hay rằng phải đổi tiền nội trong 24 giờ và mỗi người dân già trẻ lớn bé được đổi một số tiền là bao nhiêu đó tôi quên rồi, chỉ còn nhớ số tiền này như gia đình tôi chỉ đủ tiêu trong một tháng hay tháng rưỡi là cùng… rất nhiều người phẫn uất, tuyệt vọng; có người tự tử, có người đốt hằng thúng giấy bạc, hoặc từ trên lầu vãi giấy bạc xuống đường, không ai thèm lượm; ở Mỹ Tho, nhiều tiệm Trung Hoa thồn giấy bạc vào cà roòng, thả trôi sông.

Ba năm sau, năm 1978 lại đổi tiền một lần nữa, mà lần này ở khắp nước. Cũng đột ngột, cũng hạn chế số tiền được đổi, nhưng có tổ chức hơn, đỡ khổ cho dân… Vụ đổi tiền năm 1978 làm Bắc Việt xôn xao cũng bằng ở trong Nam, và cũng có đủ các tệ như ở Nam… Lần này người ta biết tin trước vài ngày: ai có nhiều tiền (ở Bắc cũng như ở Nam) cũng tung tiền ra mua vàng, xe đạp, vải, tủ lạnh, chén đĩa, bất kì thứ gì với bất cứ giá nào… Có người không biết mua gì, năn nỉ hàng xóm để lại cho con gà, con vịt. Người nghèo có từ nải chuối trở đi cũng đem đi bán. Ở Bắc có kẻ nhiều tiền quá thồn cả vào một cái bao, chở trên xe đạp, đến một chỗ vắng, làm bộ đánh rớt xuống đường rồi phóng đi như bay. Hạn chế, kiểm soát rất gắt, vậy mà ở Hà Nội ngay tối đêm mới đổi tiền, công an lại xét một nhà thấy một số tiền gấp trăm số gia đình đó được phép đổi. Và chính phủ cũng phải làm ngơ.

Sau một phần tư thế kỉ được giáo hoá mà như vậy thì chúng ta phải kết luận ra sao? Có chế độ nào thay đổi được bản tính con người trong một hai thế kỉ không? Bao giờ mới đào tạo được con người xã hội chủ nghĩa để họ xây dựng xã hội chủ nghĩa đây, như Hồ Chủ tịch nói?

Nông nghiệp

Về nông nghiệp, hai nước cộng sản đàn anh Nga và Trung Hoa đều thất bại. Sau 60 năm làm cách mạng, Nga vẫn thiếu lúa mì, phải mua của Mĩ, mà đất đai Nga Xô rất rộng chứ; Trung Hoa thì sau 30 năm, dân vẫn thiếu gạo, thiếu thịt.

Ông thầy của chúng ta đã thất bại thì ta làm sao không thất bại được?... Hỏi thăm các bạn ở Bắc, ai cũng bảo hợp tác xã nông nghiệp ngoài đó, xét chung, thất bại, chỉ trừ một vài nơi ở Thái Bình… Trong nhiều hợp tác xã còn đất bỏ hoang, vì khó khai phá, không có lợi… Ở trong Nam mấy năm đầu dân phải đóng thuế nặng, lúa bị thu mua nhiều quá với giá rẻ mạt, phân bón, thuốc trừ sâu, xăng nhớt lại bị cán bộ ăn cắp bán chợ đen v.v… Do đó nông dân chán ngán, không ham sản xuất.

Chúng ta đừng nên quá tự tín, tự hào, mà nên so sánh nước mình với các nước láng giềng cũng nông nghiệp như mình, đất rộng cũng như mình, tức Thái Lan, Miến Điện… Quá tin ở sự khai phá đất hoang lại càng không nên.

Tóm lại tôi nghĩ rằng hoà bình trở lại, lo sản xuất lúa gạo để đủ nuôi dân đã là may, không mong gì làm giàu được. Năm 1975 tôi trình bày lại ý đó với một cán bộ cách mạng, họ cho tôi là bi quan, bảo: “Dân tộc mình thắng được Mĩ, hùng cường thứ nhì Đông Á, chỉ 5 năm nữa thì kinh tế mình sẽ thịnh, hai chục năm nữa sẽ đuổi kịp Nhật rồi vượt họ.”… Có những người dễ tin bánh vẽ quá. Họ thật sung sướng, tối chắc ngủ ngon.

Một nguyên nhân thất bại nữa của chính sách nông nghiệp là thiếu kĩ thuật gia giỏi… từ ngày 30-4-75, các công tác thuỷ lợi hầu hết do các cán bộ nông thôn mới học hết cấp I (hết tiểu học) điều khiển. Các đồng chí ấy bất chấp kinh nghiệm của nông dân, đã dốt mà lại độc đoán… Cán bộ của mình không được học, không biết tính toán gì cả (một cán bộ tài chánh xã mà không biết chia 72 cho 24), mạnh làng nào làng ấy đào, chẳng hề xét hậu quả gì bất lợi cho làng bên hay không; và kết quả nhiều khi trái ngược với ý muốn… Người ta đào kinh rất nhiều, miền nào cũng khoe đào được mấy chục con kinh, mấy trăm cây số kinh trong một mùa nắng. Có tốn kém gì đâu. Chỉ cần bắt thanh niên làm xâu, làm càng nhiều càng được tiếng “vinh quang”. Tới nỗi có miền dân phải ta thán, đặt ra câu ca dao này:

Mồ cha thằng Thiệu dời dinh,
Để tao ở lại đào kinh suốt đời.

Tập cho thanh niên lao động chân tay, góp sức vào việc kiến thiết quê hương là điều tốt, nhưng người ta phí sức dân quá. Dân do đó thấy tủi cho thân phận mình: trong thời chống Pháp, chống Mĩ, dân hi sinh cho anh em kháng chiến, bây giờ bị coi như nô lệ.

Phân phối

Xuất cảng chỉ còn than đá, xi măng, cao su – hơn hay kém trước tôi không biết - những hàng lặt vặt như bia, đồ hộp, tranh sơn mài, tôm… thì không đáng kể, mà mỗi năm một suy như đã nói ở trên. Nhập cảng cũng rất ít vì thiếu ngoại tệ, cho nên thứ gì cần lắm như xăng, nhớt, bột mì, máy móc mới bất đắc dĩ phải nhập khẩu; ngay đến dược phẩm cũng đành chịu thiếu thốn.

Đánh tư bản

Hồi 30-4-75, ai cũng biết tư bản sẽ bị đập, thương mãi bị dẹp. Cho nên khi chính quyền ra lệnh các nhà buôn, nhà kinh doanh có môn bài, cửa tiệm phải đăng kí (kê khai), còn những thứ hàng nào, mỗi thứ bao nhiêu, giá bao nhiêu… (các người cho thuê nhà cũng phải khai) thì những người thức thời làm bản kê khai rồi tặng chính phủ. Trái lại, một nhà xuất bản và nhà sách khác lớn hơn nhiều, tin rằng mình làm ăn đứng đắn, quen nhiều nhà văn cách mạng, sẽ được yên, nên chỉ tặng chính phủ một phần nhỏ tài sản thôi và rốt cuộc mất gần hết nhẵn mà lại phải đi cải tạo mấy năm…

Chiến dịch kiểm kê đầu tiên để đập tư bản xẩy ra cuối năm 1976. Chính phủ đã chuẩn bị kĩ lưỡng, dùng rất nhiều sinh viên, thanh niên, nhốt họ trong trường hay trong cơ quan, không cho về nhà, không cho tiếp xúc với người ngoài, dạy cho họ trong một tuần (?) cách thức kiểm kê ra sao, phát giác những chỗ giấu đồ ra sao - nhất là vàng, kim cương - của bọn tư bản. Thành phố xôn xao dữ dội… Sau vụ đó, một số người bỗng hoá ra giàu. Hậu quả là tài sản của giới này chuyển qua giới khác một phần lớn, chính phủ được hưởng một phần nhỏ.

Phân phối nhu yếu phẩm

Năm 1975, trong nước còn nhiều sản phẩm nên mỗi tháng mỗi người dân ở thành phố được mua đủ gạo ăn, một hay nửa kí đường, một ít thịt cá, xà bông, dầu lửa…

Năm 1979, sản phẩm trong nước cạn dần, chính phủ phân phối cho dân được rất ít: gạo, bo bo, mì sợi may ra còn được đủ, còn những thứ khác thì năm thì mười hoạ mới được một chút ít… nhưng hạng cán bộ cao cấp có tiêu chuẩn riêng, có “bìa”, thì được phân phối quá đầy đủ…

Đó là chính sách chung của các nước trong phe chủ nghĩa xã hội… Việt Nam y hệt Nga và còn thua Trung Hoa một bực. Ở Trung Hoa, Mao chia giới cán bộ thành 30 cấp (thời Chiến quốc, Trung Hoa chỉ có 10 cấp thôi, theo sách tả truyện), mỗi cấp có tiêu chuẩn, đặc quyền riêng...

Giáo dục – văn hoá

Giáo dục

Chính quyền rất coi trọng giáo dục, mở rất nhiều nhà trẻ, trường học từ mẫu giáo tới đại học. Giáo dục mới đầu hoàn toàn miễn phí, do đó có vẻ rất bình đẳng. Ở đại học, sinh viên nào cũng được trợ cấp mỗi tháng 18 đồng, tuy không đủ, nhưng cũng đỡ cho cha mẹ. Dĩ nhiên phải như vậy, nếu không thì không ai cho con học đại học được. Các đồng bào thiểu số cũng được dạy dỗ như người Kinh, đó cũng là điểm đáng khen nữa.

… sách giáo khoa mà sai – và vẫn thường sai - chẳng hạn bảo Sài Gòn nằm trên bờ sông Cửu Long thì tất cả các giáo viên cũng phải dạy sai như vậy, không được phép sửa; rồi báo cáo lên ti, ti lên bộ. Chỉ có bộ mới có quyền sửa sai, và phải hai ba năm sau, in sách mới, người ta mới sửa. Tôi thấy kì cục quá, không tin nổi, năm sau hỏi một giáo sư đại học Hà Nội, ông xác nhận là đúng: cái gì Bộ Giáo dục in thì phải coi là pháp điển, phải tuân theo triệt để.

Tôi hiểu chính sách của người ta rồi: luyện tinh thần kỉ luật, làm tiêu ma óc phán đoán, ý chí cá nhân; và tôi không trách một đứa cháu tôi ở Hà Nội, một cán bộ cao cấp, vào hạng trí thức, năm nay trên 60 tuổi, có tú tài Pháp hồi thế chiến thứ nhì mà không có một chút tinh thần phê phán nào hết, trên nói sao thì tin vậy, đúng như người Pháp nói; có thể “avaler touts sorts de couleuvres”.

Muốn vô đại học thì sức học không quan trọng bằng lí lịch… Ra trường chắc chắn được bổ dụng… Thủ trưởng bắt làm gì cũng phải làm: cán sự điện tử mà làm lao công, dược sĩ mà giữ kho… Vì tất cả những lẽ trên, ở Nam thanh niên chán học, số học sinh lớp 12 kém xa năm 1974…

Một điểm tấn bộ là chính quyền mở nhiều lớp bổ túc văn hoá cho công nhân viên, cán bộ… Có đủ các cấp I, II, III. Vài cán bộ y sĩ, dược sĩ bốn năm chục tuổi, thời kháng chiến không được học, nay học bổ túc từ lớp tư, lớp năm… Học xong mỗi khoá phải thi. Nhưng thi rất dễ. Nghe nói có thầy đọc câu trả lời cho thí sinh chép, vì bắt những cán bộ mấy chục tuổi đảng thi lại hoài thì cũng kì, mà lại bị cấp trên trách là không biết dạy. Tiện hơn hết là cho đậu bừa đi. Ai cũng biết đó chỉ là hình thức. Có dược sĩ trình độ mới tới lớp tư, học rút trong hai năm hết lớp 10, như vậy đủ rồi. Một nhân viên công an cấp cho tôi giấy phép đi đường một tháng mà đề từ 31-1 đến 31-2-1980.

Văn hoá

Một trong công việc đầu tiên của chính quyền là huỷ tất cả các ấn phẩm (sách, báo) của Bộ Văn hoá nguỵ, kể cả các bản dịch tác phẩm của Lê Quí Đôn, thơ Cao Bá Quát, Nguyễn Du; tự điển Pháp, Hoa, Anh cũng bị đốt.

Năm 1975, Sở Thông tin Văn hoá TP Hồ Chí Minh đã bắt các nhà xuất bản hễ sách nào còn giữ trong kho thì phải nạp hai hay ba bản để kiểm duyệt… ra chỉ thị cho mỗi quận phái thanh niên đi xét sách phản động, đồi truỵ trong mỗi nhà để đem về đốt. Bọn thanh niên đó đa số không biết ngoại ngữ, sách Việt cũng ít đọc, mà bảo họ kiểm duyệt như vậy thì tất nhiên phải làm bậy. Họ vào mỗi nhà, thấy sách Pháp, Anh là lượm, bất kì loại gì; sách Việt thì cứ tiểu thuyết là thu hết, chẳng kể nội dung ra sao. Họ không thể vào hết từng nhà được, ghét nhà nào, hoặc công an chỉ nhà nào là vô nhà đó.

Lần thứ nhì năm 1978 mới làm xôn xao dư luận. Cứ theo đúng chỉ thị “ba huỷ”, chỉ được giữ những sách khoa học tự nhiên, còn bao nhiêu phải huỷ hết, vì nếu không phải là loại phản động (một huỷ), thì cũng là đồi truỵ (hai huỷ), không phải phản động, đồi truỵ thì cũng là lạc hậu (ba huỷ), và mỗi nhà chỉ còn giữ được vài cuốn, nhiều lắm là vài mươi cuốn tự điển, toán, vật lí…

… năm 1978, chính quyền Bắc chẳng những tán thành công việc huỷ sách đó mà còn cho là nó chưa được triệt để, ra lệnh huỷ hết các sách ở trong Nam, trừ những sách về khoa học tự nhiên, về kĩ thuật, các tự điển thôi; như vậy chẳng những tiểu thuyết, sử, địa lí, luật, kinh tế, mà cả những thơ văn của ông cha mình viết bằng chữ Hán, sau dịch ra tiếng Việt, cả những bộ Kiều, Chinh phụ ngâm… in ở trong Nam đều phải huỷ ráo.

Một độc giả lập một danh sách các tác phẩm của tôi mà ông ta có trong nhà, đem lại Sở Thông tin hỏi thứ nào được phép giữ lại, nhân viên thông tin chẳng cần ngó tên sách, khoát tay bảo: Huỷ hết, huỷ hết.

Sau ngày 30-4-75, tôi muốn tìm hiểu cách mạng Nga từ 1917 đến 1945, nhờ mấy bạn cách mạng tìm sách cho, họ bảo chính họ cũng không được đọc vì không thấy một cuốn nào cả. Sau tôi mới biết rằng loại đó ngay ở Nga cũng không ai được phép viết. Như vậy kiến thức hạng trí thức ngoài đó ra sao, ta có thể đoán được…

Một cán bộ khác cho tôi hay ở Hà Nội người nào có được 50 cuốn sách là nhiều rồi. Anh ta mới thấy ba trong số 9 tủ sách của tôi đã bảo nhà tôi nhiều sách như một thư viện. Nhà bác học Sakharov trong một bài báo tôi đã dẫn, bảo ở Nga không có đời sống tinh thần (vie intellectuelle). Chúng ta có thể tin lời đó được.

Và đây là trí thức của tầng lớp cán bộ văn hoá chỉ huy:

Một nhà văn hợp tác với Viện Khoa học Xã hội lại nhờ tôi giới thiệu cho mươi nhà văn, học giả giỏi tiếng Anh và tiếng Việt để dịch cho viện bộ Bách khoa tự điển Anh gồm 25 cuốn, mà phải dịch gấp vì đó là chỉ thị của một ông “bự”. Tôi bảo có 50 nhà dịch cũng không làm nổi vì phải tạo hằng ức danh từ mới (riêng ngành Informatique trong 30 năm nay đã có một vạn thuật ngữ rồi); mà ví dụ có dịch nổi thì cũng phải mất ít nhất mười năm mới xong; xong rồi lại phải dịch lại hoặc bổ túc rất nhiều vì lỗi thời mất rồi: ở Anh, mỗi năm người ta sửa chữa, bổ túc, in lại một lần; rồi lại phải bỏ cả chục năm nữa, không biết có in xong được không. Xong rồi, bán cho ai, ai đủ tiền mua? Cán bộ văn hoá vào hàng chỉ huy mà dốt tới mức đó!

Trị dân mà không biết một chút gì về tình cảnh của dân cả. Họ có vận dụng trí óc của họ không?

Còn hạng nông dân ngoài Bắc thì khờ khạo, ngớ ngẩn so với nông dân trong này không khác gì một người ở rừng núi với một người ở tỉnh. Mấy anh bộ đội bị nhồi sọ, trước 1975 cứ tin rằng miền Nam này nghèo đói không có bát ăn, sau 30-4-75, vô Sài Gòn, loá mắt lên, mới thấy thượng cấp các anh nói láo hết hoặc cũng chẳng biết gì hơn các anh.

Tóm lại, chính sách là chỉ cho dân được nói theo một chiều, trông thấy một hướng; nên chỉ một số rất ít giữ được tinh thần phê phán, nhưng chẳng thi thố được gì, sống nghèo khổ, bất mãn.

Y tế

Dân trong ấp, xã bị bệnh thì lại họ (nhân viên y tế nông thôn) trước, họ không trị được thì đưa ngay lên quận; quận có bác sĩ đa khoa, trị không được thì đưa ra tỉnh; tỉnh có bác sĩ chuyên khoa, đủ dụng cụ, đủ thuốc… Lần lần nhân viên y tế nông thôn vừa làm việc vừa học thêm, có thể lãnh trách nhiệm quan trọng hơn, đưa lên giúp việc ở quận. Chính sách đó rất họp lí và chính quyền mình cũng đã áp dụng nó. Đó là một điểm tấn bộ.

Trình độ nhân viên y tế:

Nhưng vì chiến tranh, nhân viên y tế các cấp của mình da số ít được học, nên chúng ta thấy những y sĩ (y sĩ Bắc có quyền ra toa, nhưng kém bác sĩ một bực), học chỉ tới lớp năm (hết cấp I), chỉ biết dăm chục tên thuốc, không biết đo huyết áp, không biết thế nào là đau mắt hột… chỉ đáng làm một nhân viên y tế nông thôn thôi. Còn bác sĩ được đào tạo ở Bắc thì xét chung, sự hiểu biết cũng kém xa bác sĩ đào tạo ở Nam… Nhân viên y tế nông thôn cũng thiếu, tinh thần trách nhiệm rất thấp: một huyện nọ người ta tiêm thuốc ngừa dịch tả cho ba người lớn và chín trẻ em thì tám trẻ chết.

Tệ nhất là nạn thiếu thuốc, thiếu cả thuốc đỏ, thuốc tím, do đó sinh ra nạn ăn cắp thuốc, ra toa cho người không có bệnh để họ bán thuốc chợ đen.

Cũng may mà có hằng trăm ngàn kiều bào ở ngoại quốc gửi thuốc về giúp thân nhân, nếu không sức khoẻ của dân sa sút không biết tới đâu.

Tệ nhất là nạn thiếu vệ sinh… từ cơ quan tới đường sá, tư gia, đâu đâu cũng dơ dáy… Nhiều cơ quan nuôi gà, heo ngay trong phòng của họ, và từ trên lầu thượng họ trút nươc dơ xuống đường. Phòng bệnh nhân trong các bệnh viện hôi hám không chịu nổi; phải bịt mũi khi đi tới gần cầu tiêu… người ta phóng uế đầy đường.

Gần cuối kế hoạch năm năm đầu tiên (1976-1980), người ta làm một “chiến dịch” vệ sinh để “dứt điểm” và người ta lựa ngay khu sạch sẽ nhất trong thị xã làm “thí điểm”, phái một nhóm người đi xịt thuốc DDT cho từng nhà; thuốc đã pha loãng nhiều rồi mà lại chỉ xịt vài phòng tối, vài bụi cây thôi. Không cần xem xét chỗ chứa rác, cầu tiêu. Thế là xong chiến dịch, có thể báo cáo lên trung ương là đã dứt điểm.

Chính sách, đường lối tuy đúng mà thiếu người, thiếu phương tiện, thiếu tinh thần thì cũng hoá dở.

Tư pháp

Từ năm 1975, trường luật bị bãi bỏ. Sinh viên luật có thể xin chuyển qua ngành kinh tế, ra làm các ngân hàng. Nhưng đa số bỏ học, làm phu khuân vác, đạp xích lô… Đó là chuyện 1975. Nay thì thanh niên trí thức làm đủ các việc lao động rồi, bổ củi mướn, chở cát, vác gạo…, không ai ngạc nhiên, mà cũng không ai thương hại cho họ nữa, họ dễ dàng kiếm được vài ba chục đồng một ngày mà lại tự do, chứ không làm thư kí ngân hàng 40 đồng một tháng thì sống sao nổi. Vả lại lao động là vinh quang mà. Nữ sinh viên thì bán thuốc lá rời hoặc quần áo cũ ở lề đường.

Trong Nam trước năm 1975 chưa có bộ luật mới, tạm dùng bộ luật cũ. Còn ở Bắc bỏ luật cũ mà không có luật mới (nghe nói năm 1981 người ta mới tính thảo bộ luật mới), không có trường luật thì tôi không hiểu người ta dạy xử án ra sao.

Năm 1975 có lần tổ chúng tôi họp để xử một người trong tổ mắc một tội nào đó tôi không nhớ. Ông tổ trưởng đề nghị hai cách trừng trị… Cách nào được nhiều người đồng ý thì theo cách đó… Khi phường có toà án nhân dân rồi (năm 1978?) thì để toà xử. Một “ông toà” là học trò cũ của một bạn tôi. Tôi hỏi cậu ta: “Cháu xử theo luật nào?” Cậu ta cười, đáp: Cháu đặt ra luật để xử - Thực vậy sao? - Dạ, bây giờ ai đặt luật cũng được. Vì có bộ luật nào đâu?

Tuy nhiên:

Cũng có luật sư do chính quyền chỉ định để bênh vực cho bị cáo… Chính phủ bênh vực giai cấp vô sản; hạng bần dân dù bị tội nặng cũng xử nhẹ - trừ tội phản động dĩ nhiên.

Và:

Hiến pháp vẫn trọng quyền tư hữu nhỏ, nhưng đảng còn trọng lập trường giai cấp hơn. Giai cấp được trọng nhất là giai cấp đảng viên, như giai cấp quí tộc đời Chu ba ngàn năm trước… Giai cấp yên thân nhất là giai cấp vô gia cư, vô nghề nghiệp.

Xã hội sa đoạ

Ở tỉnh nào cũng có một số cán bộ tham nhũng, cấu kết với nhau thành một tổ chức ăn đút ăn lót một cách trắng trợn, không cần phải lén lút. Có giá biểu đàng hoàng…

Nếu một cán bộ nào bị dân tố cáo nhiều quá thì người ta cũng điều tra, đưa cán bộ đó tới một cơ quan khác (có khi còn dễ kiếm ăn hơn cơ quan cũ), đem người khác (cũng tham nhũng nữa) lại thay. Ít tháng sau dân chúng nguôi ngoai rồi, người ta lại đưa kẻ có tội về chỗ cũ. Người ta bên vực nhau (cũng là đảng viên cả mà) vì ăn chịu với nhau rồi. Dân thấy vậy, chán, không phí sức tố cáo nữa. Có người còn bảo: “Chống chúng làm gì? Nên khuyến khích chúng sa đoạ thêm chứ để chúng mau sụp đổ…”

Lớn ăn cắp lớn, nhỏ ăn cắp nhỏ. Ăn cắp nhỏ thì chỉ bị đuổi chớ không bị tội, vì “họ nghèo nên phải ăn cắp”, mà nhốt khám họ thì chỉ tốn gạo nuôi… Ăn cắp lớn, không thể ỉm được thì phải điều tra, bắt giam ít lâu, rồi nhân một lễ lớn nào đó, ân xá; không xin ân xá cho họ được thì đồng đảng tổ chức cho vượt ngục rồi cùng với gia đình vượt biên yên ổn.

Và vô số những tệ nạn khác:

Nạn “phe phẩy” (buôn lậu, làm chợ đen) còn bành trướng hơn nữa… Người ta nói đã có những vụ buôn lậu thuốc phiện; nếu cò thì cũng nhỏ thôi, kém xa thời Mĩ, Thiệu. Nhưng đồ lậu như vải, thuốc thơm, thuốc tây… thì khoảng một năm nay lan tràn thị trường…

Có đồ lậu thì luôn luôn có đồ giả… nhiều nhất là dược phẩm Tây phương, vì thứ này vừa hiếm vừa đắt… Chỉ khổ dân quê…

Nạn cờ bạc không công khai như trước, nhưng nạn “xổ số đuôi” thì công khai rồi…

Nạn cho vay nặng lãi cũng kinh khủng… Bạn hàng ở chợ không chơi hụi tháng như xưa nữa, mà chơi hụi tuần, hụi ngày!

Nạn đĩ điếm đã hết đâu. Ngay cuối năm 1975, một cán bộ cách mạng đã bảo các bạn kháng chiến ở bưng về mắc bệnh hoa liễu hết rồi; một số cán bộ rất nghiêm trang đạo mạo – có kẻ ngoài 70 tuổi - từ Hà Nội vào, năn nỉ các bạn trong Nam chỉ chỗ cho họ hưởng thú mê li một lần cho biết mùi… Họ rất thích sách khiêu dâm…

Con người mất nhân phẩm

Trong một xã hội như vậy, con người dễ mất hết nhân phẩm, hoá ra đê tiện, tham lam, bất lương, nói láo, không còn tình người gì cả.

Năm 1975 đa số các cán bộ, công nhân viên ở Bắc vào thăm gia đình, họ hàng ở trong Nam, còn giữ chút thể diện “cách mạng”, bà con trong này tặng họ gì thì họ nhận, chứ không đòi; về sau họ không giữ kẽ nữa, tặng họ một thì họ xin hai, không tặng họ cũng đòi, khiến một ông bạn tôi bực mình, nhất định đóng cửa không tiếp một người bà con, bạn bè nào ở Bắc vào nữa…

Đa số cán bộ ở Nam đã tư bản hoá rồi, một xã hội chủ nghĩa xã hội mà như vậy thì chủ nghĩa đó chỉ còn cái tên thôi.

Một nhà văn đất Bắc làm cho một tờ báo nọ nhờ một nhà văn trong Nam viết bài, hứa sẽ trả bao nhiêu đó. Viết rồi, đưa họ, họ đăng, nhưng kí tên của họ rồi đưa cho nhà văn trong Nam nửa số tiền nhuận bút thôi, còn họ giữ lại một nửa. Vừa ăn cắp văn, vừa ăn chặn tiền. Chưa bao giờ miền Nam có bọn cầm bút bẩn thỉu như vậy. Một bạn học giả của tôi ở Bắc khuyên tôi đừng giao bản thảo của tôi cho ai hết, không tin ai được cả, họ sẽ đạo văn.

Cái mất tình người:

Sống dưới chế độ cộng sản, con người hoá ra có hai mặt như Sakharov đã nói: chỉ giữa người thân mới để lộ mặt thật, còn thì phải đeo mặt nạ; luôn luôn phải đề phòng bạn bè, láng giềng, có khi cả người trong nhà nữa. Người ta tính cứ 5 người thì có 1 người kiểm soát từng ngôn ngữ, hành vi của 4 người kia… Ở Nga thời Staline như vậy, ở Bắc những năm 1954-1960 cũng gần như vậy; ở Nam đỡ hơn vì đa số người trong này không chịu làm thứ mật thám chìm đó…

Nạn làm tiền, tống tiền lan tràn khắp các ngành, cả trong ngành cứu nhân độ thế và ngành tống táng.

Tất cả chỉ tại cái lệ chính phủ định giá, định lương rẻ quá không cho dân đủ sống, dân phải xoay xở lấy, bóc lột lẫn nhau. Cổ kim chưa một xã hội nào phi lí như vậy. Vì biết mình phi lí nên có nơi chính quyền làm ngơ cho bác sĩ làm ăn, cho phép các giáo viên nguỵ dạy thêm tại nhà.

Nói cho ngay, thời nào trong xã hội cũng có một số người lương thiện. Và ông Phạm Văn Đồng đã nhận rằng thời này hạng đó thiệt thòi nhất. Tôi được biết một hai cán bộ trung cấp liêm khiết, chịu nghèo, nuôi heo thêm, chứ không tham nhũng. Gia đình họ phải ăn rau muống; quần áo thì vá đụp; có thể nói họ nghèo như các nông dân nghèo nhất thời xưa.

Tóm lại sau 5 năm chúng ta không thấy chút tiến bộ nào cả mà chỉ thấy sự chia rẽ trong xã hội, sự tan rã trong gia đình, sự sa đoạ của con người, sự suy sụp của kinh tế.

Phong trào vượt biên

Tôi không biết trước giờ giải phóng, từ Bến Hải trở vào, trong số trên 20 triệu dân có bao nhiêu người vội vã di cư để trốn cộng sản… Người nào cũng có tâm trạng não nề: bỏ quê cha đất tổ, bỏ thân thích bạn bè, bỏ cả sản nghiệp… để qua nước người ăn nhờ ở đậu, làm thứ công dân “da màu”, một thứ công dân hạng hai, và bắt đầu xây dựng lại từ đầu; như vậy ai mà vui cho được? Những người đi đó hoặc là quân nhân, công chức trong các chính phủ trước, hoặc đã có thời sống với cộng sản ở Bắc, sợ chế độ ngoài đó, đã di cư một lần nay lại di cư lần thứ hai. Những người ở lại, xét chung, đều sẵn sàng chấp nhận chế độ mới, dù chưa biết rõ nó ra sao; một số đông còn hăng hái tiếp tay với chính quyền mới để xây dựng một xã hội tốt đẹp cho tương lai nữa.

Nhưng chẳng bao lâu nhiều người thất vọng, qua năm 1976, đã có lác đác một số thanh niên vượt biên… Từ năm 1977 người ta dùng đường biển, phong trào vượt biên phát triển rất mạnh tới mức một bà già nông dân miền Tây phải nói: “ Cây cột đèn nếu đi được thì cũng đi”. Dù phải gian lao cực khổ tới mức nào, hễ ra khỏi được nước là sướng rồi, làm mồi cho cá mập vẫn còn hơn ờ lại trong nước mà chết dần chết mòn, người ta nghĩ vậy…

Có ba cách vượt biên. Cách chính thức, sướng nhất là có người thân, cha mẹ, vợ chồng hay con cái ở ngoại quốc xin cho được đoàn tụ gia đình…. Cách bán chính thức, theo nguyên tắc, cho người Việt gốc Hoa, nhưng người gốc Việt mà muốn thành gốc Hoa thì cũng không khó. Có tiền là được hết… Cách thứ ba lá đi chui, nghĩa là đi lậu. Một người đứng ra tổ chức… đút lót cho công an, chính quyền ở làng có bãi biển, đút lút cả cho công an vài nơi chung quanh để người vượt biên khỏi bị xét hỏi, thuyền yên ổn được rời bến ban đêm. Công an những nơi có bãi biển đó nhờ vậy làm giàu rất mau, có kẻ chỉ một hai năm được vài chục lượng vàng và ôm vàng vượt biên. Do đó mà trong dân gian xuất hiện một truyện tiếu lâm dưới đây.

“Môt hôm nọ, người canh Lăng Bác Hồ bỗng thấy xác ướp của bác biến đâu mất, hoảng hốt đi tìm khắp nơi, tìm ở nhà sàn của Bác không thấy, vế quê hương Bác ở Nghệ An cũng không thấy, nghi rằng bác vào chơi thành phố của Bác, liền vào Sài Gòn kiếm, sau cùng một đêm, thấy bác ngồi một mình, rầu rĩ ở bến Sáu Kho, Thành phố Hồ Chí Minh, hỏi bác, sao lại ra ngồi đấy, Bác đáp: “Bác không muốn ở nước này nữa, muốn qua phương Tây đây, mà tụi công an đòi Bác sáu cây, Bác có cây đâu mà nộp cho chúng”.

Thường là thoát được, ít khi gặp tàu tuần; nhưng nhiều khi gặp bão, thuyền chìm, làm mồi cho cá mập’ hoặc gặp bọn cướp biển Thái Lan… Mặc dầu nguy hiểm như vậy, người ta vẫn không sợ, thua keo này bày keo khác. Có người lần thứ tư mới thoát, lại có người lần thứ 10 vẫn chưa thoát, mà sản nghiệp tiêu tán hết, không biết sống bằng gì…

Từ cuối 1979 thêm một cách vượt biên nữa bằng đường bộ, ngã Cao Miên… Cũng nguy hiểm như vượt biển.

Người nào vượt biên được một nước nào tiếp thu rồi, được trợ cấp hay kiếm được việc làm rồi, cũng gởi ngay về cho thân nhân một gói thực phẩm, thuốc uống, quần áo… bán được một hai ngàn đồng. Họ làm lụng cực khổ, (rửa chén trong quán ăn…) nhịn hút thuốc để giúp gia đình vì biết rằng người ở lại thiếu thốn gấp mười họ. Chính nhờ họ mà nhiều gia đình miền Nam mới sống nổi, nhờ họ một phần mà dân miền Nam có thuốc tây để uống, có vải may quần áo, không đến nỗi rách rưới quá. Trong hoạn nạn tình cha mẹ, con cái, vợ ơhồng lúc này lại đằm thắm hơn xưa. Cái rủi thành cái may.

Về vật chất họ được đầy đủ, nhưng về tinh thần họ rất đau khổ. Nhờ bà con họ hàng, nhớ quê hương xứ sở, nhớ day dứt, gia diết. Họ khóc thương thân phận anh hay em ở trong các trại cải tạo mỗi bữa chỉ được nắm bo bo; thân phận cha mẹ chú bác phải đẩy chiếc xe bán củi, bán chuối dưới mưa, dưới nắng, đau ốm không có thuốc uống; thân phận con cháu quanh năm không được một li sữa, một cục đường… Có những thiếu phụ thay đổi hẳn tính tình: ở nước nhà thì thích trang điểm, dạo phố, họp bạn; qua nước người thì suốt ngày ở trong phòng lau chùi, quét tước, nấu ăn cho chồng con, không chịu ra đường, chồng con lôi kéo cũng không đi; một ngày kia họ sẽ loạn tinh thần mất. Khổ nhất là những bà 50-60 tuổi, không biết ngoại ngữ, không sao thích ứng được với đời sống Tây phương, mới xa quê được một năm đã đòi về, ngày nào cũng ngóng tin nhà, và được thư thì đọc đi đọc lại tới thuộc lòng. Ngày đêm họ quay băng “Sài Gòn ơi, li biệt” của Thanh Thuý, băng “Ta chẳng lẽ suốt đời lưu vong” của Phạm Duy mà khóc mướt. Giọng ảo não không kém bài hát dân tộc Do thái khi bị đày ở Babylon hồi xưa…

Thân phận của những người miền Nam ở lại:

Trong số những người ở lại, đáng thương nhất là những cặp vợ chồng già không có con cái, bị chính phủ chặn lương hưu trí, ráng sống lây lất vài năm bán hết đồ đạc để ăn rồi tự tử.

Rồi tới những người sản nghiệp tiêu tan vì đi kinh tế mới hoặc vì vượt biên mấy lần mà thất bại, sống cầu bơ cầu bất ở vỉa hè các thành phố lớn nhỏ như bọn ăn mày.

Rồi những cô giáo, cô kí chồng đi cải tạo 5 năm đằng đẵng, ở nhà xoay xở đủ cách, làm việc đêm ngày, nhịn ăn nhịn mặc để nuôi bốn năm đứa con, vài tháng lại tiếp tế cho chồng một lần. Họ vì hoàn cảnh mà hoá đảm đang, tư cách lại cao lên, không chịu nhận sự giúp đỡ của họ hàng, bạn bè.

Rồi những thiếu nữ học hết đại học Sư phạm hay Luật mà không muốn làm công nhân viên vì lương thấp quá, kiếm một cái sạp nhỏ nửa thước vuông bán thuốc rời hay quần áo cũ, thuốc tây ở lề đường, vất vả nhưng kiếm được 10-15 đồng mỗi ngày, đủ cơm cháo cho cha mẹ và em. Họ lễ phép, chăm chỉ, dễ thương.

Tất cả những người đó và còn nhiều hạng người khác nữa đáng tự hào là nguỵ. Nguỵ mà như vậy còn đáng quí gấp trăm bọn tự xưng là “cách mạng” mà tư cách đê tiện.

Người ta đã nhận định sai

Vậy dù có lạc quan tới mấy cũng phải nhận rằng công việc xã hội hoá miền Nam này tới nay đã thất bại. Chỉ mới dựng được cái sườn thôi mà đã có nhiều dấu hiệu tỏ rằng sườn đó đã nghiêng ngả: rất nhiều cán bộ đã hủ hoá, hùng hục làm giàu bằng mọi cách, thành một bọn tư sản rồi, tinh thần quân đội đã sa sút, hợp tác xã nông nghiệp đã thất bại, chính sách kinh tế mới phải bãi bỏ; một vài địa phương đã rụt rè lập lại chế độ tư bản…

Ngành nào cũng kẹt, kẹt cứng, chính quyền không biết xoay xở ra sao, vá chỗ này thì toạc chỗ khác, càng dùng những biện pháp nhất thời thì càng lúng túng. Ngay các các bộ trung kiên cũng phải nhận rằng tình hình mấy năm sắp tới còn nguy kịch hơn… Thật bi đát.

Chỉ tại người ta đã tính lầm. Thắng được Mĩ rồi, người ta tin rằng sẽ làm bá chủ bán đảo Đông dương, không nhận định được đúng tình hình thế giới.

Người ta nhận định sai tài năng, đạo đức, tinh thần hi sinh của cán bộ, tưởng rằng cao lắm và có thể dễ dành kiến thiết miền Nam thành một xã hội xã hội chủ nghĩa, không ngờ cán bộ tuy rất đông mà rất kém cỏi về mọi mặt, mà tối đại đa số không ưa xã hội chủ nghĩa, thích đời sống miền Nam hơn.

Người ta nhận định sai về tình trạng miền Nam. Trước ngày 30-4-75, miền Nam rất chia rẽ: nhiều giáo phái, đảng phái nhưng tiến bộ hơn miền Bắc nhiều về mức sống, kĩ thuật, nghệ thuật, văn hoá; nhờ ngôn luận được tương đối tự do, nhờ được đọc sách báo ngoại quốc, biết tin tức thế giới, du lịch ngoại quốc, tiếp xúc với người ngoại quốc…; cả về đạo đức nữa: vì đủ ăn, người ta ít thèm khát mọi thứ, ít gian tham (tôi nói số đông), ít chịu làm cái việc bỉ ổi là tố cáo người hàng xóm [Một thím làm tổ phó lo về đời sống, được công an phường gọi đi học tập. Mới hết buổi đầu, thấy công an chỉ dạy cách dò xét, tố cáo đồng bào (ăn uống ra sao, chỉ trích chính phủ không, khách khứa là hạng người nào…), thím ta xin thôi liền, về nói với bạn: “Tôi không làm công việc thất đức đó được”. Lớp học đó bỏ luôn] chứ đừng nói người thân, nói chung là không có hành động nhơ nhớp như nhiều cán bộ ở Bắc tôi đã kể ở trên. Tôi còn nhận thấy vì người Nam bị coi là nguỵ hết, nên càng đoàn kết với nhau, thương nhau: cùng là nguỵ với nhau mà!

Như vậy mà đưa cán bộ Bắc vào cai trị họ, dạy chính trị họ thì làm sao không thất bại? Bọn đó quê mùa, ngu dốt, nghèo khổ, vụng về, tự cao tự đại, bị người Nam khinh ra mặt, mỉa mai; lớp dạy chính trị cho dân chúng mỗi ngày một vắng, hiện nay cả năm không họp một lần.

Một thất bại nặng nề của cách giáo hoá đó là báo Nhân dân không ai đọc, người ta mua về để bán “ve chai”, ngay cả bộ Lénine toàn tập cũng vậy.

Sau 5 năm, cả triệu cán bộ và thường dân Bắc vào Nam mà Bắc Nam miễn cưỡng sống với nhau, lơ là vói nhau, Nam coi Bắc là bọn thực dân, tự coi mình là bị trị. Làm gì có sự hợp tác?

Sự khinh rẻ giữa Bắc - Nam:
Người Bắc coi người Nam là nguỵ, đối xử người Nam như những thực dân da trắng đối với dân “bản xứ”, tự cao tự đại, tự cho rằng về điểm nào cũng giỏi hơn người Nam, đã thắng được Mĩ thì cái gì cũng làm được. Chỉ cho họ chỗ sai lầm trong công việc thì họ bịt miệng người ta bằng câu: “Tôi là kháng chiến, anh là nguỵ thì tôi mới có lí, anh đừng nói nữa”. Chẳng bao lâu người Nam thấy đa số những kẻ tự xưng là kháng chiến, cách mạng đó, được Hồ Chủ tịch dạy dỗ trong mấy chục năm đó, chẳng những dốt về văn hoá, kĩ thuật - điều này không có gì đáng chê, vì chiến tranh, họ không được học – thèm khát hưởng lạc, ăn cắp, hối lộ, nói xấu lẫn nhau, chài bẩy nhau… Từ đó người Nam chẳng những có tâm trạng khinh kháng chiến mà còn tự hào mình là nguỵ nữa, vì nguỵ có tư cách hơn kháng chiến. Và người ta đâm ra thất vọng khi thấy chân diện mục của một số anh em cách mạng đó, thấy vài nét của xã hội miền Bắc: bạn bè hàng xóm tố cáo lẫn nhau, con cái không dám nhận cha mẹ, học trò cấp II đêm tới đón đường cô giáo để bóp vú… Thì ra: “Nhìn xa ngỡ tượng tô vàng…”

Và trong chăn mới biết có rận:

Ngay giữa các đồng chí cũng không có tinh thần đoàn kết…Chính vì thiếu đoàn kết nên trong cuộc hội họp nào người ta cũng hô hào “Đoàn kết, đại đoàn kết”. Còn ở trong phòng họp thì ai cũng hoan hô tinh thần đoàn kết, ra khỏi phòng rồi thì hết đoàn kết. Người ta chỉ đoàn kết với nhau vì quyền lợi thôi; do đó mà có tinh thần bè phái, gia đình trị, và miền Bắc có câu này: nhất thân, nhì thế, tam quyền, tứ chế.

Có người nói một số “ông lớn” đi đâu cũng có người hầu xách bình nước sâm Cao Li để ông lớn uống thay trà; một ông nọ luôn luôn có một bác sĩ ở bên và một thiếu nữ quạt hầu vì ông không chịu được quạt máy. Tôi không biết những tin đó đúng hay không, chỉ biết những tin đó do “anh em cách mạng” đưa ra cả...

Sài Gòn đưọc giải phóng vài năm thì ta thấy xuất hiện ngay một hạng giàu sang mới nổi, thay thế bọn giàu sang thời Thiệu,, và cũng thích những xa xí phẩm (áo hàng thêu, hột xoàn, máy điều hoà không khí v.v…) của thời Thiệu. Tiền đâu mà họ mua những thứ đó nhỉ?

Sự bất công chướng nhất, tàn nhẫn nhất là lương công nhân viên từ năm 1975 cứ đứng yên trong khi sự phân phối nhu yếu phẩm giảm đi gần hết, chỉ còn gạo, bo bo là tạm đủ, nhất là trong khi mãi lực của đồng bạc năm 1980 chỉ còn 1/10 năm 1975; thành thử lương một công nhân viên chỉ đủ để mua củi chụm, lương một bác sĩ mới ra trường chỉ đủ để mua rau muống ăn. Khắp thế giới không đâu có chế độ lương bổng như vậy. Người nào cũng phải bán đồ đi mà xài, nhờ cha mẹ giúp đỡ, nếu không thì phảo xoay xở mọi cách, làm sao sống được thì làm, chính phủ không biết tới. Một cán bộ ở Hà Nội đã phàn nàn: “Người ta có rất nhiều quyền hành mà không có một chút tinh thần trách nhiệm nào cả. Thật lạ lùng!”

Từ ngày 30-4-75, do những đồng bào ở Bắc vào, chúng ta ở Nam mới lần lần biết cảnh điêu đứng của dân tình ngoài đó sau hai chục năm sống dưới chế độ mới. Từ trên xuống dưới ai cũng phải ăn độn có khi tới 60%-70% (tháng 8-1980, một cán bộ giáo dục ở Hà Nội vào bào tôi bây giờ họ phải ăn độn 90%, cực khổ hơn những năm 1973-1974 nhiều lắm, mà tình trạng đó còn kéo dài lâu. Thân phận không bằng con heo ở trong Nam); có hồi gạo quí tới nỗi người ta cất vào trong những cái thố, cái liễn, trân trọng như nhân sâm, chỉ khi nào đau ốm mới lấy ra một nhúm để nấu cháo; ngày tết mà có đủ gạo nấu cơm cúng ông bà là mừng lắm; khi nào được ăn một bữa cơm không độn với nước mắm thôi thì coi như được dự một bữa tiệc. Nước mắm rất hiếm, có người ở Nghệ An hay Hà Tĩnh mấy năm không có nước mắm ăn, gặp người trong Nam ra đem theo nước mắm, xin một vài muỗng rồi nuốt ực ngay hết, không đợi đem về nhà. Bát ăn mỗi người mỗi năm chỉ được một cái, hễ vỡ thì phải ăn bằng sọ dừa. Vài mỗi năm chỉ được phát một hai thước đủ để vá áo (ở miền Nam năm 1980, có nơi mội người chỉ được 6 tấc). Nhiều người vào Sài Gòn thăm bà con, khi ra vơ vét đủ thứ, từ cây đinh, khúc dây chì, lon sữa bò, ve chai…đem ra, vì ở ngoài đó thường cần dùng tới mà không kiếm đâu ra. Họ cho miền Nam này là thiên đường.

Nhưng một người Ba Lan ở trong Uỷ ban kiểm soát quốc tế năm 1975 bào chỉ trong 5 năm miền Nam sẽ “đuổi kịp miền Bắc”, nghĩa là nghèo như miền Bắc. Lời đó đúng, rất sáng suốt. Nếu không nhờ mấy trăm ngàn kiều bào ở ngoại quốc gởi tiền, thuốc men, thực phẩm, quần áo… về gíup bà con ở đây thì chúng ta ngày nay cũng điêu đứng như anh em miền Bắc rồi.

Dân miền Nam từ xưa chưa bao giờ biết đói, phải ăn độn thì năm 1979 thì đã phải ăn độn 70-80%, có những gia đình phải ăn bữa cơm bữa cháo, có cô giáo và học sinh đói quá, tới lớp té xỉu.

Nhà nào cũng bán đồ cũ đi để ăn; nhiều giáo viên nhà đã trống rỗng, không còn bàn ghế nữa, ăn ngủ trên sàn. Ai cũng chỉ lo sao có cái gì nuốt cho đầy bao tử, chứ không dám nghĩ tới miếng ngon. Tết Canh Thân vừa rồi, ở Long Xuyên, nhà một giáo viên hồi hưu, trên bàn thờ ông bà chỉ bày một đĩa có mấy chiếc bánh phồng và bánh gai, không có một đòn bánh tét, một quả dưa hấu.

Khổ nhất là bọn đi kinh tế mới, thất bại, tiêu tan hết vốn liếng, về Sài Gòn, sống cảnh màn trời chiếu đất, ăn xin, moi các đống rác hôi thối, lượm một miếng giấy vụn, một túi ni lông, một miếng sắt rỉ, một quai dép mủ… để bán cho ‘ve chai’. Trông thấy đống túi ni lông được rửa qua loa trong nước dơ rồi phơi ở lề đường để bán cho tiểu thương đựng hàng, tôi ghê tởm quá.

Ở Bắc tình hình hiện nay điêu đứng hơn những năm kháng Mĩ. Nghe nói ngoài đó đã xuất hiện câu ca dao:

Anh Đồng, anh Duẩn, anh Chinh,
Ba anh có biết dân tình hay không?
Rao muống nửa bó một đồng
Con ăn bố nhịn, đau lòng thằng dân.

Ở Nam có nơi hai tháng nhân viên chưa được lãnh lương, chắc nhiều gia đình không đủ tiền mua rau muống cho con nữa. Một bạn tôi đã phải ăn nước mắm kho khô.

Không có tiền mua rau thì làm gì có tiền mua thịt. Muốn lâu lâu có thịt thì phải nuôi heo, gà, cho nên nhiều cơ quan ngay khi mới thành lập đã nghĩ ngay đến việc hùn tiền (hay lấy trong quĩ?) mua heo con, phân công nhau nuôi tại khu ở tập thể, như vậy đến lễ, tết mới có thịt liên hoan. Người ta thèm thịt quá, cho nên liên hoan lu bù, bất kì một dịp gì cũng liên hoan được… mỗi năm liên hoan cả chục lần là ít… Và khi ngồi vào bàn tiệc thì chẳng ai mời ai, đợi ai, mạnh ai nấy gắp, ăn thật mau (tới nỗi có người bảo cứ nuốt trước rồi sẽ nhai sau!), tệ gấp 10 thói ăn uống ở đình làng mà Ngô tất Tố đã mạt sát trong cuốn Việc làng.

Nghèo thì sinh ra ở bẩn. Ngay trong khu tập thể một trường đại học Hà Nội, phòng một giáo sư ở Pháp về cũng dơ dáy, từ sàn gạch đến tường đều đầy vết bẩn… Dù muốn sống sạch cũng không thể được... Nếu tình trạng không thay đổi thì chỉ mươi năm nữa, toàn dân sẽ quen đi, không thấy gì là bẩn nữa. Hiện nay ở trong Nam đã nhiều nhà để bụi đóng đầy bàn ghế - mà trước kia họ sống rất sạch - mạng nhện giăng đầy trần, còn dân thị xã thì đã quen với cảnh bốn năm người cùi nằm trên đường đưa tới chợ, lăn ở giữa chợ để xin ăn.

Câu “nghèo cho sạch, rách cho thơm” của ông cha, chúng ta không giữ được vì chúng ta nghèo tới mức không thể ở sạch được.

Theo: GS Nguyễn Văn Tuấn

Nguyễn Hiến Lê và Không Khí của Văn Hóa VNCH

Hoàng Anh Tuấn - Gửi cho BBC từ Hoa Kỳ

Cập nhật: 02:27 GMT - thứ tư, 18 tháng 1, 2012

Nguyễn Hiến Lê là một trong những học giả nổi tiếng nhất của Việt Nam thế kỷ 20

Ngày 8 tháng Giêng năm nay đánh dấu ngày sinh nhật 100 năm của Nguyễn Hiến Lê (1912-1984), học giả nổi tiếng của thế kỷ 20.

Với khoảng 100 tác phẩm phát hành trong thời chiến, cụ Nguyễn Hiến Lê có thể là tác giả viết nhiều, in nhiều, và được đọc nhiều nhất trong thời kỳ 1950-1975 ở miền Nam. Lại có khoảng 20 bản thảo của cụ được in sau ngày thống nhất quốc gia, phần lớn là sau khi cụ qua đời. Nhiều tác phẩm cũ của cụ cũng được phát hành lại từ cuối thập niên 1980 tới nay. Mặc dù đã quá cố gần 30 năm, ảnh hưởng của cụ còn khá lớn lao.

Nhưng con số tác phẩm chỉ là một khía cạnh của Nguyễn Hiến Lê. Một khía cạnh khác là cụ viết rất nhiều thể loại: ngôn ngữ, văn chương, lịch sử, địa lý, giáo dục, du ký, tiểu sử, và sách “học làm người”. Đối với chúng ta, hậu duệ của cụ lớn lên trong văn hóa nặng chuyên môn, điều này nghe khá đặc biệt. Nhưng nó không lạ lùng với thế hệ trí thức của cụ Lê.
Họ là thế hệ trưởng thành trong hai thập niên cuối thời thuộc địa, cũng chuyên môn nhưng rộng rãi hơn về đọc, viết, và suy tưởng. Họ lớn lên và hấp thụ không khí văn hóa thành thị sôi nổi như nhóm Tự Lực Văn Đoàn và báo Phụ Nữ Tân Văn trong thập niên ba mươi, hay các nhóm Thanh Nghị, Tri Tân, và Hàn Thuyên trong thập niên bốn mươi. Đây là thời điểm rất nhiều bàn cãi và tranh luận trong nhiều lãnh vực về đường hướng và tương lai Việt Nam. Bầu không khí có nhiều lúc gây cấn, nhưng không eo hẹp hạn chế, mà ngược lại mở mang nhãn quan về xã hội, cá nhân, và đời sống hiện đại.
Rồi họ viết báo in sách trong những năm cuối thập niên bốn mươi và đầu thập niên năm mươi. Thời điểm này nổi bật nhất là cuộc kháng chiến chống Pháp và hình thành hai chế độ Nam Bắc: quân sự và chính trị. Còn văn học, nghệ thuật, và văn hóa thường bị đặt phía dưới. Nhưng thời điểm này có một số người làm văn hóa, nhất là tại Sài Gòn, bắt đầu gây dựng sinh lực mới về văn hóa và xã hội, tiếp nối phát triển của văn hóa tiền chiến.

"Cụ đọc nhiều về chủ nghĩa cộng sản và biết không thể chấp nhận nó được. Nhưng vì tình cảm với một số bạn bè kháng chiến chống Pháp cũng như sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ trong miền Nam, cụ nghĩ là chế độ Hà Nội sẽ không tệ sau thống nhất: một ý tưởng cụ hối hận sau này."

Họ là những người đã có tiếng tại Hà Nội nhưng vào Nam trong thời kỳ 1945-1954 như Nguyễn Vỹ và Lê Văn Siêu. Họ cũng là người gốc miền Nam và luôn sống trong Nam như Nguyễn Duy Cần và Phạm Văn Tươi. Hòa hợp Nam Bắc thời kỳ này rất ư quan trọng và làm đường cho phát triển văn hóa miền Nam sau 1954.
Về Nguyễn Hiến Lê, thời điểm này quan trọng vì cụ gặp được Ngô Trọng Hiếu và Phạm Văn Tươi. Cụ Hiếu, một nhân vật chính trị trong chính quyền VNCH sau này, trợ giúp tiền bạc in quyển sách đầu tay của cụ Lê tại Long Xuyên. Rồi quyển sách dẫn tác giả đến cụ Tươi trên Sài Gòn. Dưới sự điều khiển của cụ Tươi, một loạt sách nhãn hiệu “học làm người” được phát hành qua những tay viết khá mới mẻ, nhất là Nguyễn Hiến Lê, Hoàng Xuân Việt, Nguyễn Duy Cần, và Phạm Cao Tùng. (Phạm Cao Tùng không phải ai xa lạ, mà là bút danh của Phạm Văn Tươi.) Mặc dù cụ Lê chỉ hợp tác với nhà xuất bản Phạm Văn Tươi vài năm, cụ luôn ngưỡng mộ và mang ơn sự chăm chút của cụ Tươi, một người tiên phong mở mang văn hóa miền Nam trong thời kỳ chuyển tiếp thuộc địa qua độc lập.
Còn về cụ Lê, thành công về sách giáo khoa và học làm người giúp cụ độc lập về tài chánh cũng như nghề nghiệp. Nhưng cụ cũng cần một bàn tựa văn hóa, và cụ kiếm được nó khi hợp tác với tạp chí Bách Khoa, sáng lập và lãnh đạo bởi Huỳnh Văn Lang rồi sau đó Lê Ngộ Châu. Đây là một trong những hợp tác lâu dài và thành công nhất của lịch sử báo chí Việt Nam thế kỷ hai mươi. Chi tiết về Bách Khoa vẫn cần được tìm hiểu thêm. Nhưng một điều chúng ta có thể khẳng định, là nó hỗ trợ cho tính tình độc lập và ham muốn tìm hiểu của cụ qua gần 20 năm.

"Điểm cuối cùng đáng được nhấn mạnh, không phải chỉ vì cụ Lê sẽ mất hết độc lập nếu sống ở miền Bắc. Mà là vì môi trường văn hóa cũng như pháp luật VNCH, dù hạn chế, vẫn tạo nhiều cơ hội cho tầng lớp trí thức phát triển và phổ biến tư tưởng. "

Nhìn lại Nguyễn Hiến Lê, chúng ta thấy cụ có nhiều tương phản. Cụ là người lớn lên trong miền Bắc, nhưng yêu quý miền Nam và lấy hai người vợ đều người Nam. Cụ viết về nhiều nơi nhiều nước khắp hoàn cầu, nhưng cả đời chỉ đi ra ngoài Việt Nam một hay hai lần. (Ngay cả trong nước, sau 1950 cụ ít ra ngoài Sài Gòn và Long Xuyên.) Cụ đọc nhiều về chủ nghĩa cộng sản và biết không thể chấp nhận nó được. Nhưng vì tình cảm với một số bạn bè kháng chiến chống Pháp cũng như sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ trong miền Nam, cụ nghĩ là chế độ Hà Nội sẽ không tệ sau thống nhất: một ý tưởng cụ hối hận sau này. Cụ không thích chính phủ Sài Gòn lắm, nhưng cụ không thể nghiên cứu và phổ biến nếu không có nền văn hóa tương đối tự do của chế độ này.
Điểm cuối cùng đáng được nhấn mạnh, không phải chỉ vì cụ Lê sẽ mất hết độc lập nếu sống ở miền Bắc. Mà là vì môi trường văn hóa cũng như pháp luật VNCH, dù hạn chế, vẫn tạo nhiều cơ hội cho tầng lớp trí thức phát triển và phổ biến tư tưởng. Một thí dụ là học hỏi hàm thụ. Cụ Lê rất chăm học hàm thụ trong thập niên bốn mươi và năm mươi, và dùng nhiều tài liệu hàm thụ khi viết lúc này. Một phần là vì sở thích của cụ. Nhưng cũng một phần vì chế độ Bảo Đại, Ngô Đình Diệm, và Nguyễn Văn Thiệu cho phép thư từ và bài vở qua lại dễ dàng giữa Sài Gòn và Paris.
Một thí dụ khác là sự thành hình và phát triển các nhóm văn chương, nghệ thuật, và văn học, thường thường là bên một tạp chí. Bên trên chúng ta có nhắc tạp chí Bách Khoa. Nhưng còn nhiều tạp chí với những nhóm khác, như Phổ Thông của Nguyễn Vỹ, Thời Nay của Nguyễn Văn Thái, hay Văn dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Đình Vượng, Trần Phong Giao, và Mai Thảo. Những tạp chí và bè nhóm vừa tạo nên và vừa phản ảnh văn hóa đa dạng thành thị bấy giờ.
Vì những lý do trên, khi kỷ niệm sinh nhật 100 năm ngày sinh Nguyễn Hiến Lê, chúng ta cũng nên tưởng niệm môi trường phong phú văn hóa thời VNCH. Không có nó, cụ Lê đã khó mà thành công trên con đường văn hóa cụ đi.
Tác giả Hoàng Anh Tuấn dạy sử Hoa Kỳ và Á Châu bán thời gian tại Palm Desert Campus của California State University, San Bernardino, và nghiên cứu về văn hóa thành thị thời VNCH cũng như lịch sử người Việt tị nạn và di dân qua Hoa Kỳ sau 1975.

Xem thêm:

Xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam sau năm 1975 qua cuốn Hồi kí của học giả Nguyễn Hiến Lê

Nguyễn Hiến Lê (Wikipedia)

--------------------------

Đăng bỡi: Tranhung09

*****